Suriye’de Hesaplaşma: 2011 Sayda Konutları Katliamı’nın Baş Şüphelisi Esad Dönemi Generali Tutuklandı

Suriye İç Güvenlik Güçleri, 2011 yılında yaşanan Sayda Konutları Katliamı’ndaki rolü nedeniyle devrik Esad rejiminin eski komutanlarından Tuğgeneral Cabir Mehrez İbrahim’i tutukladı.

Suriye Arap Haber Ajansı’nın (SANA) haberine göre, Esad döneminde Dera vilayetinin doğusundaki Sayda kasabasında 138. Hava Savunma Tugayı’nın komutanlığını yürüten İbrahim, “hassas bir takip ve gözetleme operasyonu” sonucunda gözaltına alındı. Ön soruşturma raporları ve kayıtlara göre eski general; sivillere yönelik ölüm ile tutuklama emirleri vermek, protestoları kanlı şekilde bastırmak ve Dera kırsalındaki sivil yerleşimlere yönelik askeri saldırılara bizzat katılmakla suçlanıyor.

Müfettişler, İbrahim’in yaklaşık 120 kişinin hayatını kaybettiği Sayda Konutları Katliamı’nın doğrudan sorumlusu olduğunu belirtti. Eski komutanın adı ayrıca, aralarında 13 yaşındaki Hamza el-Hatip’in de bulunduğu çok sayıda bölge sakininin sistematik olarak tutuklanması ve işkence görmesi olaylarıyla da ilişkilendiriliyor. İbrahim’in ne zaman tutuklandığı açıklanmazken, hakkındaki iddialar henüz mahkeme sürecine taşınmadı.

Sayda Konutları Katliamı’nda Ne Olmuştu?

Katliam, Suriye ayaklanmasının ilk günlerinde, 29 Nisan 2011’de “Öfke Cuması” olarak adlandırılan günde, Sayda yakınlarındaki askeri lojmanlar ve 138. Hava Savunma Tugayı karargahı civarında meydana geldi. El-Cize, el-Müseyfire ve Kahil gibi çevre köylerden gelen binlerce silahsız gösterici, askeri kuşatmayı kırmak ve tıbbi yardım ulaştırmak amacıyla Dera şehrine doğru yürüyüşe geçmişti.

Rejim güçleri ve Hava Kuvvetleri İstihbaratı’nın kalabalığa ağır makineli tüfeklerle ateş açması sonucu tahminen 120 kişi öldü veya kayboldu, çok sayıda kişi ise yaralandı veya gözaltına alındı. Tutuklananlar arasındaki 13 yaşındaki Hamza el-Hatip’in, haftalar sonra ailesine teslim edilen ağır işkence görmüş bedeni ülke çapında kitlesel protestolara ve uluslararası toplumda büyük bir infiale yol açmıştı.

Savaş Suçlarına Yönelik Adalet Kampanyası Büyüyor

Bu tutuklama, 8 Aralık 2024’te Esad rejiminin devrilmesinin ardından, mevcut Suriye yönetiminin savaş suçlularını yargı önüne çıkarmak amacıyla yürüttüğü geniş çaplı adalet kampanyasının son adımı oldu.

Yakın zamanda İçişleri Bakanlığı, 2013 Guta kimyasal saldırısıyla bağlantılı olarak üst düzey subayların da tutuklandığını duyurmuştu. Tutuklananlar arasında saldırının sorumlusu olduğu belirtilen Tümgeneral Adnan Abboud Halwa, kimyasal silah uzmanı Albay Ahmad Habib Ali ve saldırının lojistiğini koordine eden Tuğgeneral Khardal Ahmad Dioub bulunuyor. Yetkililer ayrıca, 2022’de The Guardian gazetesi tarafından kimliği ifşa edilen ve 2013 Şam Tadamon Katliamı’nın faillerinden eski Askeri İstihbarat astsubayı Amjad Youssef’i de yakalamıştı.

Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Komisyonu Başkanı Abdul Basit Abdullatif, cezasızlık kültürünü sona erdirmenin adaletin tecellisi için şart olduğunu belirterek, savaş suçlarına karışan herkesin hesap vereceğini vurguladı.

Esad Rejiminin Katliamlar Tarihi

İnsan hakları örgütleri ve Suriyeli yetkililer, Hafız ve Başar Esad dönemlerinde yaşanan büyük katliamları şu şekilde belgeliyor:

Tedmur Hapishanesi (1980): Hafız Esad’a yönelik suikast girişiminin ertesi günü, Rıfat Esad’a bağlı birlikler 1.000 ila 1.200 mahkumu katletti.

Hama (1982): Suriye İnsan Hakları Ağı’na (SNHR) göre, Şubat ayındaki kuşatmada rejim güçleri 30.000 ila 40.000 sivili öldürdü, 17.000 kişiyi ise zorla kaybetti.

Sayda Konutları (2011): Dera’ya yürüyen tahmini 120 gösterici öldürüldü veya kayboldu.

Dareyya (2012): Ağustos ayında, 60’tan fazlası çocuk olmak üzere 320 ila 700 sivil katledildi.

Guta (2013): 21 Ağustos’ta düzenlenen sarin gazı saldırısında 1.144 kişi hayatını kaybetti.

Tadamon (2013): Nisan ayında Şam’ın bu mahallesinde 500’den fazla sivil öldürüldü. Bölge sakinleri 288 kurbanı isim isim belgeledi.