ŞAM — Suriye’nin eski lideri Beşar Esad’ın devrilmesinin ardından, ülkedeki nüfusu giderek azalan Yahudi cemaatinin üyeleri kültürel miraslarını canlandırmanın yollarını ararken, Şam’ın ana Yahudi mezarlığında kapsamlı bir restorasyon çalışması başlatıldı. Çalışmayı yürüten kuruluşun kurucusu, salı günü AFP’ye yaptığı açıklamada süreci doğruladı.
Başkent yakınlarındaki havalimanı yolu üzerinde bulunan mezarlıkta incelemelerde bulunan bir AFP muhabiri, işçiler sahayı denetlerken üzerlerinde İbranice yazılar bulunan taş mezar sıralarının bulunduğunu aktardı.
Restorasyonu üstlenen Suriye Mozaik Vakfı’nın (Syrian Mosaic Foundation) kurucusu Suriyeli-Amerikalı Joe Jajati, mezarlıkta yüzlerce kabrin bulunduğunu belirtti. Büyükbabası Suriyeli bir haham olan iş insanı, mezarlığın temizlenmesi ve harap durumdaki bazı mezarların desteklenmesi için çalışmaların başladığını ifade ederek, “Dış duvarların restorasyonu ile aydınlatma ve güvenlik kameralarının kurulumu önümüzdeki ay tamamlanacak,” dedi.
2011 yılında başlayan Suriye iç savaşına atıfta bulunan Jajati, durumla ilgili şu bilgileri verdi:
“Mezarlık savaş sırasında zarar görmedi. Buradaki son defin işlemi yaklaşık bir buçuk yıl önce gerçekleşmişti.”
Esad Sonrası Geri Dönüş ve Mirası Canlandırma Çabaları
ABD’de yaşayan ve son aylarda defalarca Şam’a gelen Jajati, mezarlık ziyaretlerinin birkaç on yıl boyunca büyük ölçüde durduğunu söyledi. Ancak Esad’ın Aralık 2024’te devrilmesinin ardından, yurtdışındaki Suriyeli Yahudi cemaati üyelerinin mülklerini incelemek, sinagogları ve aile mezarlarını ziyaret etmek üzere ülkeye dönmesiyle bu ziyaretlerin yeniden başladığını vurguladı.
Suriye’nin köklü Yahudi cemaati, Beşar Esad’ın babası eski Devlet Başkanı Hafız Esad döneminde dinlerini yaşayabiliyor ancak 1992 yılına kadar ülkeyi terk etmelerine izin verilmiyordu. O dönemde yaklaşık 5.000 olan cemaat nüfusu, göç yasağının kalkmasının ardından hızla azalarak günümüzde bir avuç insana kadar düştü.
İç savaş patlak verdiğinde ise sinagoglar kapılarını kapatmış ve ülkeyi ziyaret eden Yahudilerin sayısı dibe vurmuştu. Ancak Esad’ın devrilmesinden bu yana ülkedeki Yahudi cemaati, daha önce göç etmiş olan Suriyeli Yahudileri yeniden ağırlamaya başladı.
Ülkenin yeni İslamcı yetkilileri, azınlıklara korunacaklarına dair güvence vermeye çalışıyor ve Yahudi cemaatinin mülklerini koruma sözü veriyor. Bu kapsamda atılan adımlardan bazıları şunlar:
Mülk İadesi: Geçtiğimiz aralık ayında yetkililer, önceki hükümetler döneminde el konulan mülklerin iadesi için çalışmalar yürütmeyi planlayan Yahudi-Suriyeli bir kuruluşa resmi lisans verdi.
Tarihi İbadet: Geçtiğimiz şubat ayında, Şam’da yaşayan Yahudiler ile yurtdışından gelen diğer cemaat üyeleri, Şam’ın Eski Şehir bölgesindeki tarihi Faranj Sinagogu’nda otuz yılı aşkın bir süre sonra ilk kez toplu ayin düzenledi.
İlk yorum yapan siz olun