NEW YORK – Birleşmiş Milletler (BM) yetkilileri, Sudan’ın Kuzey Kordofan eyaletinde giderek tırmanan çatışmaların, geçen yılki El-Faşir kuşatması boyutlarında yeni bir insani felaketi tetikleyebileceği konusunda uyardı.
Cuma günü BM Güvenlik Konseyi’ne yapılan bu kritik uyarı, El-Ubeyd kenti çevresinde insansız hava aracı (İHA) saldırılarının yoğunlaştığı ve yaklaşık 500 bin sivilin doğrudan risk altında olduğu bir dönemde geldi.
Geçtiğimiz yılın sonlarında, Sudanlı paramiliter grup Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK), 18 aylık bir kuşatmanın ardından El-Faşir kentini ele geçirmiş; sivillere yönelik etnik cinayetler, toplu infazlar ve cinsel şiddet dalgası başlatmıştı. Bir BM insan hakları soruşturması, bu şiddet olaylarının savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar teşkil edebileceğini belirtmişti.
“En Ağır Bedeli Çocuklar Ödüyor”
UNICEF İcra Direktörü Yardımcısı Hannan Sulieman, Konsey’e hitaben yaptığı konuşmada, Nisan 2023’te HDK ile Sudan Silahlı Kuvvetleri arasında başlayan ve 5 binden fazla gencin ölümüne veya sakatlanmasına neden olan iç savaşta “en ağır bedeli çocukların ödediğini” vurguladı.
Sulieman, “Sudan’ın çocukları sadece endişe ifadeleriyle hayatta kalamaz. Korumaya, gıdaya, suya, sağlık hizmetlerine ve eğitime ihtiyaçları var. İnsani erişime ihtiyaçları var. Ve her şeyden önemlisi, bu savaşın bitmesine ihtiyaçları var” dedi.
İHA Saldırıları ve Kapanan Fırsat Penceresi
BM Siyasi ve Barış İnşası İşlerinden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Rosemary DiCarlo ise, HDK’nin kent etrafındaki varlığını genişletmesiyle birlikte son iki hafta içinde El-Ubeyd çevresinde İHA saldırılarının keskin bir şekilde arttığını aktardı.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk’ün saldırıların devam etmesi halinde “yaklaşan bir insan hakları felaketi” yaşanacağı yönündeki önceki uyarısını hatırlatan DiCarlo, kenti hedef alan tam kapsamlı bir savaşın yeni göç dalgalarını tetikleyeceğini belirtti. DiCarlo, bu durumun “tarafların müzakerelerdeki tutumlarını daha da katılaştırarak arabuluculuk alanını daraltacağını” ifade ederek, “El-Ubeyd’de daha geniş çaplı bir tırmanışı önlemek için fırsat penceresi hızla kapanıyor” uyarısında bulundu.
“İkinci Bir El-Faşir’e İzin Veremeyiz”
Mevcut durumu geçen yılki El-Faşir savaşıyla doğrudan karşılaştıran Sulieman, “Tarihin tekerrür etmesine izin vermemeliyiz” diyerek, Güvenlik Konseyi’ni El-Ubeyd’den çıkış için insani koridorlar açmaya ve ailelerinden koparılmış çocuklar için acil koruma hizmetleri kurmaya çağırdı. “Çocuklar ikinci bir El-Faşir’e dayanamaz ve biz de buna izin veremeyiz” diye ekledi.
Daha geniş çaplı çatışmalara da değinen DiCarlo, Kordofan’ın merkez üssü olmaya devam ettiğini; Dilling, Kadugli ve Babanusa çevresinde şiddetli çatışmaların yaşandığını ifade etti. Darfur ve Kordofan genelinde köprüleri ve ulaşım koridorlarını hedef alan İHA saldırılarının insani yardım yollarını sekteye uğrattığı, Beyaz Nil ve Mavi Nil eyaletlerinde (Kurmuk, Geissan ve Bau gibi bölgelerde) de çatışmaların sürdüğü bildirildi.
Ayrıca DiCarlo, geleneksel olarak çatışmaların yavaşlamasına neden olan yağmur sezonunun, artan İHA savaşları sebebiyle bu yıl sahada bir rahatlama sağlamayacağı konusunda da uyardı.
Tek Bir Saldırının Katlanarak Artan Bilançosu
Altyapıya yönelik saldırıların yıkıcı etkilerini örneklendiren Sulieman, geçen yıl Beyaz Nil eyaletinde enerji altyapısına düzenlenen ve büyük bir su arıtma tesisini devre dışı bırakan saldırıya dikkat çekti. Bu durumun aileleri bir nehirden arıtılmamış su içmeye mecbur bıraktığını, haftalar içinde binlerce kolera vakasının rapor edildiğini, çocukların hayatını kaybettiğini ve okulların kapandığını aktardı.
“Sudan’da bir saldırı, patlama durduğunda sona ermez” diyen Sulieman, “Tek bir saldırı, çocukları temiz sudan, sağlık hizmetlerinden, eğitimden ve korumadan mahrum bırakan bir zincirleme reaksiyonu tetikleyebilir” değerlendirmesinde bulundu.
Sulieman’ın paylaştığı verilere göre:
-
Sudan’daki okul binalarının yaklaşık yarısı artık kullanılamıyor, bu da en az 8 milyon çocuğu eğitimden mahrum bırakıyor.
-
Yaklaşık 19,5 milyon insan akut açlıkla karşı karşıya; bazı bölgeler çoktan kıtlık sınırına ulaştı veya yaklaşmak üzere.
-
Bu yıl 5 yaş altı tahmini 825.000 çocuğun şiddetli akut yetersiz beslenme sorunu yaşaması bekleniyor.
Bölgesel Yayılma Riski ve Diplomatik Çabalar
DiCarlo ayrıca, karşılıklı iç güvenliğe müdahale iddiaları nedeniyle Mayıs başından bu yana Sudan ile Etiyopya arasında gerilimin arttığını ve sınır çatışmalarının ardından Çad ile de sürtüşmelerin devam ettiğini belirtti. DiCarlo, “Bu gerilimler, komşu devletleri çatışmanın içine daha doğrudan çekerek yeni tırmanışların itici gücü olma riski taşıyor” dedi.
Diplomatik cephede ise DiCarlo, Afrika Birliği, Avrupa Birliği, Hükümetlerarası Kalkınma Otoritesi, Arap Birliği ve BM’yi içeren “Beşli Grup”un bu ayın başlarında Addis Ababa’da çeşitli Sudanlı sivil gruplarla istişareler düzenlediğini aktardı.
Ancak diplomatik çabaların “bu savaşı sona erdirmek için gereken siyasi iradenin yerini alamayacağı” konusunda uyaran DiCarlo, Konsey’i El-Ubeyd’deki duruma karşı daha güçlü ve birleşik bir eylem planıyla hareket etmeye çağırdı.
İlk yorum yapan siz olun