ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve temsilcisi Jared Kushner ile Pazar günü Kahire’de bir araya gelen Hamas lideri Halil el-Hayya, İsrail’in grubun diğer liderlerine yönelik suikastlarının ardından Gazze savaşında Filistinli örgütün kilit isimlerinden biri olarak öne çıktı.
Temmuz ayında Hamas’ın genel liderliğine getirilen Hayya, 2025 yılında Katar’da oğlunu ve yardımcılarını hedef alan bir İsrail hava saldırısından kıl payı kurtulmuştu. Kahire’deki bu görüşme, Hayya’nın Kushner ile gerçekleştirdiği ikinci buluşma oldu. Ekim 2025’te Kushner ve ABD temsilcisi Steve Witkoff ile yürütülen müzakerelerde Hamas heyetine başkanlık eden Hayya, 2023’teki Hamas öncülüğündeki saldırılarda İsrail’de esir alınan rehinelerin serbest bırakılmasını ve ateşkes ilan edilmesini sağlayan anlaşmanın imzalanmasında kritik bir rol oynamıştı.
Bu üst düzey temaslar, Washington’un terör örgütü olarak kabul ettiği Hamas’ı dışlamaya yönelik uzun süredir devam eden politikasından dikkate değer bir sapma anlamına geliyor.
Hayya, Gazze savaşının fitilini ateşleyen 7 Ekim 2023 saldırılarının mimarlarından olan Hamas lideri Yahya Sinvar’ın 2024 yılında İsrail tarafından öldürülmesinin ardından grubu yöneten beş kişilik konseyde de görev yaptı. Onun liderliğinde Hamas, Temmuz ayında, silahsızlanmayı İsrail’in Gazze’den çekilmesine bağlayan Trump destekli bir plan kapsamında silah bırakmayı kabul etti. Bu adım, savaş boyunca İsrail’in ağır bombardımanı altında kalan örgüt için bir zamanlar hayal bile edilemeyecek bir gelişmeydi.
Ancak Hamas “silahsızlanma” kavramını reddederek, silahlarını ABD destekli Filistinli teknokrat bir hükümetin kontrolüne devretmeyi kabul ettiğini belirtiyor. Gazze’nin yeniden inşasını da içeren bu planı reddeden İsrail tarafı ise Hamas tamamen silahsızlandırılana kadar bölgeden çekilmeyeceğinin altını çiziyor.
Bir Hamas Gazisi
1960 yılında Gazze Şeridi’nde doğan Hayya, Hamas’ın 1987’de içinden çıktığı Sünni İslamcı Müslüman Kardeşler hareketine katıldı. İslami İlimler alanında doktora derecesine sahip olan lider, Hamas saflarında Yahya Sinvar’ın Gazze’deki yardımcısı olarak görev yaparak ve 2024’te Tahran’da uğradığı suikastla hayatını kaybeden eski Hamas lideri İsmail Haniye gibi isimlerle birlikte yükseldi.
Doha’daki hava saldırısı Hayya’nın ilk ölümden dönüşü değildi. 2007 yılında Gazze’nin Şucaiyye mahallesindeki aile evine düzenlenen ve o sırada evde olmadığı için kurtulduğu İsrail hava saldırısında birçok akrabası hayatını kaybetti.
Kayıpları bununla da sınırlı kalmadı:
2008: Oğlu Hamza, Gazze’deki bir İsrail saldırısında yaşamını yitirdi.
2014: Hamas-İsrail savaşı sırasında en büyük oğlu Usame’nin evi bombalandı; Usame, eşi ve üç çocuğu hayatını kaybetti.
Mayıs 2026: Hayya arabulucularla görüşmeler yürütürken diğer oğlu Azzam el-Hayya, Gazze’de düzenlenen bir hava saldırısında öldürüldü. Azzam, Doha’daki saldırıda hayatını kaybeden Hemmam el-Hayya’nın ikiz kardeşiydi.
2021 yılında Gazze’den ayrılarak Katar’a yerleşen Hayya, sürgündeki siyasi liderliğin diğer üyeleriyle birlikte örgütün Arap ve İslam ülkeleriyle olan ilişkilerini yönetti. Hamas uzmanlarına göre Hayya, Gazze savaşından önce gruba silah ve finansman sağlayan İran ile ilişkileri derinleştiren kanadın önemli bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Witkoff ile Taziyeleşme
Trump yönetimi, savaşın sona ermesi ve kalan rehinelerin serbest bırakılması çabaları kapsamında Witkoff ve Kushner’e Hamas ile doğrudan görüşme izni vermişti. 8 Ekim 2025’te Hayya liderliğindeki heyetle yapılan buluşma, ABD ile Hamas arasındaki bugüne kadarki en üst düzey temas olarak kayıtlara geçti.
Görüşmenin insani bir boyutu da vardı. Witkoff, CBS News’e yaptığı açıklamada, İsrail’in Doha saldırısında oğlu Hemmam’ı kaybeden Hayya’ya taziyelerini ilettiğini belirterek, “Ona benim de bir oğlumu kaybettiğimi ve ikimizin de çocuklarını toprağa veren ebeveynlerden oluşan gerçekten kötü bir kulübün üyeleri olduğumuzu söyledim” dedi. Hayya da oğullarının kaybı üzerine Witkoff ile “insani sözler” paylaştıklarını doğruladı.
Al Jazeera’ye verdiği röportajda Hamas’ın temel taleplerini de dile getiren Hayya, “Ne istediğimizi anlattık. İstikrar istiyoruz, uluslararası hukuka ve kararlara uygun bir Filistin devleti istiyoruz. Bölgenin istikrara kavuşması için barış içinde yaşamak istiyoruz; bu olmadan bölge istikrara kavuşmaz” ifadelerini kullandı.
“Direniş” Hakkını Savunuyor
Hamas’ın 1988 tarihli kuruluş bildirgesi İsrail’in yok edilmesini öngörse de, örgüt liderleri zaman zaman 1967 sınırları içinde kurulacak bağımsız bir Filistin devleti karşılığında uzun vadeli bir ateşkes teklifinde bulundular. İsrail ise bu teklifleri bir oyalama taktiği olarak görüyor.
Hayya’nın ifadelerine göre 7 Ekim saldırıları aslında hapisteki Filistinlilerle takas edilmek üzere “bir dizi askeri” esir almayı amaçlayan sınırlı bir operasyondu. Ancak 2024 yılında yaptığı bir açıklamada İsrail ordusunu kastederek, “Siyonist ordu birliği tamamen çöktü” dedi. Söz konusu saldırılarda 1.200 kişi hayatını kaybederken 251 kişi rehin alınmış; buna karşılık İsrail’in başlattığı ve Gazze sağlık yetkililerine göre 73.000’den fazla kişinin ölümüne yol açan yıkıcı bir savaş başlamıştı.
Gazze’deki ağır yıkıma rağmen Hayya, Aralık 2025’teki bir konuşmasında “direnişin, düşmanın yenilebileceğini gösterdiğini” ve İsrail’in “stratejik caydırıcılık” efsanesinin yerle bir olduğunu savundu. Hayya’ya göre yaşanan süreç, Filistin meselesini yeniden uluslararası toplumun bir numaralı gündem maddesi haline getirdi.
İlk yorum yapan siz olun