ABD Başkanı Donald Trump, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) talebi üzerine Amerikan kuvvetlerinin İran’a yönelik yeni saldırılarını askıya alma kararı verdiğini duyurdu. Gelişmelerin ardından gözler yeniden diplomatik temaslara ve stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’na çevrildi.
Hafta sonunu New Jersey’deki golf kulübünde geçiren Trump, Washington’a dönüş yolunda Air Force One uçağında gazetecilere önemli açıklamalarda bulundu. Pazar günü ABD güçlerinin “İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana en büyük saldırıyı” gerçekleştirmesi için bir planın hazır olduğunu belirten Trump, Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın da aralarında bulunduğu Körfez liderleriyle ve ismi açıklanmayan İranlı yetkililerle yapılan görüşmelerin ardından bu planı iptal ederek diplomasiye daha fazla zaman tanımaya karar verdiğini söyledi.
Trump, Veliaht Prens ile gerçekleştirdiği görüşmenin detaylarını şu sözlerle aktardı: “Veliaht Prens’e, ‘Siz ne yapmayı tercih ederdiniz? Bunu yapmamızı mı yoksa yapmamamızı mı?’ diye sordum. Bana, ‘Saldırı yerine bir anlaşmayı tercih ederiz, çünkü bu saldırıların nereye varacağını bilemezsiniz’ yanıtını verdiler.”
ABD ve İran Cephesinden Çelişkili Müzakere Açıklamaları
Trump cumartesi günü, beş aydır devam eden savaşı sona erdirmek için Orta Doğu’daki müttefiklerin bir anlaşmanın “çerçevesini” belirlediğini duyurmuştu. Pazar günü ise askıya alınan saldırıların ardından, pazartesi öğleden sonra İran ile yeni müzakerelerin başlayacağını belirtti. Trump’a göre bu görüşmeler; küresel enerji tedariki için kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nı ve nihai olarak İran’ın nükleer programdan arındırılmasını kapsayacak.
Ancak İran medyası Tahran’ın Trump’tan saldırıdan vazgeçmesini talep ettiği yönündeki haberleri yalanlarken, İran Dışişleri Bakanlığı da ABD ile herhangi bir doğrudan görüşme planlanmadığını vurguladı.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Baqaei, haftalık basın toplantısında yaptığı açıklamada, “Şu anda ABD ile müzakere etmiyoruz. Görüşmelerimiz, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin güvenliğini sağlamak amacıyla yalnızca Umman ile yürütülmektedir” ifadelerini kullandı.
Hürmüz Boğazı’nda Yeni Rota Arayışı
28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik sürpriz saldırılarıyla başlayan savaş süresince, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı trafiğe kapatması ve sadece kendi kıyı şeridini kullanan gemilerden geçiş ücreti talep etmesi gerilimi tırmandırmıştı.
Dışişleri Sözcüsü Baqaei, boğazın karşı kıyısında yer alan Umman ile yeni bir transit rota üzerinde anlaşmaya yakın olduklarını duyurdu: “Şimdi her iki taraf için de kabul edilebilir, ne kuzey ne de güney rotası olan, ancak her iki tarafın egemenlik haklarına saygı duyan ve ulusal çıkarlarımızla güvenliğimizi koruyan bir rota üzerinde mutabakata varacağız.” Baqaei, bu uzlaşmanın boğazın tamamen yeniden açılması anlamına gelmediğinin de altını çizdi.
Denizcilik verileri analiz şirketi Kpler de cuma günü Hürmüz’den geçen gemi trafiğinde keskin bir düşüş yaşandığını bildirmişti. Pazar günü Birleşik Krallık Deniz Ticareti Operasyonları (UKMTO) merkezi, Umman açıklarındaki bir tankerin yakınlarında patlama sesi duyulduğunu ancak mürettebatın ve geminin güvende olduğunu rapor ederek bölgedeki istikrarsızlığa dikkat çekti.
Diplomatik Çabalar ve Piyasalara Etkisi
İran meclisi ulusal güvenlik komisyonu sözcüsü Hasan Kaşgavi, arabulucuların haziran ayında üzerinde anlaşılan ve nihai bir barış anlaşmasından ziyade bir köprü niteliği taşıyan ABD-İran mutabakat zaptını canlandırmaya çalıştıklarını doğruladı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, “Düşmanı imzaladığı anlaşmaya bağlı kalmaya zorlamalıyız” mesajını verdi.
Bölgedeki çatışma ihtimalinin azalması ve müzakere haberleri enerji piyasalarına hızlı yansıdı. Asya piyasalarının açılmasıyla birlikte pazartesi günü petrol fiyatlarında düşüş görüldü. Batı Teksas türü ham petrolün (WTI) varil fiyatı yüzde 4,7 oranında değer kaybederek 80,72 dolara geriledi.
İlk yorum yapan siz olun