Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, Perşembe günü Yemen’e yönelik yaptırımları yenileyerek, Husi milislerinin insansız hava aracı (İHA) ve füze yapımında kullandığı çift kullanımlı bileşenler ile kimyasalların tedarikini kesmek için harekete geçti.
Konsey üyeleri tarafından oybirliğiyle kabul edilen kararda, grubun Yemen içindeki askeri tırmanışı ve Suudi Arabistan’a yönelik sınır ötesi saldırıları da şiddetle kınandı.
Konseyde resmi bir itiraz olmaması nedeniyle oylama yapılmaksızın “uzlaşı” (konsensüs) yoluyla kabul edilen kararda; Husilerden Yemen’deki askeri saldırılarını, Suudi Arabistan’a yönelik hamlelerini ve ticari deniz taşımacılığına yönelik tehditlerini derhal durdurmaları talep edildi.
Kararla birlikte, milis üyelerine uygulanan hedefli mal varlığı dondurma ve seyahat yasağı yaptırımları 14 Kasım 2027 tarihine kadar uzatılırken, yaptırımları denetleyen uzmanlar panelinin görev süresi de 15 Aralık 2027’ye kadar yenilendi. Nisan 2015’te kabul edilen 2216 sayılı Karar kapsamında Husilere uygulanan silah ambargosu ise süresiz olarak yürürlükte kalmaya devam ediyor.
İngiltere’nin BM Daimi Temsilcisi Sarah MacIntosh, “Bugün uzlaşıyla kabul edilen karar, bu Konseyin Husilerin Yemen’deki, Suudi Arabistan Krallığı’ndaki ve genel olarak bölgedeki pervasız saldırılarına karşı kararlı adımlar atma iradesini ortaya koymaktadır” dedi. İngiltere, Konsey’de Yemen dosyasının “kalem tutanı” (raportörü) sıfatıyla bu konudaki faaliyetlerin birincil sorumluluğunu üstleniyor.
MacIntosh sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu saldırılar karşısında Yemen hükümeti ve Suudi Arabistan Krallığı ile dayanışma içindeyiz; uluslararası hukuka uygun olarak güvenliklerini ve egemenliklerini savunma haklarını bir kez daha teyit ediyoruz.”
Kabul edilen karar, milislerin kendi kendini silahlandırma kapasitesindeki artışı engellemeyi hedefliyor.MacIntosh, bu adımın yaptırım rejiminin “Husilerden kaynaklanan ve sürekli evrilen tehdide ayak uydurmasını” sağladığını belirtti.
Bu kapsamda, “bölge genelinde istikrarsızlaştırıcı saldırılar düzenleme kabiliyetlerini” destekleyen yerel silah üretimi için kullandıkları çift kullanımlı bileşenlere ve öncül kimyasallara bağımlılıkları hedef alınıyor. Çift kullanımlı ürünler, meşru sivil kullanım alanları bulunmakla birlikte askeri operasyonlarda da kullanılabilen bileşenleri ifade ediyor.
BM gözlemcileri, milislerin cephaneliğini kaçakçılık ve ticari olarak temin edilebilen parçaların yönlendirilmesi yoluyla ayakta tuttuğunu tespit etti. Bu durum, grubu dış desteğe daha az bağımlı hale getirerek yerel olarak saldırı İHA’ları üretmesine olanak tanıdı.
Konsey, uzmanlar paneli tarafından derlenecek bir listeye dayanarak, üye devletlerin Husilerin belirli malzemeleri edinmesini önlemek için hangi adımları atması gerektiğine 11 Ocak’a kadar karar vermeyi planladığını açıkladı. MacIntosh, Londra’nın önümüzdeki aylarda “tedbirlere tabi tutulacak çift kullanımlı ürünler listesi üzerinde anlaşmak için Konsey üyeleriyle birlikte çalışacağını” ifade etti.
Kararda ayrıca uzmanlar panelinden, mal varlığı dondurma yaptırımlarının etkinliğini azaltan ve Husilerin Yemen’deki kilit ekonomik sektörleri kontrol ederek elde ettiği gelirleri takip etmesi ve bu paranın askeri amaçlara aktarılmasını önleyecek yollar önermesi istendi.
