DUBAİ, Birleşik Arap Emirlikleri – ABD ordusu, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan gemilere yönelik saldırıları nedeniyle çarşamba günü erken saatlerde İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden başlattı. Savaşın sona ermesi için yapılan geçici anlaşma bozulurken, Amerikan güçlerine ev sahipliği yapan ülkelere yönelik yeni saldırılar da tetiklendi.
Ortadoğu’da İran tarafından günlerdir süren misilleme saldırıları ve her iki ülkenin, barış zamanında dünyadaki petrol ve doğal gazın beşte birinin geçtiği su yolu üzerinde kontrol sağlama çabaları, bölgeyi topyekûn bir savaşa sürükleme tehdidi taşıyor.
ABD ablukayı ilk olarak nisan ayı ortalarında uygulamış, ardından haziran ayı ortalarında, İran’ın nükleer programı gibi konuların müzakere edilmesi için 60 günlük bir süre öngören geçici anlaşmanın imzalanmasından bir gün sonra kaldırmıştı. Ancak boğaz üzerindeki çatışmaların yoğunlaşmasıyla görüşmeler durdu.
ABD Başkanı Donald Trump pazartesi günü ablukanın geri döndüğünü duyurduğunda, boğazdan geçen gemilerden yüzde 20 oranında bir geçiş ücreti alacağını da açıklamıştı. Fakat Basra Körfezi’ndeki müttefiklerinden gelen talepler üzerine, ablukanın yeniden başlamasından saatler önce bu planından vazgeçti.
Ablukanın Yeniden Başlamasıyla Karşılıklı Saldırılar
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ablukayı yeniden uygulamaya koyarken çarşamba günü yedi saat boyunca onlarca hedefi vurarak yeni bir saldırı dalgası gerçekleştirdiğini duyurdu.
Çarşamba sabahı Bahreyn ve Kuveyt’te, İran’dan gelen ateşler nedeniyle füze alarmı verildi. Günlük bir olay haline gelen bu durum ateşkesi daha da zorluyor. İran devlet televizyonunun çarşamba günü bildirdiğine göre Devrim Muhafızları, ABD’nin İran topraklarına yönelik saldırılarının ardından Bahreyn’de ABD Beşinci Filosu tarafından kullanılan tesisleri vurdu.
Devrim Muhafızları tarafından yapılan açıklamada, “Bahreyn’deki ABD Beşinci Filosu’nun NSI Yönetim Merkezi, Komuta ve Kontrol Merkezi, Ana Askeri Parça ve Ekipman Depoları ile Yakıt Depolama Tesisleri imha edildi” denildi. CENTCOM Komutanı ABD Donanması Amirali Brad Cooper, İran’ın komşu Körfez Arap ülkelerine düzinelerce füze ve insansız hava aracı fırlattığını belirtti.
Cooper, “ABD güçleri, masum hayatları tehlikeye atmaya devam eden haksız saldırganlıktan İran’ı sorumlu tutuyor” dedi.
Arap Denizi’nde, aralarında iki uçak gemisi ve binden fazla deniz piyadesi taşıyan bir amfibi hücum gemisinin de bulunduğu en az 19 ABD savaş gemisi bulunuyor. CENTCOM ayrıca sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Ortadoğu genelinde yüzlerce askeri uçağın operasyon yürüttüğünü” bildirdi.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a savaş açtığı dönemde, Tahran gemilere saldırarak ve onları tehdit ederek geçişi fiilen kapatmış; bu durum petrol, gübre ve diğer malların fiyatlarının hızla yükselmesine neden olmuştu.
Son olarak İran’ın, boğazda ABD ordusunun denetimi altında olan ve Tahran’ın kontrolü dışındaki Umman yakınlarındaki bir rotada hareket eden gemilere saldırması şiddet olaylarını yeniden alevlendirdi. ABD, boğazı zorla yeniden açma tehdidinde bulundu; ancak uzmanlar bunun on binlerce kara birliği olmasa da çok daha büyük bir donanma gerektireceğini söylüyor.
İran’ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi Emir Said İrevani, ABD’nin ülkesini hedef alan devam eden saldırılarını eleştirdi. Devlet destekli IRNA haber ajansına göre, BM liderine yazdığı mektupta “Mağdur olan değil, saldırgan olan ABD’dir” ifadelerini kullandı.
Trump: Ücretlerin Yerini Körfez Yatırımları Alacak
Salı günü Oval Ofis’te gazetecilere konuşan Trump, bölgenin “kral ve emirleri” tarafından arandığını ve başkanın bir gün önce önerdiği gemi geçiş ücretlerine alternatif bir düzenleme sunduklarını belirtti.
