DUBAİ / WASHINGTON — İran, onaylanmamış bir rotayı kullanan bir geminin vurulmasının ardından pazar günü Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapattığını açıkladı. Tahran yönetimi, yaşanan olaya verilecek olası bir misillemeye “çok sert yanıt” verileceği konusunda uyarılarda bulundu.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Deniz Kuvvetleri tarafından yapılan açıklamada, vurulan geminin detaylarına yer verilmezken, “Sistemlerini kapatarak deniz güvenliğini tehlikeye atan bir gemi vurularak durdurulmuştur” ifadeleri kullanıldı. Açıklamada ayrıca, çok sayıda geminin “izinsiz rotalar” üzerinden su yolundan geçmeye çalıştığı ve rotalarını düzeltmeleri yönündeki uyarıları dikkate almadığı belirtildi.
DMO, boğazın “ikinci bir emre” ve “ABD’nin bölgedeki müdahaleleri sona erene kadar” kapalı kalacağını duyurdu. Açıklamada, İran’a yönelik herhangi bir saldırının “şiddetli bir karşılık bulacağı ve bölgedeki yeni düşman üslerinin hedef alınacağı” vurgulandı.
ABD’nin Talepleri ve Arabuluculuk Girişimleri
Cuma günü gazetecilere konuşan üst düzey ABD’li yetkililer, Washington’ın İran’dan boğazdaki gemilere yönelik saldırıları durduracağını açıkça ilan etmesini ve su yolundan geçişlerin ücretsiz olarak tüm gemilere açılmasını talep ettiğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü yaptığı açıklamada, ABD ve İran’ın bu hafta artan çatışmalara rağmen görüşmelere devam etme konusunda anlaştığını belirtirken, ateşkesin sona erdiğini de resmen ilan etti. Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, “İran İslam Cumhuriyeti bizden ‘görüşmelere’ devam etmemizi istedi. Bunu kabul ettik ancak ABD onlara Ateşkesin BİTTİĞİNİ kesin bir dille ifade etti!” ifadelerini kullandı.
Üst düzey bir İranlı kaynağın Reuters’a verdiği bilgiye göre; İran, ABD, Katar ve Pakistan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi‘nin Umman’da bulunduğu sırada cumartesi günü için planlanan bir telefon görüşmesinde müzakere masasına oturmayı kabul etti. Görüşmelerin sonuç verip vermediği henüz netlik kazanmazken, Erakçi ve Umman Dışişleri Bakanı Seyyid Badr Albusaidi, “gemilerin Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişi için uygun mekanizmalar” üzerine görüş alışverişinde bulundu. Umman devlet haber ajansı, Ummanlı ve İranlı müzakerecilerin “teknik ve siyasi düzeylerde” görüşmelere devam edeceğini bildirdi.
Küresel Ekonomiye Etkisi ve CNN’in “Taslak Plan” İddiası
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik hava saldırılarıyla başlayan savaş, Körfez’i istikrarsızlaştırırken tüm dünyada fiyatların artmasına neden oluyor. Savaş öncesinde küresel petrol arzının yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı’ndan geçiyordu. İran’ın su yolunu fiili olarak ablukaya alması, enerji fiyatlarının fırlamasına ve küresel enflasyonun tetiklenmesine yol açıyor.
-
Umman’ın Taslak Planı: CNN’in cumartesi günkü haberine göre Umman, boğaz için bir taslak teklif hazırladı. Plana göre, güney koridorundaki Umman karasularından serbest geçiş sağlanacak. Kuzey koridorunu, yani İran karasularını kullanacak gemilerin ise herhangi bir geçiş ücreti ödemeden İran’dan önceden onay alması gerekecek.
-
ABD Cephesi: Beyaz Saray ve ABD Dışişleri Bakanlığı, CNN’in haberine ilişkin yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
Karşılıklı Misillemeler, Suikast Tehditleri ve Artan Gerilim
Bölgedeki gerilim, çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan geçici anlaşmanın geleceğine gölge düşürüyor. Hafta başında üç Katar ve Suudi ticari tankerinin ateş altında kalması, ABD’nin İran hedeflerini vurmasına; İran’ın ise Körfez ülkelerindeki ABD askeri üslerine saldırarak karşılık vermesine neden olmuştu.
Salı günü gemilerin vurulmasının ardından ABD, İran ham petrolünün satışına izin veren lisansı iptal etti. İran Dışişleri Bakanı Erakçi ise cuma günü X üzerinden “Sadece karşılıklı uyum söz konusu olabilir” diyerek ABD’yi ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı. İran her ne kadar gemi saldırılarının sorumluluğunu üstlenmese de, analistler Tahran’ın bu tür eylemleri müzakerelerde koz elde etmek için kullandığını belirtiyor.
Yeni Dini Liderden İntikam Yemini:
Öte yandan, 28 Şubat’ta savaşın ilk günlerinde öldürülen Ayetullah Ali Hamaney’in yerine geçen yeni Dini Lider Ayetullah Mojtaba Hamaney, babasının ölümü için intikam yemini etti. Perşembe günü düzenlenen ve kendisinin katılmadığı cenaze törenleri sırasında yayınlanan yazılı mesajda, intikamın ne pahasına olursa olsun alınacağı vurgulanarak, “Şehit liderimizin ve tüm şehitlerin kanının intikamını almaya söz veriyoruz” denildi. Törende toplanan mahşeri kalabalığın bazılarının “Trump’ı Öldüreceğiz” yazılı pankartlar taşıması dikkat çekti.
Wall Street Journal ve çeşitli ABD medya organları, bu hafta içinde İsrail’in Washington ile “İran’ın Trump’a yönelik yeni bir suikast planı hazırladığına” dair istihbarat paylaştığını yazmıştı. Bunun üzerine Trump cuma günü yaptığı bir paylaşımda, Tahran’ın kendisine suikast girişiminde bulunması halinde ABD ordusuna İran’a karşı binlerce füze fırlatılmaya hazır olunması emrini verdiğini duyurdu.
İlk yorum yapan siz olun