Son yapılan bir AP-NORC anketine göre, genç Amerikalı Yahudilerin İsrail’e destek vermeyi Yahudi kimlikleri için hayati önemde görmemesi, İsrail’de siyasi ve dini her kesimde derin bir endişe yaratıyor.
İsrail Diaspora İşleri Bakanlığı’nın diaspora bölümü yöneticisi Itai Nixon, bu durumu “Bizim için son derece önemli. Biz sadece İsraillilerin değil, tüm Yahudi halkının devletiyiz,” sözleriyle özetliyor.
İsrail’deki mevcut hükümeti protesto eden ve İsrail Reform ve İlerici Yahudilik Hareketi’nin başkanlığını yürüten Lesley Sachs da diaspora Yahudileriyle yakın ilişkilerin hem İsrail hem de dünya Yahudileri için “stratejik bir varlık” olduğunu vurguluyor. Sachs, yükselen antisemitizme rağmen diaspora Yahudilerinin İsrail’i bir “anavatan” olarak görme duygusunu kaybetmesinden büyük kaygı duyuyor.
“Bu Hem İsrail’in Hem de Dünya Yahudiliğinin Bir Başarısızlığı”
Tel Aviv’deki sinagogunda konuşan Sachs, Holokost’tan sonra dünyanın neresinde olursa olsun Yahudilerin sığınabileceği bir ülkenin varlığını bilmelerinin her zaman kritik olduğuna dikkat çekti:
“Bunun üzerinden birkaç nesil geçti ve bu duygu onların DNA’sında artık daha az belirgin. Bu duyguyu canlı tutmayı başaramadığımız için, bunun hem İsrail’in hem de dünya Yahudiliğinin bir başarısızlığı olduğunu düşünüyorum.”
2000 yılından bu yana Amerika Birleşik Devletleri ve diğer ülkelerden bir milyon Yahudi gencini 10 günlük ücretsiz “keşif” turları için İsrail’e getiren Taglit-Birthright Israel organizasyonunun CEO’su Gidi Mark ise, tartışmalı siyasetin ötesinde bir bağın nasıl olabileceğini göstermenin her zamankinden daha gerekli olduğunu belirtiyor.
Sarsılmaz ABD-İsrail İlişkilerinde Gözle Görülür Çatlaklar
İsrail ve ABD uzun zamandır sadık müttefikler. Kudüs’teki İsrail Demokrasi Enstitüsü’nden Tamar Hermann, “ABD tüm dünyada İsrail’in en iyi dostu olarak algılanıyor ve bu hala geçerli,” diyor. Ancak diplomatik gerilimler ve siyasi görüş ayrılıkları, İsrailli Yahudiler arasında bu güveni zedeliyor.
İsrailliler, tarihi olarak siyasi, askeri ve mali destek için lobi yapan Amerikalı Yahudilerin rolünün bugünlerde yeni bir önem kazandığını ifade ediyor. Ancak pek çok genç ve ilerici Amerikalının (Yahudiler dahil), İsrail’i desteklemeyi kendi dünya görüşleriyle bağdaşmaz bulması endişeleri daha da derinleştiriyor.
Gazze Savaşı ve Değişen Algılar:
7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğündeki militanların güney İsrail’de çoğu sivil 1.200 kişiyi öldürmesi ve 251 kişiyi kaçırmasıyla başlayan süreçte destek oranlarındaki düşüş daha da belirginleşti.
Gazze Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, İsrail’in Hamas’a karşı yürüttüğü savaşta şu ana kadar 73.000’den fazla insan hayatını kaybetti. (BM kuruluşlarınca genel olarak güvenilir kabul edilen bu veriler, sivil ve militan ayrımı yapmasa da ölenlerin yaklaşık yarısının kadın ve çocuklardan oluştuğunu belirtiyor.)
Bu tablo, ABD’de özellikle üniversite kampüslerinde büyük protestoların fitilini ateşledi.
Sachs, genç Amerikalı Yahudilerin durumu kitaplardan okuduğu bir “tarih” olarak gördüğünü, kendi değerleri ve inandıkları şeylerle İsrail’i bağdaştıramadıklarını söylüyor.
Rakamlarla: Karmaşıklaşan İsrail İlişkisi
AP-NORC anketine göre, ABD’deki dindar ve genç Yahudiler ile eski nesiller arasında belirgin bir uçurum var:
%40: 45 yaş altı dindar Yahudi yetişkinlerin sadece 10’da 4’ü İsrail’i desteklemenin Yahudi kimlikleri için “son derece” veya “çok” önemli olduğunu söylüyor (Bu oran yaşlı dindar Yahudilerde yaklaşık %50).
%50: Dindar yetişkinlerin yalnızca yarısı İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonlarını haklı buluyor. Herhangi bir dini aidiyeti olmayan Yahudi yetişkinler arasında ise bu sayı 10’da 2’ye kadar düşüyor.
%60: Öte yandan, Yahudi yetişkinlerin yaklaşık onda altısı ABD’de Yahudilere yönelik önyargının “son derece” veya “çok” ciddi bir sorun olduğunu belirtiyor.
Tel Aviv Belediye Başkan Yardımcısı ve eski New York Başkonsolosu Asaf Zamir, “Antisemitizm ne yazık ki Yahudi bir anavatanın neden kötü bir fikir olmadığını açıklamamıza yardımcı oluyor,” diyor ve ekliyor: “Hükümete muhalefet etmek sorun değil, ancak İsrail’in rolünü anlamadan bir Yahudi olarak kendi tarihinizi anlayamazsınız.”
Seküler ve Liberal Yahudilere Yönelik Yeni Adımlar
Bağları güçlendirmek adına hükümet ve dini kuruluşlar değişim programlarına ağırlık veriyor:
Genç İsrailliler Kuzey Amerika’daki Yahudi yaz kamplarına rehber olarak gönderiliyor.
Özellikle sosyal adalet gibi ilerici değerleri vurgulayan Reformist Yahudilik ve seküler gruplar hedef alınıyor.
Kanada’nın Ontario kentindeki ilerici bir Yahudi yaz kampında iki aydır rehberlik yapan 18 yaşındaki Alma Edry, kampçılarla yaşadığı deneyimi şöyle aktarıyor: “Kampçıların çoğu arkadaşlarının İsrail karşıtı olduğunu söylüyor. Bu kamp, onların İsrail ile olan bağlarını kutlamaları için bir fırsat.”
İlk yorum yapan siz olun