Suriye’nin en üst düzey yargı organı olan ve yakın zamanda yeniden yapılandırılan Yüksek Anayasa Mahkemesi, güçler ayrılığını ve hukukun üstünlüğünü koruma misyonuyla kamuoyunun yargıya olan güvenini yeniden inşa etmek için çalışmalarına hız verdi.
Mahkeme Başkanı Dr. İssam el-Halif (Issam Al-Khalif) verdiği bir mülakatta, mahkeme yeniden kurulduktan sonraki ilk görevlerinden birinin mali yönetmelikleri hazırlamak ve mahkemenin işleyişi ile yetkilerini düzenleyen yasa tasarısını incelemek olduğunu belirtti. Suriye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği bünyesindeki bir komite tarafından hazırlanan tasarı, iki hafta süren kapsamlı oturumlarda mahkeme üyeleri tarafından değerlendirildi. Tasarı, Halk Meclisi ve Cumhurbaşkanı Ahmed Eş-Şara (Ahmad Al-Sharaa) tarafından onaylanıp yasalaştırılması için gerekli hukuki prosedürlerin tamamlanması amacıyla Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği’ne sevk edildi.
El-Halif, tasarının mahkeme üyeliği şartlarını, üyelerin görev süresinin sona ermesine ilişkin esasları, mahkemenin yargı yetkisini ve anayasal yetkisini kullanmasını düzenleyen yasal süreçleri net bir şekilde tanımladığını ifade etti.
Mahkemenin Temel Görevleri ve Anayasal Denetim
Yüksek Anayasa Mahkemesi’nin “Anayasa Bildirgesi’ni yorumlamak, yasaların anayasaya uygunluğunu denetlemek ve devletin üç ana organı (yasama, yürütme, yargı) arasındaki uyuşmazlıkları çözmek” gibi hayati sorumlulukları bulunuyor.
Başkan el-Halif’in aktardığına göre anayasal denetim süreçleri iki aşamada işliyor:
-
Sonraki Denetim: Halk Meclisi tarafından kabul edilen yasaların Anayasa Bildirgesi’ne uygunluğunun yasal prosedürler çerçevesinde incelenmesi.
-
Ön Denetim: Yürütme organı tarafından gönderilen yasa tasarıları hakkında anayasal görüş sunulması, Halk Meclisi’nin yasa tekliflerinin incelenmesi ve Yargıtay, İstinaf Mahkemeleri ile Yüksek İdare Mahkemesi tarafından iletilen yeterli hukuki dayanağa sahip anayasal itirazların karara bağlanması.
Güçler ayrılığının korunmasına da değinen el-Halif, yasama, yürütme ve yargı otoriteleri arasında doğabilecek her türlü yetki uyuşmazlığını, Anayasa Bildirgesi’nin mahkemeye tanıdığı yetkiler çerçevesinde çözüme kavuşturmakla yükümlü olduklarını belirtti.
Yargı Bağımsızlığı ve Kurumsal Bütünlük
Suriye’nin yasal çerçevesinin güncellenmesi görevinin temel olarak Halk Meclisi’ne ait olduğunu hatırlatan el-Halif, mahkemenin buradaki rolünün yasa tasarıları hakkında anayasal görüş bildirmekle sınırlı olduğunu kaydetti. Halk Meclisi’nin şu anki öncelikleri arasında Temel İş Kanunu, Mali Sistem Kanunu ve Sözleşmeler Kanunu gibi diğer yasalara temel oluşturacak köklü mevzuatların incelenmesi yer alıyor.
Elli yılı aşkın bir sürenin ardından Suriye yargı sistemine yönelik halk güveninin nasıl yeniden tesis edileceği sorusuna yanıt veren el-Halif, Yüksek Anayasa Mahkemesi’nin sıradan adli uyuşmazlıklara bakmadığını, yetkisini yalnızca Anayasa Bildirgesi doğrultusunda kullandığını vurguladı. Temel hedeflerinin, hakimlerin dış baskılardan ve etkilerden tamamen uzak, sadece yasalar ve mesleki vicdanlarına bağlı olarak karar verebilmelerini sağlayarak yargı bağımsızlığını güçlendirmek olduğunun altını çizdi.
Geçiş Süreci Kararnamesi
Cumhurbaşkanı Ahmed Eş-Şara, 7 Temmuz’da çıkardığı 2026 tarihli 149 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Dr. İssam el-Halif’i mahkeme başkanı olarak atamıştı. Söz konusu kararname, mahkemenin işleyişini düzenleyen yeni yasa yürürlüğe girene kadar, Yüksek Anayasa Mahkemesi’nin mevcut yasaların anayasal denetimini yapmaya ve Cumhurbaşkanı’nın talebi üzerine yeni tasarılar hakkında görüş bildirmeye devam etmesini öngörüyor.
İlk yorum yapan siz olun