30 Temmuz 2026 tarihinde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da, bölgenin jeopolitik dengelerini yakından ilgilendiren Çok Uluslu Deniz Savunma İttifakı’nın kuruluş bildirgesi imzalandı. Toplam 51 tarafın davet edildiği ve 43 ülke temsilcisinin katıldığı tarihi zirvede; Suudi Arabistan, Sudan, Mısır, Türkiye, Pakistan, Ürdün, Katar, Kuveyt, Bahreyn, Yemen, Bangladeş, Nijerya, Cibuti ve Somali anlaşmaya kurucu imzacı olarak katıldı.
Kurucu devletler, ittifakın liderliğini yine kurucu üyelerden biri olan Suudi Arabistan’a devretme konusunda mutabakata vardı. Bu kapsamda ittifakın belkemiğini oluşturacak kritik kurumların Suudi Arabistan topraklarında kurulması kararlaştırıldı:
- Daimi Karargâh
- Müşterek Komutanlık
- Komuta-Kontrol Merkezi
- Birleşik Deniz Harekat Merkezi
- Genel Sekreterlik
Bu bildirge, bölgenin Kızıldeniz güvenliğine yönelik yaklaşımında tarihi bir dönüm noktası olarak görülüyor. Geçmişteki benzer girişimler somut adımlara dönüşemezken, bu yeni ittifak hedeflerine ulaşmak için inşa edilmesi gereken kurumları açıkça tanımlayan ilk girişim olmasıyla öne çıkıyor.
Yarım Asırlık Soruya Gecikmiş Ama Ciddi Bir Yanıt
Kurulan ittifak, bölgede yarım yüzyıldan uzun süredir cevapsız kalan kritik bir soruya verilmiş ciddi bir yanıt niteliği taşıyor: Her yıl on binlerce geminin geçtiği ve küresel denizyolu ticaretinin neredeyse onda birini taşıyan bu hayati su yolunun kaderini belirleme yetkisi kimde?
Kızıldeniz’de kolektif bir güvenlik yaklaşımının yasallığı konusunda bugüne kadar herhangi bir anlaşmazlık yaşanmamış olsa da, asıl zorluk bu vizyonu uygulayacak siyasi iradenin ve kapasitenin eksikliğiydi. Kızıldeniz’de ortak güvenlik kavramı yeni bir fikir değil; bölgesel stratejik planlamalarda uzun süredir tartışılan bir konu. Ancak bu fikir, bugüne kadar ilkeleri eyleme dönüştürebilecek işlevsel bir yapıya bürünememişti.
1970’lerden Bugüne: Başarısızlıklar ve Yeni Umutlar
1970’li yıllarda Kızıldeniz’in, ayrım gözetmeksizin tüm gemilere geçiş imkanı tanıyan ticari ve ekonomik bir arter olması gerektiği konusunda kolektif bir mutabakat mevcuttu. Başta Sudan olmak üzere kıyıdaş devletler, bu ilkeye dayalı uzlaşılara doğru adımlar atmış olsalar da bu çabalar hiçbir zaman pratik bir düzenlemeye dönüşemedi.
Geçmişteki bu girişimler; Soğuk Savaş’ın kutuplaştırıcı bölünmeleri, Afrika Boynuzu’nda patlak veren savaşlar ve geçidin güneybatı kıyısındaki Somali’nin devlet otoritesinin çökmesi gibi bölgesel krizlerin gölgesinde kalarak başarısızlığa uğramıştı. Yeni Çok Uluslu Deniz Savunma İttifakı’nın, bu tarihi fırsatları ve zorlukları aşarak Kızıldeniz’de kalıcı bir istikrar sağlayıp sağlayamayacağı uluslararası kamuoyunun yakın takibinde olacak.
İlk yorum yapan siz olun