Araştırma: İşgal Altındaki Filistin Topraklarındaki Yasadışı Yerleşimlerden Gelen Ürünler Avrupa’ya “İsrail Menşeli” Olarak Satılıyor

LONDRA – Yapılan yeni bir araştırmaya göre, işgal altındaki Batı Şeria ve Suriye’nin Golan Tepeleri’nde yer alan yasadışı yerleşimlerden gelen tarım ürünleri, Avrupa pazarlarına girerken rutin olarak “İsrail menşeli” şeklinde yanlış etiketleniyor.

Hukuk ve insan hakları grubu Global Echo’nun İngiltere ve Avrupa Birliği’ne (AB) yönelik sekiz yıllık bir dönemde gerçekleştirilen binlerce sevkiyatı kapsayan 30.000’den fazla ihracat belgesini analiz ettiği rapor, çarpıcı iddialar içeriyor. Rapora göre; yerleşim yerlerinde yetiştirilen ürünler, normal şartlarda yalnızca İsrail’in uluslararası kabul görmüş sınırları içinde üretilen mallara tanınan “tercihli ticaret” anlaşmalarından düzenli olarak faydalandı.

İncelenen her altı sevkiyattan birinin İsrail yerleşimlerinden gelen tarım ürünleri içerdiğini belirten grup, bu sevkiyatların en az yüzde 42’sinin menşeinin “İsrail” olarak etiketlendiğini ortaya koydu.

Gümrük İhlalleri ve Gizleme Yöntemleri

İsrail’in AB ve İngiltere ile imzaladığı ticaret kuralları uyarınca, İsrail malları indirimli gümrük tarifelerinden yararlanma hakkına sahip. Ancak uluslararası toplumun büyük bir kısmı tarafından uluslararası hukuka göre yasadışı kabul edildiği için, işgal altındaki bölgelerdeki yerleşimlerden gelen hiçbir ürün bu avantajdan faydalanamıyor.

Konuya ilişkin The Guardian gazetesine konuşan Global Echo İcra Direktörü Emily Schaeffer Omer-Man, durumu şu sözlerle özetledi:

“Bu bir sapma veya kaza eseri yaşanan bir durum değil.”

Araştırmaya göre, ihracatçılar yerleşimlerden gelen ürünlerin menşeini gizlemek için çeşitli yöntemler kullandı. Bazı sevkiyatların ürünleri “İsrail” olarak sınıflandırırken, aynı evraklarda yerleşim yeri adreslerini de listelediği bildirildi. İddiaya göre diğer vakalarda ise doğrudan İsrail içindeki adresler kullanıldı veya yerleşim yeri ürünleri ihraç edilmeden önce İsrail’de yetiştirilen ürünlerle karıştırıldı.

Global Echo, bu uygulamaların yerleşim yeri ürünlerini tespit etme sorumluluğunu tamamen Avrupa ve İngiltere’deki gümrük makamlarının omuzlarına yüklediğini vurguladı.

“Sahte Sertifikalar” ve Ekonomik Boyut

Geçtiğimiz çarşamba günü yayımlanan rapor, sertifikasyon prosedürleriyle ilgili endişeleri de gündeme taşıdı. Bazı yerleşim yeri ürünlerinin, İsrail’in uluslararası alanda tanınan topraklarının dışında yetiştirilmesine rağmen, İsrail tarafından verilen organik ve bitki sağlığı sertifikalarını kullanarak Avrupa pazarlarına girdiği iddia edildi.

Soruşturma, İsrail’in toplam tarım ihracatının sadece küçük bir bölümünü incelese de yaklaşık 13 milyon euro (15 milyon dolar) değerinde yanlış etiketlenmiş yerleşim yeri ürünü tespit etti.

Tüm ihracatın yaklaşık yüzde 30’unu oluşturan AB ile birlikte Avrupa, İsrail’in en büyük ihracat pazarı konumunda bulunuyor. Ancak ne İsrail ne de Avrupalı hükümetler yerleşimlerden kaynaklanan ihracatın değerine ilişkin kapsamlı veriler yayımlamıyor. Raporda, yerleşim ürünlerinin yanlış etiketlenmesinin ihracatçıların daha düşük tarifelerden yararlanmasını sağladığı, bunun da ithalatçı ülkelerin topladığı gümrük gelirlerini azaltırken Avrupa pazarlarında ihracatçılara haksız bir rekabet avantajı sunduğu belirtildi.

Filistinli Çiftçiler Üzerindeki Ağır Etki

Avrupalı hükümetlerin işgal altındaki Filistin topraklarındaki İsrail yerleşim faaliyetlerine yönelik önlemleri tartışmaya devam ettiği bir dönemde gelen rapor, yerleşim yeri tarımının Filistinli topluluklar üzerindeki daha geniş çaplı etkilerini de mercek altına aldı.

Soruşturma sırasında görüşülen Ürdün Vadisi sakinleri, yerleşim yerlerinin genişlemesinin tarım arazilerine ve su kaynaklarına erişimi kısıtladığını belirtti. Filistinli çiftçiler ayrıca, ürünlerini yerel pazarlara taşırken karşılaştıkları en büyük engeller olarak hareket kısıtlamalarını ve kontrol noktalarının kapatılmasını gösterdi. Kuzey Ürdün Vadisi’nden bir çiftçi, ailesine ait tarım arazilerinin on yıllar önce yakındaki bir yerleşime dahil edildiğini ve bugün hâlâ erişilemez durumda olduğunu ifade etti.

İngiltere’ye Yasal İşlem Uyarısı

Global Echo, İngiliz makamlarına ithalat doğrulama prosedürlerini derhal gözden geçirmeleri ve yerleşim mallarının tercihli tarife düzenlemelerinden haksız yere yararlanmasını engellemeleri çağrısında bulundu. Grup ayrıca, İngiltere pazarına giren yerleşim yeri ürünlerinin yanlış etiketlenmesini önlemek adına mevcut kontrol önlemlerinin yetersiz olduğuna kanaat getirmeleri halinde yasal işlem başlatmaya hazır olduklarını duyurdu.