Filistin’den Uyarı: İsrail’in “E1” Yerleşim Projesi Bölgeyi Kontrolden Çıkarabilir

Filistin Devlet Başkanlığı, İsrail’in işgal altındaki Batı Şeria’da yürüttüğü tartışmalı “E1” yerleşim projesinin ve tırmanan gerilimin, bölgeyi “kontrolden çıkma” noktasına getirdiği uyarısında bulundu.

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas’ın Sözcüsü Nebil Ebu Rudeyne, İsrail’in E1 yerleşiminde inşaat için ihale açmasını sert bir dille kınadı. Filistin resmi haber ajansı WAFA’da yer alan habere göre Ebu Rudeyne, İsrail’in devam eden yerleşim politikaları ve tırmanan yerleşimci şiddetinin bölgeyi “sonu gelmez bir savaş döngüsüne” hapsettiğini vurguladı. Uluslararası topluma seslenen sözcü, yalnızca kınama mesajları yayımlamanın ötesine geçilerek, İsrail’in yerleşim faaliyetlerini durdurmak ve uluslararası hukuku işletmek için “ciddi ve somut adımlar” atılması çağrısında bulundu.

Ebu Rudeyne, gerçek bir siyasi ufuktan yoksun kısmi girişimlerin istikrar getirmeyeceğini belirterek, kalıcı barışın ancak İsrail işgalinin sona ermesi ve başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulmasıyla sağlanabileceğini yineledi.

Seçim Öncesi İhale Hamlesi

Söz konusu uyarı, İsrail hükümetinin 18 Ağustos’ta E1 projesi kapsamında onaylanan 3 bin 401 konutun yaklaşık üçte birine denk gelen 1.234 konutun inşası için ihale açmasının ardından geldi. İhaleye teklif verme süresinin, İsrail’de 27 Ekim’de yapılacak seçimlerden kısa bir süre önce, 19 Ekim’de sona ermesi planlanıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağcı hükümet döneminde hız kazanan bu yerleşim genişlemesi, gelecekteki bir Filistin devletinin yaşayabilirliğini tehlikeye attığı gerekçesiyle uluslararası alanda büyük tepki çekiyor.

Batı Şeria’yı İkiye Bölecek Proje

Kudüs ile İsrail yerleşimi Maale Adumim arasında kalan yaklaşık 12 kilometrekarelik bir alanı kapsayan E1 projesi, stratejik bir konuma sahip. İnşaatların gerçekleşmesi halinde, işgal altındaki Doğu Kudüs’ün Batı Şeria’dan tamamen izole edileceği ve Batı Şeria’nın fiilen kuzey ve güney olarak ikiye bölüneceği belirtiliyor. Bu durum, Beytüllahim ve El Halil’i Ramallah ve Nablus gibi büyük nüfus merkezlerinden koparacak.

Uluslararası Toplumdan Peş Peşe Kınamalar

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, son adımdan “derin endişe” duyduğunu belirterek İsrail’i bu adımlardan vazgeçmeye çağırdı. Guterres, İsrail’i BM kararlarına ve Uluslararası Adalet Divanı’nın Temmuz 2024 tarihli kararına uymaya davet etti.

Karara Avrupa ve Arap dünyasından da tepki yağdı:

Arap Birliği, Mısır ve Ürdün: Projenin Filistin topraklarını böleceğini, iki devletli çözüm umudunu baltalayacağını ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini vurguladı.

Avrupa: İngiltere, Fransa, Almanya ve İtalya hamleyi kınadı. İngiltere, İsrail’in maslahatgüzarını çağırarak ihalenin iptalini talep etti. İngiltere Dışişleri Bakanı Ed Miliband, yerleşimlerin genişletilmesinde rol alanlara yönelik yeni yaptırımların sinyalini verdi.

İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar ise İngiltere’nin eleştirilerini reddederek İsrail’in bölgede inşaat yapma hakkı olduğunu savundu ve Londra’yı ikili ilişkilere zarar vermekle suçladı.

Bedevi Toplulukları Sürgün Tehdidi Altında

Proje aynı zamanda bölgedeki Filistinli Bedevi toplulukları için de büyük bir tehdit oluşturuyor. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) Çarşamba günü yaptığı açıklamada, E1 projesinin ilerlemesi halinde 18’den fazla Bedevi topluluğunun zorla yerinden edilme tehlikesiyle karşı karşıya kalacağını belirtti. Bu topluluklar arasında, uzun süredir yıkım ve tahliye tehdidi altında olan yaklaşık 250 Filistinlinin yaşadığı Han el-Ahmar da bulunuyor.