KUDÜS — Gazze’de çatışmaların yeniden alevlenme riski sürmesine rağmen, ilgili taraflar aylardır savaş sonrası süreç için hazırlıklar yapıyor.
Yönetim, güvenlik ve insani yardım planları yavaş yavaş şekillenmeye başlasa da; siyasi bir anlaşmanın, inandırıcı güvenlik garantilerinin ve sürdürülebilir finansmanın bulunmaması nedeniyle bu planlar büyük ölçüde teoride kalmaya devam ediyor.
Aşağıda, iki milyondan fazla Filistinliye ev sahipliği yapan ve harabeye dönen bölgeyi yeniden inşa etmeye çalışan yerel ve uluslararası aktörlerin karşılaştığı temel zorluklar yer alıyor:
GÜVENLİK ENDİŞELERİ
Güvenlik, üzerinde tartışılan tüm savaş sonrası senaryoların temel taşını oluşturuyor.
İsrail, herhangi bir ilerleme kaydedilebilmesi için öncelikle Hamas’ın silah bırakmasında ısrar ederken; Filistinli İslami hareket, İsrail askerleri geri çekilmeden ve bir Filistin yönetim otoritesi kurulmadan silahlarını teslim etmeyi reddediyor.
Ancak, savaş sonrası Gazze’ye hazırlık sürecine yardımcı olmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump tarafından kurulan Barış Kurulu’ndan (Board of Peace) bir yetkili AFP’ye yaptığı açıklamada, sahadaki planları ilerletmek için Hamas’ın silahsızlandırılmasının artık bir önkoşul olarak ele alınmadığını belirtti.
Güneydeki Refah kentinde planlanan pilot “insani bölgeye” atıfta bulunan yetkili, “Tüm planlama en kötü senaryoya göre yapılıyor. Müzakere masasında hiçbir şey elde edemesek de her halükarda ilerliyoruz,” ifadelerini kullandı.
Öne çıkan teklifler arasında, Gazze’de düzeni sağlamaya yardımcı olmakla görevli bir Uluslararası İstikrar Gücü (ISF)kurulması da yer alıyor. Aynı kaynağa göre Fas, Kosova, Arnavutluk ve Kazakistan olmak üzere dört ülke bu girişime “fiilen dahil olmuş” durumda.
Yetkili, Kerem Şalom sınır kapısının İsrail tarafındaki lojistik üssün “tamamlanmak üzere” olduğunu ve Gazze’ye herhangi bir sevkiyat yapılmadan önce yaklaşık 500 askerden oluşan ilk rotasyon birliğine ev sahipliği yapabileceğini aktardı. Ayrıca, kurulması planlanan bir Filistin polis gücü için de hazırlıkların sürdüğü ve halihazırda 20.000 civarında başvuru alındığı belirtildi.
Buna rağmen AFP’ye konuşan çok sayıda diplomat ve güvenlik kaynağı, sürecin tamamen çıkmaza girdiğini ifade ediyor. Bir diplomatik kaynağın aktardığına göre, eğitimler henüz başlamadı ve İsrail, gerçekleştirdiği güvenlik soruşturmasının ardından mevcut asker listesini reddetti. Tel Aviv yönetimi, özellikle 5.000 polis memurundan oluşması önerilen gücün Gazze için çok büyük ve riskli olacağını savunuyor.
Ekim 2025’ten bu yana yürürlükte olan ateşkese rağmen, İsrail ordusunun “Hamas ve diğer Filistinli grupların ateşkes ihlallerine karşılık verdiğini” öne sürerek düzenlediği saldırılar nedeniyle bölge her gün yeni şiddet olaylarına sahne oluyor.
YENİDEN İNŞA SÜRECİ YETERSİZ
Gazze’nin insani ihtiyaçları devasa boyutlarda olmaya devam ediyor.
İnşaat malzemeleri ve enkaz kaldırma ekipmanlarının kritik düzeyde yetersiz olması nedeniyle Birleşmiş Milletler, yeniden inşanın yıllar süreceğini ve on milyarlarca dolara mal olacağını tahmin ediyor.
Barış Kurulu’na göre, bağışçıların yüklü miktarda taahhütte bulunmasına rağmen beklenen fonların büyük bir kısmı henüz serbest bırakılmış değil. Kurul yetkilisi, “Şu an için sadece mevcut ihtiyaçlarımızı karşılayan bir meblağ ile çalışıyoruz”derken, birden fazla insani bölge kurulması gerekmesi halinde “çok daha fazla fona ihtiyaç duyacaklarını” vurguladı.
Yetkili bu hafta başlarında yaptığı açıklamada, kurulun şu anda Refah’ta güvenlik taramasından geçmiş on binlerce Filistinliyi barındıracak pilot bir insani bölge planladığını duyurmuştu.
YÖNETİM KURUMLARI EKSİKLİĞİ
Hamas kısa bir süre önce idari sorumlulukları, geçiş döneminde günlük yönetimi denetlemekle görevli Filistinli teknokratlardan oluşan ve Barış Kurulu tarafından kurulan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’ne (NCAG) devretme niyetinde olduğunu açıkladı.
Ancak Filistinli kaynaklar ve diplomatik yetkililer, İsrail’in izin vermemesi nedeniyle NCAG’nin henüz Gazze’ye giremediğini belirtiyor. İsrail açısından Hamas’ın idari aygıtının dağıtılması, grubun tamamen silahsızlanması yönündeki uzun vadeli talebini karşılamaya yetmiyor.
Filistin Yönetimi’nin (PA) gelecekteki rolü de belirsizliğini koruyor. Gazze Şeridi’nden ayrı bir Filistin toprağı olan işgal altındaki Batı Şeria’nın Ramallah kentinde bulunan Filistin Yönetimi, uluslararası toplumun resmen tanıdığı yegane Filistinli muhatap olmaya devam ediyor.
NCAG, Gazze Şeridi genelinde temel hizmetleri yürütecek geçici bir organ olarak tasarlanırken, Avrupalı yetkililer bu komitenin Filistin Yönetimi ile koordinasyon içinde çalışmasını bekliyor.
Bununla birlikte birçok gözlemci, bu denklemin sonucunda “kamu hizmetlerini sunmaktan sorumlu ancak güvenlik güçleri veya sınır kapıları üzerinde hiçbir otoritesi olmayan zayıf bir yönetim” ortaya çıkabileceği konusunda uyarıyor. Bu durumun, yeni yönetimi bir yandan uluslararası destekçilerine bağımlı kılarken, diğer yandan askeri cephaneliğini elinde tutması halinde Hamas’a karşı son derece savunmasız bırakacağı ifade ediliyor.
İlk yorum yapan siz olun