DUBAİ / WASHİNGTON / TAHRAN – ABD, Orta Doğu savaşını sona erdirecek bir anlaşmanın her zamankinden daha yakın olduğunun her iki tarafça da ifade edilmesinden saatler sonra, cumartesi sabahı erken saatlerde Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemileri hedef alan İran’a ait çok sayıda insansız hava aracını (İHA) düşürdüğünü açıkladı.
Bu müdahale, Tahran ile Washington arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen ve nisan ayında varılan kırılgan ateşkese rağmen tehditler ve karşılıklı ateş açmalarla kesintiye uğrayan haftalar süren görüşmelerin ardından geldi.
Bölgedeki operasyonları yöneten ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), X hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, İran’ın “Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemileri vurmak amacıyla çok sayıda tek yönlü taarruz İHA’sı fırlattığını” belirtti. Açıklamada, “ABD güçleri son saatlerde bunların tamamını düşürmüştür ve boğazdaki trafik akışı kesintisiz olarak devam etmektedir” denildi.
CENTCOM ayrıca, Körfez’den gelen petrol ve doğalgaz için kilit bir deniz ticaret rotası olan Hürmüz Boğazı’nın, savaşın başından bu yana İran’ın uyguladığı ablukaya rağmen “geçişe açık olmaya devam ettiğini” ekledi.
İran devlet medyasının masada olduğu iddia edilen konuları Washington’ın açıklamalarıyla çelişen bir şekilde yayınlamasıyla iki taraf arasındaki anlaşmazlıkların devam ettiği gözlemlendi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, önceki ABD-İran görüşmelerine ev sahipliği yapan Pakistan’ın başkentine atıfta bulunarak sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “İslamabad Mutabakat Zaptı’na hiç bu kadar yakın olmamıştık” ifadelerini kullandı.
Cuma sabahı İranlıları kötü niyetli müzakere etmek ve üzerinde anlaşılan şartları yanlış tanıtmakla suçlayan Trump ise, sadece birkaç saat sonra Erakçi’nin mesajının ekran görüntüsünü kendi hesabından paylaştı.
Erakçi İran’ın Pozisyonunu Açıkladı
Devlet televizyonuna verdiği mülakatta anlaşmaya dair bazı detaylar paylaşan Erakçi, önerilen düzenlemenin İran limanlarındaki ABD deniz ablukasının kaldırılmasını, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve su yolunun yönetiminde henüz detaylandırılmamış bazı değişiklikler yapılmasını öngördüğünü söyledi.
Çatışmalardan önce küresel petrol ve doğalgaz sevkiyatının yaklaşık beşte birinin yapıldığı su yolundaki trafiğin kontrolünün Umman ile birlikte İran’da kalmaya devam edeceğini söyleyen Erakçi, “Kılıcımız her zaman Hürmüz Boğazı’nın üzerinde sallanacak” dedi.
İran’ın nükleer programına ilişkin olarak Tahran’ın nükleer altyapısını sökeceği yönündeki iddiaları reddeden Erakçi, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun teslim edilmesi yerine malzemenin seyreltilmesinin Tahran’ın tek tercih ettiği çözüm olduğunu vurguladı. Washington’ın nükleer silah programının bir parçası olduğunu iddia ettiği zenginleştirilmiş uranyum meselesiyle ilgili olarak “Tahran için yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokuna yönelik tercih edilen tek çözüm malzemenin seyreltilmesidir” ifadelerini kullandı.
Erakçi ayrıca, varılacak olası bir anlaşmanın Lübnan’daki çatışmanın sona ermesine yardımcı olabileceğini ve İsrail’in işgal altındaki bölgelerden çekilmesine yol açabileceğini öne sürdü. Ancak İsrailli yetkililer bu tür ihtimalleri kamuoyu önünde reddetmişti.
Boğazın Güvensiz Hale Gelmesinden ABD Sorumlu Tutuldu
Fars Haber Ajansı’nın cuma günkü haberine göre İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Washington’ın askeri eylemlerinin Hürmüz Boğazı’nı “benzeri görülmemiş derecede güvensiz” hale getirdiğini söyledi.
Bekayi’nin açıklamalarına göre, İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı su yolundan güvenli geçişin artık garanti edilemeyeceğine karar vererek boğazı deniz trafiğine kapattı. Güvenlik koşullarının kötüleşmesinden ABD’nin ülkenin güney bölgelerindeki İran tesislerine yönelik saldırılarını sorumlu tutan Bekayi, İran silahlı kuvvetlerinin gemileri son derece dikkatli olmaları konusunda uyardığını belirtti.
Bekayi ayrıca İran’ın Washington ile savaşı sona erdirecek herhangi bir anlaşma konusunda henüz nihai bir karara varmadığını belirterek, müzakereler sırasında ABD’nin tutumunda yaşanan tekrarlayan değişiklikler nedeniyle İranlı yetkililerin temkinli olmaya devam ettiğini sözlerine ekledi.
Devrim Muhafızları: “İran Her Zamankinden Daha Güçlü”
“Gerçek Vaat 3” Operasyonu’nun ve ABD ile İsrail tarafından şubat ayında başlatılan çatışmaların yıldönümü münasebetiyle ayrı bir açıklama yapan İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), İran’ın bu süreçten “her zamankinden daha güçlü ve daha yetenekli” çıktığını belirtti.
DMO, ülkenin en yüksek düzeyde askeri hazırlık ve caydırıcılığa sahip olduğunu, düşman faaliyetlerine ilişkin kapsamlı bir istihbarat farkındalığını sürdürdüğünü ve gelecekteki herhangi bir saldırıya derhal ve şiddetle karşılık vermeye hazır olduğunu ifade etti. Açıklamaya göre, son çatışmalardan çıkarılan dersler İran’ın askeri kapasitesini güçlendirdi ve bölgesel dengeyi Tahran’ın lehine çevirdi.
Bölgesel istikrarsızlığın ABD’nin eylemlerinden kaynaklandığını öne sürerek İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma kararını savunan DMO, stratejik su yoluna yönelik herhangi bir tehdidin ciddi sonuçları olacağı uyarısında bulundu.
Piyasalar Müzakereleri İzliyor
Olası bir anlaşmaya doğru ilerlendiği yönündeki haberler petrol fiyatlarının düşmesine yardımcı olurken, yatırımcıların Hürmüz Boğazı’nın nihayetinde ticari trafiğe yeniden açılma ihtimalini fiyatlamasıyla Brent petrol bir ara %3’ten fazla değer kaybetti.
ABD’li yetkililer, görüşmelerin boğazda seyrüsefer serbestisinin sağlanması ve devam edecek müzakereler yoluyla İran’ın nükleer faaliyetlerinin ele alınması üzerinde yoğunlaştığını belirtti. Ancak İran’ın uranyum stokunun geleceği, yaptırımların hafifletilmesi ve nihai bir çözümün daha geniş kapsamlı şartları konusunda önemli farklılıkların devam ettiği görülürken; Tahran henüz kapsamlı bir anlaşmaya varılmadığı konusundaki ısrarını sürdürüyor.
İlk yorum yapan siz olun