ABD ordusu cuma günü yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ablukayı delmeye çalışan bir ticari gemiye daha ateş açtığını duyururken; İran, Basra Körfezi çevresindeki Amerikan askeri noktalarını hedef aldı.
On üçüncü gecesinde de devam eden karşılıklı bombardımanların ardından ABD ve İran cephesinde geri adım atılacağına dair bir işaret ufukta görünmüyor. Çatışmaların yeniden alevlenmesi ve diplomasinin belirsizliğini korumasıyla birlikte her iki tarafın hamleleri, gerilimin daha da tırmanabileceğine işaret ediyor. Orta Doğu’daki ABD büyükelçilikleri bölgedeki Amerikan vatandaşlarını tahliye seçeneklerinin giderek kısıtlanabileceği konusunda uyarırken; İran Devrim Muhafızları ise komşu ülke sakinlerine Amerikan askerlerinin bulunduğu üslerden uzak durmaları tavsiyesinde bulundu.
Öte yandan, Yemen’deki Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon cumartesi günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, İran destekli Husi isyancıların Kızıldeniz’deki Suudi petrol tankerlerine yönelik saldırılarına misilleme olarak Yemen’in liman kenti Hudeyde’yi vurduğunu bildirdi. Yıllardır süren nispi sakinliği bozan haftalar süren gerginliğin ardından Husiler, gerilimi daha da tırmandıracaklarını ilan etti.
Körfez’de Gemiye Askeri Müdahale
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, The Associated Press’e (AP) yaptığı açıklamada, Komorlar bayraklı M/T Lavine adlı geminin Umman Körfezi’nde ablukayı en az dört kez delmeye çalışmasının ardından Amerikan güçleri tarafından etkisiz hale getirildiğini söyledi. Gemi mürettebatının uyarıldığını ancak talimatlara uymadığını vurgulayan Hawkins, bunun üzerine ordunun geminin makine dairesine ateş açtığını belirtti. Bu müdahale, ordunun ablukayı yeniden devreye sokmasından bu yana etkisiz hale getirilen ikinci ticari gemi olarak kayıtlara geçti.
Trump: “Savaşı Bitirmek İçin Acelem Yok”
Konunun hassasiyeti nedeniyle isminin gizli kalması koşuluyla basına konuşan ABD’li bir yetkiliye göre; ABD Başkanı Donald Trump cuma günü üst düzey ulusal güvenlik danışmanlarıyla bir araya gelerek İran’daki durumu ve yönetimin mevcut rotayı koruyup korumayacağını veya askeri saldırıları daha da şiddetlendirip şiddetlendirmeyeceğini masaya yatırdı. The New York Times tarafından da duyurulan toplantıda herhangi bir nihai karar alınıp alınmadığı henüz netlik kazanmadı.
Cuma günü Oval Ofis’te düzenlenen bir etkinlikte konuşan Trump, ABD’nin her gün aralıksız sürdürdüğü saldırılara rağmen İran’la yürütülen müzakereleri “açık ara bugüne kadar gördüğümüz en ciddi görüşmeler” olarak nitelendirdi. Trump ayrıca savaşı bitirmek için “acelesi olmadığını” da sözlerine ekledi.
İran’ın ABD’nin zorbalığına “boyun eğmeyeceğini” vurgulayan İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise, yarı resmi Tasnim haber ajansına verdiği demeçte, Washington yönetimiyle sık sık anlaşmazlık yaşayan Çin ve Rusya ile devam eden temaslara dikkat çekerek, “Ne tehditlerden korkuyoruz ne de baskılara boyun eğeceğiz” çıkışında bulundu.
Krizin merkezinde, dünya enerji arzı için hayati bir geçiş noktası olan ve İran’ın saldırılarıyla fiilen kapanarak yakıt fiyatlarının fırlamasına, küresel çapta ekonomik çalkantılara yol açan Hürmüz Boğazı yer alıyor.
Bölge Ülkelerinde ve İran İçinde Hedef Alınan Noktalar
-
Irak (Erbil): Amerikan askeri danışmanlarının da bulunduğu Irak’ın kuzeyindeki Erbil’de güvenlik yetkilileri, ABD öncülüğündeki güçlerin cuma günü patlayıcı yüklü beş insansız hava aracını düşürdüğünü bildirdi. ABD güçlerinin konuşlandığı havalimanı yakınlarında peş peşe patlama sesleri duyulurken, bölgeden siyah dumanlar yükseldi.
