İran Devrim Muhafızları Ordusu, Tahran ve Umman’ın Hürmüz Boğazı’ndan elde edilecek gelirlerin paylaşılması konusunda anlaştığını ve iki ülkenin stratejik su yolunda ticari gemi trafiğini yeniden başlatmak için geçici bir çerçeve üzerinde çalıştığını duyurdu.
Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Muhibbi çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Umman ile yürütülen müzakerelerde, her iki ülkenin Boğaz sularındaki payı ve elde edilecek gelirlerin bölüşülmesi konusunda bazı mutabakatlara varıldı” ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, İran ve Umman dışişleri bakanlarının Tahran’da Hürmüz üzerinden geçecek bir transit koridor ve su yolundaki mayın temizleme projesi üzerine gerçekleştirdiği görüşmelerin hemen ertesi günü geldi.
“Askeri Gemilerin Geçişine İzin Verilmeyecek”
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ise yaptığı ayrı bir açıklamada, Umman ile yapılacak olası bir anlaşmanın askeri gemilerin Boğaz’ı kullanmasını kapsamayacağını belirtti.
Salı günü geç saatlerde devlet televizyonuna konuşan Garibabadi’nin aktardığı plana göre; Basra Körfezi’ne giren ticari gemiler İran sularından geçecek, çıkış yapan gemiler ise kısmen İran ve Umman sularından geçen bir rota izleyecek. Bu güzergahların geçici olacağını vurgulayan Garibabadi, Tahran ve Maskat yönetimlerinin kalıcı bir deniz trafiği planını görüşmek üzere 30 ila 60 günlük bir süreye sahip olacağını sözlerine ekledi.
Boğaz’a kıyısı olan iki ülke, haftalardır Hürmüz’deki seyrüseferin geleceğini müzakere ediyordu. Tahran yönetimi, iki ülke tarafından öngörülen yeni rotanın coğrafi koordinatları üzerinde çoktan anlaşmaya varıldığını bildiriyor.
ABD ile Kriz ve “Geçiş Ücreti” Anlaşmazlığı
Öte yandan, 28 Şubat’ta patlak veren ABD-İran savaşını kalıcı olarak sona erdirme çabaları tıkanmış durumda. İran’ın Hürmüz’den geçen gemilerden ücret talep etmesi ana anlaşmazlık konularından biri olarak öne çıkarken, Washington yönetimi bu teklifi kesin bir dille reddediyor.
Savaşın başlamasından bu yana dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatının yaklaşık beşte birinin yapıldığı bu hayati su yolunu abluka altında tutan İran’a karşı, ABD de İran limanlarına yönelik bir deniz karşı-ablukası başlatmış ve Tahran üzerindeki baskıyı artırmayı hedefleyen yeni yaptırım tehditlerinde bulunmuştu.
Sözcü Muhibbi, ABD’yi Umman ile varılan anlaşmayı nihayete erdirme çabalarını “engellemekle” suçladı. ABD Başkanı Donald Trump da daha önce, Washington’ın hedeflerinin “yoluna çıkması” halinde Umman’ı askeri müdahaleyle tehdit etmişti.
Gözler Katar Başbakanı’nın Ziyaretinde
İranlı yetkililer, ABD deniz ablukasının kaldırılması, petrol yaptırımlarının iptali ve yurtdışındaki dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması gibi talepler karşılanana kadar Boğaz’ın tam olarak açılmayacağında ısrarcı. Muhibbi, İran’ın ancak Washington’ın bu şartları kabul etmesi halinde “Boğaz’ı açacağını” vurguladı.
Su yolundaki anlaşmazlık sürerken, gerilimi düşürmeye yönelik diplomatik temaslar da hız kazanıyor. Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman el-Sani’nin, gerilimi azaltma yollarını ve diyalog zeminini görüşmek üzere perşembe günü Tahran’a giderek İranlı yetkililerle bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerde ayrıca Hürmüz’de seyrüsefer serbestisinin sağlanması ve savaş öncesi statükonun yeniden tesis edilmesi ihtimallerinin de ele alınacağı öngörülüyor.
İlk yorum yapan siz olun