ABD Başkanı Donald Trump, “kötü” olarak nitelendirdiği İran ile yaşanan çatışmalar sürerken Amerikalıları yüksek akaryakıt fiyatlarına hazırlıklı olmaya çağırırken; İran cephesi, ABD’nin “yenilgiyi kabul etmesi” gerektiğini belirtti. İki taraftan gelen bu karşılıklı sert açıklamalar, barış görüşmelerinin ve stratejik Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tankeri trafiğinin tamamen durma noktasına geldiği bir dönemde tarafların uzlaşmadan ne kadar uzak olduğunu gözler önüne seriyor.
“Boğaz, Tweet veya Uçak Gemisiyle Ele Geçirilemez”
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, Cumartesi günü erken saatlerde X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı açıklamada, kriz öncesi ticarete dönme konusunda hiçbir aciliyet hissetmediklerini açıkça ortaya koydu:
“Bu boğaz ancak İran’ın emriyle açılır ve kapanır. Siz yenilgi gerçeğini kabul etmediğiniz ve fanteziler kurmayı bırakmadığınız sürece, İran ablukayı uygulamaya devam edecektir. Hürmüz Boğazı bir tweet, uçak gemisi, bir emir veya seçim konuşmasıyla ele geçirilemez.”
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta başlattığı savaştan önce, dünyadaki petrol ihracatının beşte biri bu boğazdan geçiyordu.
Trump: “Biraz Daha Fazla Ödemeye Değer”
ABD Başkanı Trump ise Cuma günü New York, Garden City’de düzenlediği siyasi mitingde, “çok kötü bir ülkenin” nükleer silaha sahip olmasını engellemenin bir bedeli olduğunu belirtti. Trump, benzin için “çok küçük bir miktar daha fazla ödemenin” bu amaca değeceğini savunarak Amerikalılardan savaş devam ederken yükselen fiyatları kabullenmelerini istedi.
Enflasyonu körükleyen ve seçmenlerde hayal kırıklığı yaratan bu durum, rakamlara da yansımış durumda. Amerikan Otomobil Birliği’nin verilerine göre, ABD’de benzinin galon fiyatı Cuma günü ortalama 4,08 dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yılki 3,16 dolarlık fiyata göre yüzde 29’luk bir artış anlamına geliyor.
Boğazda Gemi Trafiği Durma Noktasında
Gemi takip firması Kpler’in analizine göre, Cuma günü Hürmüz Boğazı’ndan sadece iki gemi geçiş yaptı: Biri İran sularına giren bir tahıl gemisi, diğeri ise ters yöne giden boş bir kuru yük gemisiydi. Ayrıca, boş bir sıvılaştırılmış petrol ürünleri tankerinin de boğaz üzerinden Körfez’e girdiği, ancak ufukta hiçbir ham petrol sevkiyatının olmadığı görüldü.
Savaş öncesinde günde 130’dan fazla geminin geçtiği boğazda, İran’ın izni olmadan seyrüsefer yapmaya cesaret edenler füze veya insansız hava aracı (İHA) saldırıları riskiyle karşı karşıya. Birleşik Arap Emirlikleri’nin Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC), Perşembe akşamı boğazdan geçen iki gemisinin, BAE resmi haber ajansı WAM ise Cuma günü bir başka geminin daha saldırıya uğradığını bildirdi.
Diplomasi Çıkmazı ve Artan Bilanço
Haziran ayında savaşı sona erdirmek için varılan geçici anlaşmanın çökmesiyle, ABD veya İran’ın barış görüşmelerine yeniden başlamayı planladığına dair hiçbir işaret bulunmuyor. İran Öğrenci Haber Ajansı’nın (ISNA) bildirdiğine göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD ile müzakerelere yeniden başlanması konusunda henüz bir karar alınmadığını söyledi. Arabulucu ülkeler Katar ve Pakistan’ın İran’la iletişim halinde olduğu, ancak bunun doğrudan bir müzakere anlamına gelmediği ifade edildi.
Ekonomik ve Bölgesel Etkiler:
İran Ekonomisi: Devlet televizyonunda yayınlanan açıklamalarında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, yüksek enflasyonun faturasını ABD’nin İran limanlarına uyguladığı ablukaya ve petrol ihracatına yönelik yaptırımlara kesti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent ise önümüzdeki hafta İran’a karşı yeni mali yaptırımlar açıklayacaklarını duyurdu.
Petrol Piyasaları: Boğazın fiilen kapanması, Cuma günü ham petrol vadeli işlemlerinin varil başına 1 dolar daha artmasına yol açtı. Brent ve Batı Teksas türü (WTI) ham petrol haftayı sırasıyla yüzde 6.0 ve yüzde 5.4’lük kazançla kapatma yoluna girdi.
Bölgesel Yayılma Endişesi: Yemen’deki İran destekli Husiler, Kızıldeniz’deki Moha limanına altı balistik füze fırlatarak dört sivilin ölümüne neden oldu. Ayrıca Husi kontrolündeki SABA haber ajansı, grubun Suudi Arabistan’ın Necran kentindeki bir Aramco tesisini İHA ile hedef aldığını bildirdi.
İlk yorum yapan siz olun