LONDRA/DUBAİ/TOKYO: İki ABD’li yetkiliye dayandırılan Axios haberine göre, İran Devrim Muhafızları pazartesi gecesi Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemilere en az iki füze fırlattı. ABD’li bir yetkili, saldırıda iki ticari geminin ağır hasar aldığını ancak can kaybı yaşanmadığını bildirdi.
Ayrı bir gelişme olarak, İngiltere Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO), Umman’ın Limah kentinin 8 deniz mili doğusunda güneye doğru seyreden bir petrol tankerinin “bilinmeyen bir cisim” tarafından vurulduğunu duyurdu. UKMTO, cismin geminin iskele tarafına isabet ederek yangına neden olduğunu belirtti. Yetkililer herhangi bir can kaybı veya çevre felaketi rapor edilmediğini, olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü açıkladı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), konuyla ilgili yorum taleplerine henüz yanıt vermedi. Associated Press’in (AP) İngiliz askeri yetkililere dayandırdığı haberine göre, son saldırıyı henüz hiçbir grup üstlenmezken, son günlerde Umman yakınlarında faaliyet gösteren en az iki gemiye daha saldırdığından şüphelenilen İran okların hedefindeki isim.
UKMTO, bölgeden geçen gemileri dikkatli olmaları ve şüpheli faaliyetleri bildirmeleri konusunda uyardı.
Ateşkesin Ardından Gelen Gerilim
Bu son olaylar, ABD ile İran’ın düşmanlıkları sona erdirmek ve dünyanın en yoğun enerji nakil hatlarından birini yeniden trafiğe açmak amacıyla bir ateşkes anlaşmasına varıp mutabakat zaptı imzalamasından sadece haftalar sonra meydana geldi.
Hürmüz Boğazı, İran’ın su yoluna abluka uygulaması ve ticari gemilerin peş peşe saldırılara uğrayarak küresel petrol fiyatlarının fırlamasıyla son Orta Doğu çatışmasının merkez üssü haline gelmişti. ABD bu duruma bir deniz ablukası ile yanıt vermiş, ardından Tahran’ı uluslararası taşımacılığı hedef almakla suçlayarak misilleme saldırıları düzenlemişti.
İran’ın “Yeni Düzen” Israrı ve Ücret Tartışması
Ateşkesin ardından deniz trafiği yeniden başlasa da İran, deniz taşımacılığının savaş öncesi düzene dönmeyeceğinde ısrarcı. Tahran yönetimi, gemileri kendi kıyı şeridi boyunca belirlediği koridorun dışındaki rotaları kullanmamaları konusunda sert bir dille uyarıyor.
İran Ortak Askeri Komutanlığı geçtiğimiz perşembe günü yaptığı açıklamada, boğazdan geçen tüm petrol tankerlerinin onaylı rotaları kullanması gerektiğini bildirdi. Açıklamada, “Kurallara uyulmaması, belirlenen rotadan sapılması veya Hürmüz Boğazı’nda İran İslam Cumhuriyeti’nin seyrüsefer protokollerinin hiçe sayılması, silahlı kuvvetlerin derhal ve sert bir karşılık vermesine neden olacak ve ihlal eden gemilerin güvenliğini tehlikeye atacaktır” denildi. Ayrıca ABD güçlerinin boğaza yönelik herhangi bir müdahalesinin “hızlı ve kararlı bir tepkiyle” karşılaşacağı vurgulandı.
Geçici anlaşmanın bir parçası olarak ABD ve İran, gemilerin 60 gün boyunca geçiş ücreti ödemeden seyretmesine izin verilmesi konusunda uzlaşmıştı. Ancak Tahran’ın, gemilerin rotalarını kontrol etme ve sonrasında geçiş ücreti talep etme ısrarı, su yolundaki onlarca yıllık uluslararası uygulamayı altüst ediyor. ABD ve pek çok Körfez ülkesi ise İran’ın boğaz geçişi için ücret talep etmesini kabul etmeyeceklerini belirtiyor. Umman ve bir Birleşmiş Milletler kuruluşunun Umman kıyıları yakınlarında yeni bir rota oluşturma girişimi de Orta Doğu genelinde saldırıları tetikleyerek gerilimi bir kez daha gözler önüne sermişti.
Küresel Petrol Akışı Risklere Rağmen Sürüyor
Yeniden alevlenen saldırılar, ateşkesin kırılganlığını ortaya koyarken dünyanın en kritik deniz geçiş noktalarından birini tehdit ediyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, 2024 yılında her gün yaklaşık 20 milyon varil ham petrol (küresel arzın yaklaşık beşte biri) Hürmüz Boğazı’ndan geçti.
En son güvenlik endişelerine rağmen, Suudi Arabistan ham petrolü taşıyan Japon bandıralı tankerler Körfez’den ayrılmaya devam etti. LSEG ve Kpler’den alınan denizcilik verileri, Nippon Yusen KK ve Kawasaki Kisen Kaisha’ya ait her biri yaklaşık iki milyon varil Suudi petrolü taşıyan iki dev Japon tankerinin salı günü Hürmüz Boğazı’na doğru ilerlediğini gösterdi.
Bu gemiler, pazartesi günü Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’dan toplam 12 milyon varil ham petrol taşıyarak boğazdan çıkan Japon bağlantılı altı süpertankere katıldı. Son sevkiyatlarla birlikte bu hafta Körfez’den ayrılan Japon bağlantılı gemilerdeki toplam petrol hacmi yaklaşık 16 milyon varile ulaştı ve çatışmalar sırasında bölgede mahsur kalan ham petrol miktarı büyük ölçüde eritildi.
Tankerlerin bu hareketliliği, enerji ihracatçılarının ve denizcilik şirketlerinin, su yolundaki süregelen güvenlik risklerine rağmen Körfez’deki petrol akışını normalleştirme çabalarından geri adım atmadığını gösteriyor.
İlk yorum yapan siz olun