İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’nın Yönetimi İçin İlk Kez Masaya Oturdu

TAHRAN — İran Dışişleri Bakanlığı, Tahran ve Washington arasında Orta Doğu’daki savaşı sona erdirmeye yönelik ön anlaşmanın imzalanmasından bu yana, Hürmüz Boğazı’nın yönetimi konusunda Umman ile Pazartesi günü ilk toplantıyı gerçekleştirdiklerini duyurdu.

Körfez enerji ihracatı için hayati bir rota olan ve savaş sırasında İran tarafından bloke edilen su yolu üzerinde hem İran hem de Umman egemenlik iddia ediyor.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, X (eski adıyla Twitter) platformu üzerinden yaptığı açıklamada, “Maskat’a yapılan ziyaret sırasında Ortak Hürmüz Komitesi’nin ilk toplantısı gerçekleştirildi. Boğazla ilgili güncel meseleleri gözden geçirirken, gelecekteki yönetim hakkında da görüş alışverişinde bulunduk” dedi.

İran ve Umman’ı birbirini ayıran Hürmüz Boğazı, yalnızca 30 kilometre (18 mil) genişliğinde dar bir su yolu şeridinden oluşuyor. Boğazın geleceği, Tahran ve Washington arasında çatışmayı sona erdirmek için yürütülen müzakerelerde kilit bir pürüz olmayı sürdürüyor. İran, savaş öncesinde var olmayan “hizmet bedelleri” uygulamayı planlarken; ABD, Hürmüz’ün uluslararası bir su yolu olduğunu savunarak herhangi bir ücret alınmasına karşı çıkıyor.

“Hizmet Bedeli” Konusunda Ortak Anlayış

Garibabadi, devlet televizyonuna verdiği telefon mülakatında, Pazartesi günkü toplantıda Tahran ve Maskat yönetimlerinin su yolunun idaresi konusunda “ortak bir anlayışa” vardıklarını belirtti.

Umman’ın da bu süreçte yer almayı desteklediğini ifade eden Garibabadi, şunları söyledi:

“Umman da egemenlik haklarına sahip bir kıyı devleti olarak bu düzenlemelere dahil olmayı destekliyor ve sunulan hizmetler karşılığında ücret alınması gerektiğine inanıyor. İki ülke arasında teknik komitelerin kurulmasına karar verdik.”

Uzmanların 7-8 gün içinde özel görüşmelere başlayacağını belirten Garibabadi, rotalar ve düzenlemeler üzerine bir metin hazırlanacağını ve teknik müzakerelerin yürütüleceğini ekledi.

Umman’ın Çelişkili Sinyalleri ve “Alternatif Rota” Gerilimi

Umman, son günlerde bu konuda net olmayan bir duruş sergiledi. Geçtiğimiz Salı günü İranlı yetkililerin ziyaretinin ardından yapılan ortak açıklamada, boğazın gelecekteki yönetim maliyetlerinin incelendiği duyurulmuştu. Ancak hafta sonuna doğru Umman, herhangi bir “geçiş ücreti” planlanmadığını belirterek, BM ile koordineli olarak kendi kıyısına yakın “geçici bir deniz koridoru” açıldığını ilan etti.

İran ise bu hamleye, izin verilen tek geçişin kendi kıyı şeridini takip eden koridor olduğunu söyleyerek yanıt verdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Pazar günü yaptığı uyarıda alternatif rotaları kullanma girişimlerinin bölgede “gerilimi tırmandırma” riski taşıdığını belirtti. Bu gerilim, İran’ın boğazda bir ticari gemiyi vurması ve ABD’nin İran kıyı hedeflerine saldırılarla karşılık vermesinin ardından daha da tırmandı.

Hürmüz Boğazı’ndaki Mevcut Durum ve Anlaşmazlık Noktaları:

Garibabadi, Pazartesi günü yaptığı açıklamada, “Son birkaç gündür Amerikalılar şu mesajı anladılar: Paralel rotalar kurmaya çalışırlarsa… İran İslam Cumhuriyeti, bu ihlale uygun bir yanıt vermek için elindeki çeşitli araçları kullanacaktır” diyerek Washington’a net bir gözdağı verdi.