Suriye güvenlik güçleri tarafından gözaltına alındıktan sonra darp edildiği iddia edilen ağır hasta bir gencin ölümü; ülkede on yıllar süren Esad hanedanlığı dönemindeki hapishane işkencelerine ve hak ihlallerine dair karanlık anıları yeniden gün yüzüne çıkardı.
Aralık 2024’te, yaklaşık 14 yıl süren iç savaşın ardından Beşar Esad’ın devrilmesiyle ülkenin adı işkencelerle anılan hapishanelerinin kapıları açılmıştı. Esad yönetimi boyunca binlerce mahkumun toplu infazlarda öldürüldüğü veya işkence, hastalık ve kötü muamele nedeniyle hayatını kaybettiği biliniyor. Ancak yeni dönemde yaşanan son olay, ülkedeki hak ihlallerinin tamamen sona ermediği endişesini doğurdu.
Pazartesi günü Lazkiye’nin sahil kasabası El-Haffe’de toprağa verilen Muhammed Gamira’nın ölümünün ardından Suriyeliler, sorumlulardan hesap sorulması talebiyle sokaklara döküldü ve sosyal medyada tepkilerini dile getirdi.
Olayın Perde Arkası: “Vurmayın” Uyarısına Rağmen Darp
29 yaşında ve iki çocuk babası olan Gamira, Esad’ın düşüşünden önce muhaliflerin kontrolündeki bölgelerde faaliyet gösteren Sivil Savunma (Beyaz Baretliler) örgütünün eski bir gönüllüsüydü.
Lazkiye iç güvenlik komutanlığından yapılan açıklamaya göre Gamira, “bir miktar parayı içeren hırsızlık iddiası” üzerine gözaltına alındı. Günler süren gözaltı sürecinin ardından serbest bırakılan genç adam, Pazar günü Lazkiye’de kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti.
Ailesi ve yetkililer, Gamira’nın kanın pıhtılaşmasını engelleyen hemofili hastası olduğuna dikkat çekiyor. Eski Beyaz Baretliler lideri ve mevcut Acil Durum ve Afet Yönetimi Bakanı Raid es-Salih, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, Gamira’nın “El-Haffe polis karakolunda gözaltındayken maruz kaldığı darp sonucu oluşan beyin ve mide-bağırsak kanaması komplikasyonları” nedeniyle öldüğünü belirtti.
Gamira’nın amcası İssam Gamira ise devlet haber ajansı SANA’ya verdiği röportajda, El-Haffe’deki polis şefini yeğeninin hemofili hastası olduğu konusunda uyardıklarını ve “ona vurmamaları” gerektiğini söylediklerini; ancak bu uyarıya rağmen yeğeninin gözaltında darp edildiğini ifade etti.
Hükümetten Soruşturma Adımı
Geçici Cumhurbaşkanı Ahmet eş-Şara hükümeti yetkilileri, Gamira vakasında sorumluların hesap vereceği sözünü verdi. Suriye İçişleri Bakanlığı, ölümle ilgili resmi bir soruşturma başlattığını ve yedi bakanlık personelinin sorgulanmak üzere gözaltına alındığını duyurdu.
İçişleri Bakanlığı Sözcüsü Nureddin el-Baba, gazetecilere yaptığı açıklamada ülkedeki bazı polis departmanlarında “eksiklikler ve kusurlar” olduğunu kabul ederken, diğer birimlerin “olağanüstü” işler çıkardığını savundu. El-Baba, “İnşallah bu acı olay, İçişleri Bakanlığı’nın işleyişinde olumlu bir değişim için hızlandırıcı bir güç olacaktır” ifadelerini kullandı.
İnsan Hakları Örgütleri: “Münferit Bir Vaka Değil”
Hükümetin soruşturma adımlarına rağmen, insan hakları izleme örgütleri Gamira’nın ölümünün münferit bir olay olmadığını ve gözaltı merkezlerindeki ihlallerin devam ettiğini vurguluyor:
BM Raporu: Birleşmiş Milletler Suriye Uluslararası Bağımsız Araştırma Komisyonu’nun Mart ayında yayımladığı rapora göre; Esad’ın devrilmesinin ardından yeni hükümetin kontrolü sağladığı Ocak-Ekim 2025 döneminde, 18 resmi ve 12 geçici gözaltı tesisinde işkence ve kötü muamele belgelendi. Bu uygulamalar arasında dipçik, sopa ve kabloyla darp, elektrik şoku, sahte infazlar ve cinsel şiddet yer alıyor.
Sistematik Ancak Merkezi Değil: İhlalleri takip eden Suriyeliler Hakikat ve Adalet İçin örgütünün İcra Direktörü Bassam Alahmad, AP’ye yaptığı açıklamada olayların yaygın olduğunu ancak Esad rejiminin kökleşmiş işkence aygıtına benzer merkezi bir sistemin kanıtı olmadığını belirtti: “Emirlerin insanlara işkence yapılması yönünde komutanlardan geldiğine dair bir kanıt yok, ancak yetkililer yine de bu davranışları durdurma sorumluluğunu taşıyor.”
Esad yönetimi sırasında yakınları gözaltı merkezlerinde kaybolan veya ölen Suriyeliler, bu karanlık tablonun yeni hükümet altında tekrarlanmasından duydukları rahatsızlığı dile getiriyor. Tutuklu yakınlarını temsil eden Özgürlük İçin Aileler grubu yayımladığı bildiride şu ifadelere yer verdi:
“Muhammed’in başına gelenler, binlerce Suriyeli aile için gözaltında işkence ve ölüm yaralarını yeniden açıyor. Suriyelilerin yıllarca sona erdirmek için mücadele ettiği bu uygulamaların bugün tekrarlanması asla kabul edilemez.”
İlk yorum yapan siz olun