Trump, “Bunu farklı bir şekilde yapmayı çok isteriz dediler. Amerika Birleşik Devletleri’ne milyarlarca dolar yatırım yapmaktan memnuniyet duyarız dediler” şeklinde konuştu.
Geçiş ücreti almak yerine bu düzenlemeyi tercih ettiğini belirten Trump, “Çünkü kimsenin boğaz için bir ücret talep edebilmesi gerektiğini düşünmüyorum” dedi. Söz konusu yatırım anlaşmalarının, Trump’ın geçen yıl Ortadoğu’ya yaptığı ziyaretin ardından açıkladığı taahhütlere kıyasla yeni taahhütler olup olmadığı ise belirsizliğini koruyor.
Trump’ın geçiş ücreti alma planı, köklü Amerikan politikasında bir değişiklik ve ABD’nin boğazın herkese ücretsiz olarak açık kalacağı yönündeki vaatlerinden bir sapma olacaktı.
Salı akşamı Fox News Channel’a konuşan Trump, müzakereler yeniden başlamadığı takdirde önümüzdeki iki gün içinde İran’a yönelik daha fazla ABD saldırısı olacağını ve gelecek haftaya kadar köprülerin ve elektrik santrallerinin hedef alınabileceğini söyledi. ABD halihazırda en az bir köprüyü vurdu.
Trump, “Bir anlaşma yapsanız iyi olur, yoksa elinizde hiçbir şey kalmayacak” diyerek uyarıda bulundu.
Ortadoğu Genelinde Saldırı ve Karşı Saldırılar Yeniden Başladı
Ürdün ordusu çarşamba günü yaptığı açıklamada, Tahran’ın Amerikan saldırılarına misilleme olarak ABD müttefiklerine yönelik saldırıları sırasında İran’a ait üç füzeyi düşürdüğünü bildirdi.
Ordudan yapılan açıklamada, “Çarşamba günü şafak vakti İran topraklarından Ürdün hava sahasına giren üç balistik füze hava savunma sistemleri tarafından engellenerek düşürüldü” denilirken, can kaybı veya maddi hasar olmadığı eklendi.
CENTCOM salı günü erken saatlerde İran’da çeşitli bölgeleri vurduğunu açıkladı; Tahran saldırıları doğruladı ancak can kaybı veya hasar tespitine ilişkin genel bir bilgi vermedi.
IRNA haber ajansının bildirdiğine göre, ABD’nin saldırılarına son verdiğini açıklamasından saatler sonra, Basra Körfezi kıyısındaki İran şehri Buşehr en az dört noktasından vuruldu. İran devlet medyası salı gecesi güneybatıdaki Ahvaz şehri ve güneydeki liman kenti Bender Abbas’ta da patlamalar yaşandığını duyurdu.
Bu saldırılar, Körfez Arap ülkelerinin İran’a kamuoyu önünde tartışmadan misilleme yapıyor olma ihtimalini bir kez daha gündeme getirdi. Kuveyt ayrıca, salı günü düzenlenen bir İran saldırısında donanmadan dört askerin yaralandığını ve bir binanın alev aldığını bildirdi.
Geçici Barış Anlaşması Tehlikede
Geçici anlaşma kapsamında İran, boğazdan geçişin 60 gün boyunca ücretsiz kalmasını kabul etmişti; ancak anlaşma sonrasında ne olacağı belirsizliğini koruyordu. İran, trafiği yönetme ve potansiyel olarak ücret talep etme hakkına sahip olduğunu iddia ediyor. ABD ise buna karşı çıkıyor.
Uluslararası standart olan Brent ham petrolünün varil fiyatı salı günü erken saatlerde kısa süreliğine 87 doları aşarak savaşın zirvesinde ulaştığı yaklaşık 120 doların oldukça altında kaldı. Trump’ın rota değiştirdiğini açıklamasının ardından fiyat 78 dolara geriledi.
Bu arada bölgedeki arabulucular, iki yetkiliye göre hala ABD ve İran’ı müzakere masasına geri döndürmeye çalışıyor. Hassas diplomatik süreci tartışmak üzere isimlerinin gizli kalması koşuluyla konuşan yetkililer, Pakistan öncülüğündeki arabuluculuğun ateşkesi yeniden canlandırmak için günün her saati çalıştığını ifade etti.
İlk yorum yapan siz olun