ABD Başkanı Donald Trump, Washington’un Tahran’a yönelik “eşi görülmemiş” ekonomik yaptırımları açıklamaya hazırlandığı bir dönemde, İran’ın doğru bir anlaşma yapmaya hazır olmadığını ifade etti. Altıncı ayına yaklaşan savaşta, ABD’nin baskıyı artırma hamlelerine karşılık İran ordusundan sert uyarılar geldi.
ABD’den Tarihi Yaptırım Hazırlığı: “Rejimi Çökerteceğiz”
Trump’ın, İran’a destek sağlayan ülkelere yönelik ekonomik sonuçlar doğacağı uyarısının ardından, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent yeni finansal cezaların detaylarını pazartesi günü açıklayacaklarını duyurdu.
Trump’ın Açıklamaları: ABD’nin Hürmüz Boğazı ve çevresindeki kara bölgelerinde tam kontrole sahip olduğunu belirten Trump, askeri seçeneklerin sınırlı olup olmadığı sorusuna yanıt olarak, İran’ın bir anlaşma yapmak istediğini ancak kendi kanaatince henüz “doğru anlaşmaya” hazır olmadıklarını savundu.
Bessent’in Hedefi: CNBC’ye konuşan Hazine Bakanı Bessent, tarihin en sert yaptırımlarını hazırladıklarını vurgulayarak, “Bu rejimi çökerteceğiz” ifadelerini kullandı.
Tahran’ın Tepkisi ve Ekonomik Darboğaz İtirafı
ABD’nin bu sert çıkışlarına karşı İran cephesinden hem askeri tehditler hem de ülke içindeki ekonomik krizin yansımaları gündeme geldi:
“Ezici ve Yıkıcı Yanıt”: İran Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahi, olası yeni tehditlere kara, deniz, hava, hava savunma ve siber uzayda tam hazırlıklı olduklarını belirterek, ABD’ye “ezici, cezalandırıcı ve yıkıcı” yanıtlar vereceklerini duyurdu.
Ekonomik Zorlukların Kabulü: ABD ile dolaylı görüşmelerin başmüzakerecisi olan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD’nin doğrudan bir askeri çatışmayla galip gelemeyeceğini anladığını savundu. Ancak ekonomik darboğazı da itiraf eden Kalibaf; halkın açlıkla yüzleşmesi, ülkenin finansal döngü, ekonomik büyüme ve yerli üretimden yoksun kalması durumunda İran’ın sadece askeri güçle ayakta kalamayacağını belirtti.
Çatışmanın Küresel ve Bölgesel Yansımaları
ABD ve İsrail tarafından yaklaşık altı ay önce başlatılan ve diğer Körfez ülkelerini de içine çeken çatışmalar, on binlerce can kaybına yol açarken küresel piyasaları ve stratejik dengeleri sarsmaya devam ediyor.
Askeri ve Siyasi Tablo: ABD saldırıları İran’ın konvansiyonel güçlerini ve ekonomisini ciddi şekilde zayıflatmış olsa da Tahran, bölgesel rakiplerini tehdit edecek ve Hürmüz Boğazı’ndaki petrol trafiğini aksatacak füze ve insansız hava aracı (İHA) kapasitesini koruyor. Öte yandan Trump’ın nükleer programı çökertme ve rejim değişikliği gibi ilk hedeflerine henüz ulaşamaması, anketlerdeki popülaritesini de döneminin en düşük seviyesine çekti.
Petrol Piyasaları ve Çin Faktörü: ABD’nin yaptırım tehditleri cuma günü arzın daralacağı beklentisiyle petrol fiyatlarının yükselmesine neden oldu. İran’ın deniz yoluyla ihraç ettiği petrolün %80’inden fazlasını satın alan Çin ise yaptırımların çözüm olmayacağını belirterek diplomasi çağrısında bulundu. Hazine Bakanı Bessent, Çin’in Washington ile işbirliği yapmak için nedenleri olduğunu söylese de artan baskının Pekin ile yeni gerilimler yaratma riski taşıdığını ifade etti.
Hürmüz Boğazı Kördüğümü: Savaş öncesinde küresel petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği boğazdaki nakliye işlemleri büyük zarar gördü. Nisan ve haziran aylarında seyrüsefer serbestisini sağlamak amacıyla iki kez ateşkes ilan edilse de kalıcı çözüm sağlanamadı. NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı ABD’li Orgeneral Alexus Grynkewich, boğazdaki seyrüsefer serbestisine yönelik olası destekleri görüşmek üzere müttefik ülkelerin savunma şefleriyle bir video konferans düzenledi. Sözcüsü, bunun resmi bir NATO misyonu olmasa da ittifakın kapasitesinin bu görüşmeleri kolaylaştırmayı mantıklı kıldığını belirtti.
İlk yorum yapan siz olun