Aylardır süren çatışmaların yarattığı ekonomik darboğazla mücadele eden İran, salı günü erken saatlerde en yüksek tüketim yapan kullanıcılar için benzin fiyatlarına zam yaptığını duyurdu. Devlet medyasında yer alan habere göre bu, aralık ayından bu yana akaryakıt fiyatlarında gidilen ikinci artış oldu.
Yeni düzenlemeye göre, aylık 110 litrelik kotasını aşan tüketiciler artık litre başına 100.000 riyal (yaklaşık 7 sent) ödemek zorunda. Bu rakam, aralık ayından bu yana ödenen tutarın iki katına denk geliyor. Hükümet, doğrudan ABD ile yaşanan gerilime atıfta bulunmadan “mevcut duruma” dikkat çekerken, zamdan elde edilecek ek gelirin doğrudan hanelere destek olarak dağıtılacağını açıkladı.
Devlet Petrol Dağıtım Şirketi CEO’su Keramat Veis Karami, resmi haber ajansı IRNA’ya yaptığı açıklamada, yeni tarifenin tüketicilerin yalnızca yüzde 15’ini etkileyeceğini belirtti. Ağustos ayında günlük benzin tüketiminin 145 milyon litre ile rekor seviyeye ulaştığını ifade eden Karami, yerli üretim kapasitesinin günlük 122 milyon litrede kaldığını ve aradaki arz açığının ithalatla kapatıldığını vurguladı. Yetkililer, fiyat artışının eskiyen araçlar, yedek parça eksikliği ve yetersiz toplu taşıma nedeniyle kontrolden çıkan tüketimi frenlemeye yardımcı olacağını savunuyor.
Ancak uzmanlar, akaryakıt zamlarının halihazırda yüzde 67 seviyesinde olan yıllık enflasyonu daha da körükleyeceği konusunda uyarıyor. İran’da benzin fiyatları küresel ölçekte halen en düşük seviyelerde seyretse de, yerel para biriminin rekor seviyede değer kaybetmesi (1 ABD Doları = 2,22 milyon riyal) 90 milyonu aşkın nüfusun alım gücünü giderek düşürüyor. Nesillerdir “doğuştan gelen bir hak” olarak görülen ucuz benzin konusu ülkede oldukça hassas bir sinir ucu konumunda. Nitekim 2019 yılında yapılan benzer bir zam, 300’den fazla kişinin hayatını kaybettiği ülke çapında şiddetli protestolara yol açmıştı. 1964’te yaşanan fiyat artışı bile Şah yönetimini greve giden taksicilerin yerine sokaklara askeri araçları indirmek zorunda bırakmıştı.
İstasyonlarda Uzun Kuyruklar ve Güvenlik Önlemleri
Yeni tarifenin yürürlüğe girmesinin hemen ardından başkentteki akaryakıt istasyonlarında hareketlilik ve gerginlik yaşandı. Bazı istasyonlar pompa fiyatlarını ayarlamak için hizmete geçici olarak ara verirken, açık olan istasyonlarda uzun araç kuyrukları oluştu. İstasyon çevrelerinde sivil ve üniformalı polislerin yoğun güvenlik önlemi alması dikkat çekti.
Sırada bekleyen 34 yaşındaki Tahran sakini Asghar Rahimi, zammın sorunları çözmeyeceğine inandığını belirterek, “Bu küçük meblağlar hükümetin yoksulluk ve işsizlik gibi problemleri yönetmesine yardımcı olamaz. Bu sadece ilk adımdı, önümüzdeki aylarda tekrar zam yapmaları gerekecek” ifadelerini kullandı.
55 yaşındaki Ali Salari ise benzin zammının ekmek ve et gibi temel gıda fiyatlarını da doğrudan etkileyeceğinden endişeli: “Hükümet benzin fiyatlarına müdahale ettiğinden beri durum hep böyle oldu.”
Gıda fiyatlarındaki önlenemez artışa dikkat çeken 43 yaşındaki Hamid Mirzei de sadece fasulye ve mercimek gibi temel mutfak alışverişinin bile 100 milyon riyali (73 dolar) bulabildiğini vurgulayarak durumun vehametini şu sözlerle özetledi: “Hayat hepimiz için çok zorlaştı. Temel gıda maddeleri bile artık ulaşılamaz hale geliyor. Benzin fiyatları da artarsa, her şey bizim için çok daha kötüye gidecek.”
İlk yorum yapan siz olun