BM Nüfus Fonu (UNFPA), Yemen’de ağustostan bu yana çatışmalar nedeniyle yerinden edilen insanlar arasında 6.400’den fazla hamile kadın bulunduğunu, bunlardan yaklaşık 600’ünün bu ay temel sağlık ve hijyen altyapısından yoksun koşullarda doğum yapmasının beklendiğini açıkladı. Fon, 2026 için istediği 71,9 milyon doların yalnızca dörtte birinin karşılandığını bildirdi.

BM Haberler’in 21 Kasım’da yayımladığı habere göre, BM Göç Örgütü (IOM) verileri ağustostan bu yana Yemen’de 320 binden fazla kişinin evini terk etmek zorunda kaldığını, yalnız ekim ayında bu sayının 80 bini aştığını gösteriyor. Ülkede bu yıl zaten 22 milyondan fazla kişinin insani yardıma ihtiyaç duyduğu tahmin ediliyordu.

UNFPA’nın tahminine göre yerinden edilen kadınlardan yaklaşık 1.500’ü olası komplikasyonlar nedeniyle acil doğum ve yenidoğan bakımına ihtiyaç duyabilir. Buna karşın ülkedeki sağlık tesislerinin üçte ikisinden azı tam olarak çalışıyor. Yemen, bölgede anne ölüm oranı en yüksek ülkelerden biri; her gün önlenebilir gebelik komplikasyonları nedeniyle üç kadın hayatını kaybediyor. BM, çatışma ve yerinden edilme dalgalarında kadınların özellikle savunmasız kaldığını, cinsel şiddete ilişkin yaygın bildirimler bulunduğunu da aktardı.

Haberde, iki ay önce Taiz çevresinde çatışmalar tırmanınca köyünü terk eden ebe Enise Fadl’ın deneyimine yer verildi. Fadl, bütün köyün aynı gün kaçtığını, ulaşım aracı bulamadıklarını ve “yalnızca canlarını kurtararak” ayrıldıklarını anlattı. Evi ve kliniği daha sonra yağmalanıp yıkıldı; Fadl, sandalyelerden muayene yataklarına kadar bütün tıbbi ekipmanın götürüldüğünü söyledi. Aden’e ulaştıktan iki gün sonra yeniden çalışmaya başlayan ebe, ilaç ve malzeme sıkıntısı içinde kamplar arasında dolaşarak doğum yaptırıyor, doğum öncesi ve sonrası kontroller ile emzirme ve hijyen danışmanlığı veriyor.

Taiz’den ağır hamileyken kaçan Ümmü Muhammed, sığındıkları ev sahibi ailenin yanında birkaç saat sonra doğum sancısı çektiğini anlattı. Fadl, doğumu hiçbir alet olmadan yaptırdı; bebeğin göbek bağını un çuvalından çekilmiş bir iplikle bağlayıp komşudan alınan bir jiletle kesti. Ümmü Muhammed, bunun hayatının en zor doğumu olduğunu, yalnız fiziksel acı nedeniyle değil korku ve kaygı yüzünden de böyle hissettiğini söyledi. Fadl, erken evliliğin yaygın olduğunu, 20 yaşındaki pek çok kızın hiç doğum aralığı danışmanlığı almadan iki çocuk sahibi olduğunu belirtti.

Arka plan

Yemen’in güneybatısındaki Taiz, ülkedeki çatışmanın en uzun süredir kuşatma altında kalan kentlerinden biri. BM İnsani İşler Eşgüdüm Ofisi (OCHA) geçen gün yolların kapalı kalması nedeniyle kentteki gıda stokunun ihtiyacın onda birine indiğini açıklamıştı (ilgili haber). UNFPA, 30 Ekim itibarıyla yaklaşık 180 bin kişiye acil üreme sağlığı ve koruma hizmeti ulaştırdığını, gezici sağlık ekipleri ve topluluk ebeleriyle çalıştığını bildiriyor. Fadl da yıllar önce UNFPA tarafından ebe olarak yetiştirilmiş ve kliniğini kurarken fonun sağladığı ilk ekipmanı kullanmıştı.

Neden önemli?

Son aylardaki çatışma dalgası, zaten dünyanın en ağır insani krizlerinden birini yaşayan Yemen’de en savunmasız grupları daha da zor duruma sokuyor. Sağlık tesislerinin önemli bölümü çalışmazken yerinden edilen hamile kadınlar için ebeler çoğu zaman tek güvence oluyor. Fonun çağrısının yalnız dörtte birinin karşılanmış olması, yeni bütçe gelmezse gezici ekiplerin ve doğum hizmetlerinin daralabileceği anlamına geliyor.

Kaynak: BM Haberler · Görsel: Jialiang Gao www.peace-on-earth.org, CC BY-SA 3.0