Hürmüz Boğazı’nda Gemi Trafiği Umman’a Kayıyor: İran’ın Kontrolü Zayıflıyor mu?

CNN’in Kpler verilerine dayandırdığı son raporuna göre, son iki hafta içinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemilerin yüzde 80’inden fazlası Birleşmiş Milletler onaylı Umman rotasını tercih etti.

Bir ay öncesine kadar Umman rotasındaki deniz trafiğinin neredeyse sıfır noktasında olduğuna dikkat çeken veri analiz şirketi Kpler’in Ham Petrol Analiz Başkanı Homayoun Falakshahi, “İran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü en azından kısmen kaybetmiş olduğu giderek daha netleşiyor,” değerlendirmesinde bulundu.

Geçiş Ücreti Gelirlerine Darbe

İran’ın tercih ettiği rotadaki trafiğin keskin bir şekilde düşmesi, Tahran yönetiminin ilkbahar aylarında olduğu gibi boğazdan geçen gemilerden geçiş ücreti almasını da engelledi.

Pickering Energy Partners’ın Kurucusu ve Baş Yatırım Sorumlusu Dan Pickering, konuyla ilgili olarak, “İran’ın geçiş ücreti toplama talebi, Orta Doğu’daki pek çok aktörün sıcak bakmadığı ve uygulamaktan kaçındığı bir durum. Bu nedenle Umman rotasını kullanmak kesinlikle en mantıklı seçenek,” ifadelerini kullandı.

İran ve Umman Arasında Yeni Anlaşma Yolda mı?

Öte yandan Tahran ve Maskat yönetimleri, stratejik su yolundaki seyrüseferin geleceği konusunda haftalardır müzakereler yürütüyor. İran, her iki ülke tarafından öngörülen yeni rotanın coğrafi koordinatları üzerinde “anlaşmaya varıldığını” duyurdu.

Associated Press’e (AP) konuşan iki bölge yetkilisine göre, şekillenmeye başlayan anlaşma kapsamında gemiler Basra Körfezi’ne İran kontrolündeki bir rotadan girecek ve Umman kontrolündeki bir rotadan çıkış yapacak. Ayrıca güvenliğin sağlanması ve deniz çevresinin korunması amacıyla gemilerden hizmet bedeli tahsil edilecek.

ABD ve İran’dan Çelişkili Açıklamalar

Diplomatik cephede ise belirsizlik sürüyor. İran’ın Başmüzakerecisi Muhammed Bakır Galibaf, bu hafta başlarında yaptığı açıklamada, ABD’nin deniz ablukasını kaldırması da dahil olmak üzere Tahran’ın talepleri karşılanana kadar stratejik su yolunun açılmayacağını vurguladı.

Buna karşılık ABD Başkanı Donald Trump Salı günü yaptığı açıklamada, İran ile herhangi bir görüşme yapılmadığını belirterek, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine açık olduğunda ısrar etti ve Tahran’ın “boğazın kapalı olduğu” yönündeki iddialarını yalanladı.

Gemi Trafiğinde Gözle Görülür Yavaşlama

İran savaşı sırasında uygulanan abluka sonrası boğazın yeniden açılmasına dair net sinyallerin gelmemesi armatörleri tedirgin ederken, Çarşamba günü açıklanan veriler geçişlerin yavaşladığını ortaya koydu.

Kpler verilerine göre Salı günü boğazdan sadece 6 ticari gemi geçiş yaptı. Bu rakam bir önceki gün 9 olarak kaydedilmişti ve 11 olan 10 günlük ortalamanın oldukça altında kaldı. Savaş öncesinde dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) sevkiyatının beşte biri bu su yolundan gerçekleştiriliyordu.

Güvenlik endişeleri dünyanın en büyük petrol ithalatçısına yönelik sevkiyatları da olumsuz etkiliyor. Gemi takip platformu Vortexa ve bir gemi brokerına göre, savaş öncesinde Ortadoğu petrol ithalatının yarısını taşıyan iki Çinli denizcilik devi, Temmuz ayı sonundan bu yana tankerlerini Hürmüz Boğazı ve Babülmendep’ten uzak tutuyor.

Babülmendep’te Son Durum

Yemen’deki Husilerin 20 Temmuz’da Suudi Arabistan’a yönelik deniz ablukası ilan ettiği Kızıldeniz’deki Babülmendep Boğazı’nda ise hafta sonu trafiğinde artış gözlemlendi. Kpler verileri, bir önceki hafta 19 olan ticari gemi geçişinin hafta sonu 30’a yükseldiğini gösterdi. Ancak verilere göre takip edilebilen herhangi bir Suudi petrol sevkiyatı gerçekleşmedi.

Bu metnin yapısı veya odaklandığı spesifik bir detay (örneğin petrol fiyatlarına etkisi veya siyasi boyutu) üzerinde daha fazla değişiklik yapmamı ister misiniz?