-
Kuveyt ve Bahreyn: İran Devrim Muhafızları, Kuveyt’teki Udairi ABD üssünü hedef alarak üç mühimmat ve depolama hangarını imha ettiğini duyurdu. Tahran yönetimi ayrıca Bahreyn’de konuşlu ABD Donanması 5. Filosu’na ait bir gözetleme kulesini vurduğunu iddia etti. Hem Bahreyn hem de Ürdün, cuma günü İran tarafından düzenlenen hava saldırılarını havada engellediklerini açıkladı.
-
İran’a Yönelik ABD Saldırıları: Yarı resmi Fars ve ISNA haber ajanslarına göre ABD, İran’ın kuzeyindeki bir Devrim Muhafızları deniz üssünü vurdu. İran’ın boğazdaki gemilere saldırmak için kullanabileceği insansız deniz araçlarının da bulunduğu Keşm Adası’nın yanı sıra; büyük bir hava üssüne ve nükleer tesislerinden birine ev sahipliği yapan İsfahan eyaletinde de şiddetli patlamalar yaşandı. Ek saldırıların güneybatıdaki Huzistan ve güneydeki Fars eyaletlerini de hedef aldığı rapor edildi.
CENTCOM, bu son bombardımanların, barış zamanında dünyadaki petrol ve gazın beşte birinin rotası olan boğazı yeniden açmaya çalışan ABD’nin “İran’ın bölge sularından geçen sivil denizcileri ve ticari gemileri tehdit etme kabiliyetini daha da zayıflatmak” amacıyla tasarlandığını savundu.
Yemen Boyutu ve Müzakere Masasındaki Kozlar
İran’ın devlet haber ajansına göre, ABD ile İran arasındaki arabuluculuk çabalarında rol oynayan Umman’dan diplomatik bir heyet, boğazdaki gemi trafiğinin yönetimini görüşmek üzere cuma günü Tahran’daydı.
İran’ın boğazı etkili bir şekilde kapatabilme kapasitesi, müzakerelerde Tahran’a muazzam bir pazarlık payı sağlıyor. İran’ın müttefiki Husiler, perşembe günü Kızıldeniz’de iki Suudi petrol tankerini hedef alarak bu kozu daha da güçlendirdi. Suudi Basın Ajansı’na (SPA) göre, cuma günü Kızıldeniz’de seyreden bir Suudi gemisi daha hedef alındı ve gövdesinde hafif hasar oluştu.
Husi yönetimindeki El Mesire televizyonu, cumartesi günü erken saatlerde Suudi saldırılarının devlet telekomünikasyon şirketine ait tesisleri ve Yemen’in batı kıyısı açıklarındaki Kamaran Adası’nı vurduğunu duyurdu. Suudi Arabistan gemilerini korumak için ne gerekiyorsa yapacağını belirterek Husileri uyarırken; ABD Başkanı Trump da gemilere yönelik saldırıların devam etmesi halinde Husilere “büyük bir askeri cezalandırma” uygulanacağı tehdidinde bulundu.
Küresel Ekonomi ve İnsani Bilanço Ağırlaşıyor
Krizin ekonomik etkileri giderek derinleşiyor. Uluslararası referans olan Brent ham petrolünün varil fiyatı cuma günü hafif bir düşüşle 96 dolar seviyesine gerilese de, savaş öncesindeki 72 dolarlık seviyenin hala çok üzerinde seyrediyor.
Ekonomik faturanın ötesinde insani kayıplar da artıyor:
-
İran Sağlık Bakanlığı, savaşın patlak vermesinden bu yana 3.434 kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı.
-
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), Hürmüz Boğazı çevresindeki yaklaşık 400 gemide en az 6.000 denizcinin mahsur kaldığını duyurdu. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’ün ofisi, bazı denizcilerin armatörler tarafından terk edildiğini ve “yiyecek, su, yakıt, tıbbi bakım, elektrik veya aileleriyle iletişim kurma imkanı olmaksızın kendi başlarının çaresine bakmak zorunda bırakıldığını” aktardı.
Önceki müzakerelerde önemli bir rol üstlenen Pakistan’ın Dışişleri Bakanı İshak Dar, cuma günü mevkidaşı Arakçi ile bir araya geldi. Ancak Arakçi, çatışmanın daha fazla arabulucuya ihtiyacı olmadığını belirterek bunun yerine ABD’nin tutumunu değiştirmesi gerektiğinde ısrar etti.
ABD ve İsrail 28 Şubat’ta İran’a saldırmış ve süreç içinde Tahran hükümetini devirmek ile nükleer programını ortadan kaldırmak gibi değişen savaş hedefleri sunmuştu. Son günlerde çatışmaya yeniden aktif olarak dahil olma sinyalleri veren İsrail cephesinde ise Başbakan Binyamin Netanyahu’nun önümüzdeki hafta ABD’ye giderek Trump ile görüşeceği açıklandı.
İlk yorum yapan siz olun