Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, Perşembe günü BM Güvenlik Konseyi’ne hitaben yaptığı konuşmada, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz’deki güvenlik krizlerinin Orta Doğu’yu “giderek genişleyen bir çatışma çemberine” çekme riski taşıdığı uyarısında bulundu. Guterres, her iki su yolunda da uluslararası seyrüsefer haklarının tam olarak tesis edilmesi çağrısı yaptı.
Konseyin anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözümü konulu toplantısında konuşan Genel Sekreter, taraflar arasındaki güvenin aşındığını ve müzakere edilmiş çözümlere ulaşmanın ve bunları sürdürmenin “giderek zorlaştığını” ifade etti.
“Durum Kontrolden Çıkıyor”
Guterres, durumun vahametine dikkat çekerek, “Durum kontrolden çıkıyor. Akıl almaz bir uçurumun kenarında sallanıyor,” ifadelerini kullandı. Bir krizin diğerini beslediğini ve bir tırmanışın bir sonrakini tetiklediğini belirten Guterres, siyasi hedeflerin giderek çatışmanın kendisinin gölgesinde kaldığı uyarısında bulundu.
Sivil altyapıya yönelik saldırıların kabul edilemez olduğunu ve çatışmanın askeri bir çözümü bulunmadığını vurgulayarak “Artık geri adım atma zamanı,” diyen BM şefi, “bölgenin her yerindeki” çatışmaların durdurulması çağrısında bulundu. Ayrıca Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı ve çevresindeki uluslararası seyrüsefer hak ve özgürlüklerinin eksiksiz bir şekilde yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirtti.
Guterres, gerilimi hafifletmek ve diyalog alanı yaratmak amacıyla yürüttükleri arabuluculuk çabalarından ötürü Pakistan ve diğer ülkelere takdirlerini sunarak, “Barışçıl ve kalıcı bir çözüm arayışında bu tür çabaların desteklenmesi ve güçlendirilmesi gerekmektedir,” dedi.
ABD’den İran’a Tepki ve Diplomasi Uyarısı
ABD’nin BM Büyükelçisi Tammy Bruce, konseyde yaptığı konuşmada Washington’un Tahran ile “üretken, iyi niyetli bir diplomasi” yürüttüğünü ve bu çabanın bir mutabakat zaptı imzalanmasıyla sonuçlandığını belirtti. Başkan Donald Trump’ın önceliğinin çatışma yerine diyalog olmaya devam ettiğini söyleyen Bruce; İran’ı uluslararası hukuku defalarca ihlal etmekle, Güvenlik Konseyi’ne karşı gelmekle ve ABD ile varılan anlaşmayı baltalamakla suçladı.
Bruce, “İran diplomasiye yeniden dönme kararı almadığı takdirde, ABD, Hürmüz Boğazı’ndaki koşulların eski haline getirilmesine yardımcı olmak için harekete geçecektir,” dedi.
İran’ı, BM silah ambargolarını ihlal ederek Husilere sağladığı “yasadışı” desteği durdurmaya çağıran ABD temsilcisi, Tahran’ın son iki hafta içinde Sana’ya inen iki izinsiz uçuş da dahil olmak üzere, Yemen’e “terörist savaşçıların” gidiş gelişini kolaylaştırmaya devam ettiğini ileri sürdü. Bruce, İran’ın konseyin ortak kararlarını “kasten hiçe saymasının” kabul edilemez olduğunu ekledi.
Fransa, Bahreyn ve Çin’den İtidal ve İstikrar Çağrısı
Fransa’nın BM Daimi Temsilci Yardımcısı Jay Dharmadhikari, İran ile ABD arasında husumetin yeniden başlamasıyla bölgesel barış ve istikrarın “bir kez daha ciddi şekilde tehlikeye girdiğini” söyledi. İran’ın bölge ülkelerine ve Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırılarını kınayan Dharmadhikari, “Daha önceki çatışmalarda olduğu gibi, Paris bölgesel ortaklarının yanındadır,” ifadelerini kullandı. Dharmadhikari ayrıca Husilerin Kızıldeniz’deki gemilere yönelik saldırıları ve Suudi Arabistan’a abluka uygulama tehditleri konusundaki endişelerini de dile getirdi.
Bahreyn’in BM Büyükelçisi Jamal Alrowaiei ise Pakistan ve Katar’ın gerilimi düşürme ve iletişim kanallarını açık tutma yönündeki arabuluculuk çabalarını memnuniyetle karşıladı. Alrowaiei, Bahreyn’in son dönemde Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyeleri ile Ürdün’ü hedef alan İran saldırılarını “şiddetle kınadığını” belirterek, Tahran’ın bölgesel güvenlik ve istikrara katkıda bulunmak yerine “gerilimi körükleyerek ve vekillerini destekleyerek” bölgeyi baltalamasından “derin üzüntü” duyduklarını ifade etti.
Çin’in BM Büyükelçisi de Körfez’de yeniden alevlenen çatışmaların kimsenin çıkarına hizmet etmediğini belirterek; tüm tarafları uluslararası barış çağrılarına kulak vermeye, itidalli davranmaya ve ABD ile yapılan mutabakat zaptının uygulanmasına yeniden başlanması için gereken koşulların yaratılmasına yardımcı olmak üzere çatışmaları derhal durdurmaya çağırdı. Çinli elçi, Hürmüz Boğazı’ndan normal ve güvenli geçişlerin bir an önce yeniden sağlanmasının ve kıyıdaş devletlerin meşru haklarına saygı gösterilmesinin uluslararası toplumun ortak arzusu olduğunu vurgulayarak, tüm tarafları “orta yolda buluşmaya” davet etti.
İlk yorum yapan siz olun