Körfez bölgesinde sular yeniden ısınıyor. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Bahreyn, Kuveyt ve bölgedeki diğer hedeflere yönelik füze saldırılarının engellendiğini veya başarısız olduğunu duyurdu. Petrol fiyatlarının fırladığı bu son gerilim, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik müzakerelerde ilerleme kaydedilemediği bir döneme denk geldi.
ABD ile İran arasında şubat ayı sonunda patlak veren savaşın etkileri, Körfez bölgesinde devam eden karşılıklı misillemelerle kendini göstermeyi sürdürüyor. Çarşamba günü yaşanan sıcak gelişmelerin ardından CENTCOM ve İran medyasından peş peşe açıklamalar geldi.
Karşılıklı Saldırılar ve Sahadaki Son Durum
CENTCOM’un açıklamalarına göre, bölgede görev yapan ABD güçleri ve müttefik hedefleri yoğun bir saldırı dalgasıyla karşı karşıya kaldı:
-
Kuveyt ve Bahreyn Hedef Alındı: Kuveyt’e atılan iki İran füzesi havada parçalandı veya menziline ulaşamadı. Bahreyn’e yönelen üç füze ise hava savunma sistemleri tarafından havada imha edildi.
-
İHA’lar Düşürüldü: Bölgesel sularda sivil gemileri ve Kuveyt’teki ABD güçlerini hedef alan İran’a ait insansız hava araçları (İHA) ABD ordusu tarafından düşürüldü.
-
ABD’den Keşm’e Misilleme: Saldırı girişimlerinin ardından ABD güçleri, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası’na askeri müdahalede bulundu.
Öte yandan, İran devlet medyasının iddialarına göre, Devrim Muhafızları Ordusu (DMO); ABD’nin Keşm’in güneyindeki bir iletişim kulesini vurmasına yanıt olarak, Bahreyn’de bulunan ABD Beşinci Filo karargahını ve bölgedeki bir hava üssünü füze ve İHA’larla hedef aldı. CENTCOM ise tüm bu saldırıların başarısız olduğunu ve ABD’nin “haksız İran saldırganlığını püskürtmeye” hazır olduğunu vurguladı.
Petrol Piyasasında Yükseliş ve Tıkanan Diplomasi
Körfez’de alevlenen bu son çatışmalar, çarşamba günü erken işlemlerde petrol fiyatlarının %1’den fazla artmasına neden oldu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik ilk saldırılarının üzerinden üç aydan fazla zaman geçerken, çatışmalar zayıf bir ateşkesin gölgesinde çıkmaza girmiş durumda ve Hürmüz Boğazı deniz trafiğine büyük ölçüde kapalı.
Geçtiğimiz hafta savaşın durdurulması için “geçici bir ilk anlaşmaya” varıldığı açıklansa da nihai bir mutabakat sağlanabilmiş değil. İran medyası Tahran’ın birkaç gündür Washington ile iletişim kurmadığını iddia ederken, ABD Başkanı Donald Trump görüşmelerin kesintisiz sürdüğünü belirtti. Trump, “Aramızdaki görüşmeler aralıksız devam ediyor; dört gün önce, üç gün önce, iki gün önce, dün ve bugün dahil,” açıklamasını yaptı.
Müzakere Masasındaki Kritik Başlıklar
Trump, devam eden müzakerelerdeki en büyük önceliğinin İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek olduğunu yinelerken, nükleer programının barışçıl amaçlı olduğunu savunan İran’ın temel talepleri şu şekilde şekilleniyor:
-
Milyarlarca dolarlık bloke edilmiş petrol gelirlerine erişim imkanı.
-
Ham petrol ihracatına uygulanan yaptırımlardan muafiyet.
-
ABD’nin İran limanları üzerindeki ablukasının kaldırılması.
-
Savaştan önce dünya petrol ve LNG trafiğinin beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda kontrolün sürdürülmesi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise salı günü parlamentoda yaptığı konuşmada, yaptırımların hafifletilmesinin yalnızca İran’ın nükleer faaliyetlerinden vazgeçmesi koşuluyla mümkün olacağını net bir şekilde dile getirdi.
Deniz Ticareti Büyük Risk Altında
Çatışmalar Körfez’deki deniz ticaretini doğrudan vurmaya devam ediyor. İran medyası, DMO donanmasının Hürmüz Boğazı yakınlarındaki bir İran tankerine yönelik ABD müdahalesine misilleme olarak “Panaya” adlı bir gemiyi füzelerle hedef aldığını aktardı. Ayrıca dünyanın en büyük denizcilik şirketlerinden MSC, pazartesi günü Irak’ın Umm Kasr limanındaki bir gemisine iki mermi isabet ettiğini duyurdu. DMO, bu saldırının Umman Körfezi’ndeki bir İran gemisine yönelik ABD saldırısına misilleme olduğunu açıkladı.
Ateşkese Rağmen Lübnan’da Saldırılar Sürüyor
Savaşın Lübnan cephesinde ise İsrail’in operasyonları devam ediyor. ABD arabuluculuğunda pazartesi günü duyurulan kısmi ateşkese rağmen İsrail güçleri, salı günü güney Lübnan’daki çeşitli kasabalara yönelik saldırılarını sürdürdü. Beyrut üzerinde uçan İsrail İHA’ları, yerinden edilmiş 1,2 milyon Lübnanlının evlerine dönme umutlarını kırarken, gerilimin sivil halk üzerindeki psikolojik baskısını artırıyor.
Krizin küresel çaplı yıkıcı etkisi Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) tarafından da doğrulandı. UNICEF, artan nakliye maliyetleri ve bozulan tedarik zincirleri nedeniyle Gazze, Lübnan, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Somali ve Güney Sudan gibi kriz bölgelerine yönelik hayat kurtaran insani yardımların ciddi şekilde aksadığını duyurdu.
İlk yorum yapan siz olun