WASHİNGTON — ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Perşembe günü İran anlaşmasını eleştiren İsraillilere sert tepki göstererek, Başkan Donald Trump’ın İsrail’in “tek müttefiki” olduğunu söyledi. Vance’in bu sert çıkışında, ülkenin ABD’den aldığı milyarlarca dolarlık savunma yardımına atıfta bulunması dikkat çekti.
Trump yönetimi İran ile savaşı sona erdiren anlaşmayı savunurken, Vance’e İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun anlaşmaya öfkelendiğine dair bir iddia soruldu. Netanyahu’dan bu yönde bir yorum duymadığını belirten Vance, ancak anlaşmayı ve bizzat Başkan Trump’ı hedef aldığını söylediği İsrail kabinesi üyelerini eleştirdi.
Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Vance, şu ifadeleri kullandı:
“Onlara mesajım iki yönlü olurdu. Birincisi: Donald J. Trump, şu anda tüm dünyada İsrail ulusuna sempati duyan tek devlet başkanıdır. Eğer İsrail hükümetinin kabinesinde olsaydım, tüm dünyada elimde kalan tek güçlü müttefike saldırmazdım.”
Vance, söz konusu kabine üyelerine İsrail’i koruyan savunma silahlarının üçte ikisinin “Amerikan elleriyle üretildiğini ve Amerikan vergi mükelleflerinin dolarlarıyla ödendiğini” hatırlatacağını da sözlerine ekledi. ABD, İsrail’e yılda yaklaşık 4 milyar dolar askeri yardım sağlıyor.
Başkan Yardımcısı, “İsrail’in sorunu Donald J. Trump değildir. İsrail’de en büyük sorunlarının Amerika Birleşik Devletleri başkanı olduğunu düşünen herkesin uyanması ve ülkenin içinde bulunduğu durumun gerçekliğini görmesi gerekiyor” dedi.
Netanyahu’nun ofisi ve İsrail Dışişleri Bakanlığı konuyla ilgili yorum taleplerine anında yanıt vermedi.
ABD ve İsrail Arasında Tırmanan Gerilim
Vance’in Beyaz Saray basın toplantısındaki sözleri, iki uzun süreli müttefik arasındaki artan gerilimi gözler önüne seriyor. Bu durum; ABD’nin İsrail ile ortaklaşa İran’a saldırmasından ve Tahran’ın kritik Hürmüz Boğazı tedarik rotasını kapatarak yanıt vermesiyle piyasaları ve küresel petrol arzını sarsmasından yaklaşık dört ay sonra yaşanıyor.
Siyasi yelpazenin her kesiminden İsrailli yetkililer, (Netanyahu’nun bazı müttefikleri de dahil olmak üzere) İran’ın nükleer ve balistik füze programlarına ilişkin endişelerini gidermediği ve İsrail’in Lübnan’daki İran destekli Hizbullah milislerine karşı askeri operasyonlarını kısıtlayacağı gerekçesiyle anlaşmayı eleştiriyor.
Trump, Çarşamba günü Fransa’daki G7 zirvesinin kapanış konuşmasında İsrail’in endişelerini hafifletmeye çalışmıştı. İran’a karşı yürütülen savaşta ABD’nin ortağına yönelik son açık eleştirisinde Trump, Netanyahu’nun Lübnan’daki Hizbullah militanlarına karşı mücadelede “daha yumuşak bir dokunuş” kullanabileceğini söylemişti. Trump ve İranlı liderler bu hafta, en zorlu sorunları -çözüleceklerinin garantisi olmaksızın- müzakerelerin bir sonraki aşamasına erteleyen bir mutabakat zaptını onayladılar.
Vance, Körfez ülkelerinin anlaşmaya verdiği onaya da değinerek, “Bunun bölge için şaşırtıcı derecede dönüştürücü bir şey olduğunu söylüyorlar, çünkü her halükarda biz ve daha geniş anlamda bölge kazanıyor” dedi.
“Ulusal Güvenlik Sorunlarını Sadece Öldürerek Çözemezsiniz”
Vance’in açıklamaları, Perşembe günü erken saatlerde yayınlanan New York Times röportajında İsrail’i, ABD ile İran arasındaki anlaşma konusunda “tuhaf bir paniğe” ve “korkuya” kapılmakla eleştirdiği sözlerinin tonunu daha da yükseltti.
Röportajda, “İsrail’deki bu büyük paniği biraz tuhaf buluyorum çünkü bunun bir güvensizlikten kaynaklandığını düşünüyorum, oysa bence Amerika o bölgenin güvenini kazandı” diyen Vance, anlaşmanın önde gelen eleştirmenleri olan aşırı sağcı İsrailli kabine bakanları Itamar Ben-Gvir ve Bezalel Smotrich’i doğrudan hedef aldı:
“Sanırım onlara yanıtım şu olurdu: Sizin tam olarak teklifiniz nedir? Siz 9 milyonluk bir ülkesiniz. Sahip olduğunuz her bir ulusal güvenlik sorununu sadece öldürerek çözemezsiniz.”
İlk yorum yapan siz olun