İşgal altındaki Batı Şeria’da bu yılki zeytin hasadı döneminde İsrailli yerleşimciler, can kaybına, yaralanmaya ya da mülk hasarına yol açan 400’den fazla saldırı düzenledi. BM kuruluşları ve insani yardım örgütleri cuma günü yaptıkları açıklamada bu sayının önceki bütün hasat dönemlerini aştığını bildirdi.

Açıklamayı, BM kuruluşlarının başkanlarıyla uluslararası ve Filistinli sivil toplum örgütlerini bir araya getiren İşgal Altındaki Filistin Toprakları İnsani Ülke Ekibi yaptı. Ekibe göre eylülden bu yana 4 binden fazla ağaç ve fidan zarar gördü, 25 bin kilogramı aşkın ürün tahrip edildi ya da çalındı.

Ekip, şiddetin bu yıl 1995 tarihli Oslo II Anlaşması’yla tümüyle ya da kısmen Filistin Yönetimi’nin denetimine bırakılan A ve B bölgelerine de yayıldığını vurguladı. Filistinlilerin geçmiş yıllarda bu bölgelerde çok daha az saldırıyla karşılaştığı hatırlatıldı. Dayanışma için bölgeye giden aktivistler, gazeteciler ve diplomatlar da saldırıların hedefi oldu.

Açıklamada, İsrail makamlarına daha önce yapılan Filistinlileri koruma ve bahçelerine güvenle ulaşmalarını sağlama çağrılarının karşılık bulmadığı belirtildi. Ekip, “Bunun yerine göz yumma, destek ve katılım gördük” ifadesini kullandı. Ekibin verilerine göre İsrail makamları 2026’nın ilk dokuz ayında Batı Şeria’da Filistinlilere ait 10 binden fazla ağacı ve fidanı söktü ya da başka biçimde zarar verdi; bunların çoğu zeytin ağacıydı.

Bahçelere erişim izne bağlı

Raporda, yerleşimlerin yakınında ve Batı Şeria Ayırma Duvarı’nın arkasında kalan arazilerde İsrail güçlerinin, toprak sahiplerini önceden İsrail izni almadıkça bahçelerine sokmadığı aktarıldı. Erişim için gün verildiği durumlarda bile sürenin çok kısa tutulduğu, ardından da sık sık iptal, giriş yasağı, bölgeden çıkarma ya da saldırıyla karşılaşıldığı belirtildi.

Ekibe göre yerleşimler o kadar geniş bir alana yayıldı ki bu kısıtlamalardan etkilenmeyen Filistinli topluluk neredeyse kalmadı. Kısıtlamalar uygulamada İsrail’in yayımladığı “koordinasyon” haritasında gösterilen alanların da ötesine geçiyor. Binlerce kişi ağaçlarına ulaşamadığı için ürün kayboluyor.

Arka plan

Batı Şeria’da 80 ila 100 bin Filistinli ailenin geçimi zeytine ve zeytinyağına bağlı. Sektör tarımsal gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 15’ini oluşturuyor; hasadın toplumsal ve kültürel açıdan da derin bir anlamı var. Ekip, yıl boyu süren kısıtlamaların budama, gübreleme ve zararlılarla mücadele gibi temel işleri engellediğini, bunun ağaçların verimini adım adım düşürdüğünü ve gelecekteki hasatları da tehlikeye attığını kaydetti. Bölgedeki şiddetin hak savunucularını da hedef aldığı uyarısını iki BM özel raportörü de bu hafta yapmıştı: Batı Şeria’da BM Özel Raportörleri: İnsan Hakları Savunucularına Saldırılar Artıyor.

Neden önemli?

Zeytin hasadı Batı Şeria’da on binlerce ailenin yıllık gelirinin önemli bir bölümünü sağlıyor; saldırıların rekor düzeye çıkması ve A-B bölgelerine sıçraması, şiddetin artık yalnız yerleşimlere komşu alanlarla sınırlı kalmadığını gösteriyor. Ekip, “Bu yılın hasat dönemi kapanıyor ama harekete geçmek için hâlâ biraz zaman var” diyerek İsrail makamlarından saldırılara son vermelerini, çiftçilerin ekipman getirip ürünlerini taşıyabilecek biçimde araziye serbest, güvenli ve yeterli erişimini sağlamalarını istedi. “Failler durdurulmalı ve hesap vermeli” diyen ekip, BM üyesi devletleri de bu önlemlerin hızla uygulanması ve yıl boyu sürdürülmesi için etkilerini kullanmaya çağırdı.

Kaynak: BM Haberler · Görsel: Orrling, CC BY-SA 3.0