Hamas Gazze’de Yönetimden Çekiliyor: Gerçek Bir İktidar Devri mi, Siyasi Bir Manevra mı?

LONDRA – Hamas, Gazze’deki yönetimden resmen çekildiğini ve savaş boyunca bölgeyi yöneten idari yapıyı feshettiğini duyurdu. Analistler, bu hamlenin grubun askeri kanadını korurken teknokratik bir yönetimin önünü açmayı amaçladığını belirtiyor.

6 Temmuz’da Hamas Hükümeti Medya Ofisi, Hükümet Acil Durum Komitesi Başkanı Muhammed el-Farra’nın istifa ettiğini ve ABD destekli Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’ne (NCAG) “idari ve hükümet geçişini kolaylaştırmak” amacıyla komitenin feshedildiğini açıkladı. 15 üyeli bu teknokratik organ, Başkan Donald Trump’ın 20 maddelik Gazze barış planı kapsamında kurulmuş ve daha sonra BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararıyla onaylanmıştı.

Bu duyuru, Hamas’ın silahlı kapasitesini korurken Gazze’deki insani krizi ve siyasi bölünmeyi hafifletmek amacıyla günlük yönetimi geçici bir teknokratik yönetime devretmeye hazır olduğuna dair aylardır verdiği sinyallerin ardından geldi.

Teknokratik Yönetime Geçiş Planı

Önerilen teknokratik yönetimin, İsrail ve müttefiklerinin defalarca dile getirdiği endişelerin çoğunu gidermesi amaçlanıyor. Yeni yapının siyasi atamalar yerine; temel hizmetleri sunmak, okul ve hastaneleri yönetmek ve yeniden inşayı denetlemekle görevli mühendisler, ekonomistler ve avukatlar gibi Filistinli profesyonellerden oluşacağı bildiriliyor.

Hamas yönetimi, rutin işleyişin bu teknik kadroya emanet edileceğini, bölgenin işleyişini sürdürmek için mevcut memurların görevde kalacağını belirtti. Bu kadronun yetki alanı siyasi olmaktan ziyade sivil olacakken, Hamas’ın silahsızlandırılması başta olmak üzere daha tartışmalı konular ise ertelenecek.

Hamas Sözcüsü Hazem Kasım, bu adımı “ateşkes anlaşmasının uygulanması yolunda olumlu bir adım” olarak nitelendirerek, kararın “işgalin bahanelerini ortadan kaldırmak” amacıyla alındığını vurguladı.

İsrail’in Tepkisi: “Siyasi Bir Gösteri”

İsrail yönetimi bu hamleyi hızla bir “gösteri” olarak nitelendirip reddederken, İsrail yanlısı yorumcular Hamas’ın aslında hükümeti sadece isim olarak bıraktığını savunuyor. Uzmanlar, Hamas’ın zorlayıcı güçleri elinde tutmaya ve kararları engelleme yetkisine sahip olmaya devam etmesi halinde, yeni komitenin içinin boş kalabileceği konusunda uyarıyor. Onlara göre gerçek bir iktidar devri; Hamas’ın silahlı yapılarının dağıtılmasını, güvenlik güçlerinin yeniden yapılandırılmasını ve teknokratik yönetimin hizipsel kontrolden ayrılmasını gerektiriyor ancak bunların hiçbiri henüz gerçekleşmiş değil.

Chatham House Orta Doğu ve Kuzey Afrika Programı’ndan Yossi Mekelberg, Hamas’ın silahları meselesinin grubun gerçek niyetini ortaya çıkaracağını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Meşru şiddet kullanımı tekelinde değilse ortada bir hükümet yoktur. Güçleri aslında ABD, uluslararası toplum ve İsrail’in onlara izin verdiği ölçüdedir. Gerçek bir yetkiyle donatılmadıkları sürece yapabilecekleri çok az şey var.”

Silahsızlanma Şartı ve Siyasi Çıkmazlar

Hamas ve diğer Filistinli gruplar, Gazze ateşkesinin ikinci aşaması için Kahire’de arabulucularla çeşitli görüşmeler gerçekleştirdi. Bu aşamanın Hamas’ın silahsızlandırılması, İsrail’in kademeli olarak geri çekilmesi ve ardından “kalıcı silahsızlanmayı” sağlamakla görevli uluslararası bir istikrar gücünün konuşlandırılmasını içermesi planlanıyordu. Ancak Hamas liderleri, yerleşik bir Filistin devleti çerçevesinde olmadıkça silah bırakmayacaklarını tutarlı bir şekilde yineliyorlar.

Filistinli siyasi analist Ahmed Najar’a göre, asıl sınav İsrail’in gerçekten bağımsız bir Filistin yönetim organının işlemesine izin verip vermeyeceğinde yatıyor. Najar konuyu şu sözlerle özetledi:

• İsrail’in Statüko Politikası: “Yıllardır İsrail, Filistin sorununu çözmek yerine idare etmeyi tercih etti. Gerçekten bağımsız bir sivil otorite, Filistin’in siyasi aktörlüğü ve nihayetinde devlet olma durumuyla ilgili daha geniş soruları gündeme getiriyor.”

• Geçici Çözümlerin Tehlikesi: “Asıl tehlike, uzun süreli gecikmelerin zamanla kalıcı bir politikaya dönüşmesidir. Yeniden inşa ertelendikçe ve geçici düzenlemeler devam ettikçe, bu ‘ara’ önlemlerin varsayılan olarak kalıcı hale gelme riski artıyor.”

• Gelecek Vizyonu: “Gerçek bir siyasi ilerleme olmadan, Gazze’deki Filistinliler anlamlı bir siyasi egemenlikten yoksun şekilde dış kontrol altında yaşamaya devam edecek. Bu durum ani bir çöküşü önleyebilir, ancak istikrar ya da kalıcı bir barış getirmesi pek olası değildir.”