Alıkonulan BM Personeli ve Zorlu Müzakereler
Konsey, Husilerin BM, diplomatik ve insani yardım personelini keyfi olarak alıkoymasının yeni yaptırımlara zemin oluşturabileceğini de teyit etti. ABD’nin desteklediği Bahreyn’in önerisiyle karar metnine eklenen bu madde, BM İnsan Hakları Ofisi’nin Yemenli çalışanı Muhammed El-Şami’nin Husi gözetimindeyken hayatını kaybetmesinin ardından geldi. El-Şami, 6 Haziran 2024’ten bu yana milisler tarafından keyfi olarak tutuluyordu ve ailesine bir aydan uzun süre önce öldüğü bilgisi henüz yeni verilmişti.
İngiltere Temsilcisi MacIntosh, “Birleşik Krallık, Husilerin Birleşmiş Milletler, insani yardım, sivil toplum ve diplomatik personeli alıkoymaya devam etmesini kınamaktadır” diyerek, bu kişilerin “derhal ve koşulsuz serbest bırakılması” yönündeki çağrısını yineledi.
Karar nihayetinde uzlaşıyla geçse de müzakere süreci oldukça zorlu geçti. İngiltere, 2022’den bu yana önceki yaptırım kararlarında yer alan ve Husileri “terör örgütü” olarak tanımlayan ifadeyi metne geri koymaya çalıştı.Ancak Rusya’nın bu ifadenin siyasi görüşmeleri engelleyeceği yönündeki itirazı üzerine girişiminden vazgeçti.Konseyin Arap üyesi Bahreyn, ABD’nin desteğiyle bu ifadeyi yeniden metne dahil etmeye çalışsa da talep kabul görmedi.
Rusya’nın desteklediği Çin ise çift kullanımlı ürünler listesine ve uzmanlar panelinin yetkilerinin genişletilmesine karşı çıktı. Husilerin Somali’deki Eş-Şebab örgütüyle bağlantılarına ilişkin ifadeler de Konseyin Afrikalı üyeleri ile Çin ve Rusya’nın itirazları üzerine metinden çıkarıldı.
Yemen’in BM Büyükelçisi Abdullah El-Saadi, Konseyin Husileri kınamasını memnuniyetle karşılarken,Konseyin “her şeye kendi adıyla hitap etme konusunda anlaşamamasından” duyduğu üzüntüyü dile getirdi. El-Saadi, milislerin sivillere yönelik saldırılar, sınır ötesi vuruşlar ve uluslararası deniz taşımacılığını hedef almaktan oluşan “kabarık terör siciline” dikkat çekti.
El-Saadi, “Tüm bunların kararda zikredilmemesi, Husilerin destekçilerini sorumluluklarından kurtarmaz” dedi.Milisleri “açlığı bir savaş aracı olarak kullanmakla” suçlayan El-Saadi, grubun Taiz kentine yönelik uzun süredir devam eden kuşatmasının kaldırılması çağrısında bulundu.
Sahadaki Gerilim ve İnsani Kriz
Oylama, Yemen’deki savaşın son haftalarda yeniden alevlendiği bir dönemde gerçekleşti. İran destekli Husiler,Eylül ayı başında başlattıkları saldırıda hükümet güçleriyle günlerce süren çatışmaların ardından stratejik Kızıldeniz limanı Muha’yı ele geçirdi. Böylece Yemen’in tüm Kızıldeniz kıyı şeridinin kontrolünü sağlayan grup,Babülmendep Boğazı çevresinde giderek daha baskın bir konuma ulaştı.
Milisler ayrıca Suudi Arabistan topraklarını bir dizi füze ve İHA saldırısıyla hedef almaya başladı. Hedefler arasında sivil havalimanları ve Kızıldeniz kıyısındaki Yenbu petrol tesisleri de yer alıyor. Yenbu, Şubat ayında ABD ve İsrail ile başlayan savaş sırasında İran’ın Hürmüz Boğazı’na uyguladığı ablukanın ardından Suudi Arabistan’ın ana ihracat rotası haline gelmişti.
MacIntosh, 22,3 milyondan fazla Yemenlinin insani yardıma muhtaç olduğunu ve yalnızca son çatışmalar nedeniyle 330 binden fazla kişinin yerinden edildiğini vurguladı. İngiliz diplomat, “Yaptırımlar tek başına bir amaç değildir; Yemen’in barış ve güvenliğini tehdit edenleri dizginlemek için bir araçtır” değerlendirmesinde bulundu.
Yemen Büyükelçisi El-Saadi ise kararın gerçek öneminin “sahadaki uygulamasına” ve Konseyin bu hükümleri “silah akışını durduracak tedbirlere dönüştürme becerisine” bağlı olacağını ifade etti.
İlk yorum yapan siz olun