Avrupa Komisyonu, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınmasını isteyen Avrupa Vatandaş Girişimi’ni inceleyeceğini duyurdu. Girişim, 12 üye ülkede 1,1 milyondan fazla doğrulanmış imza toplayarak resmî inceleme için gereken eşiği aştı.
Middle East Monitor’ün aktardığına göre Komisyon kararını perşembe günü açıkladı. Girişim, insan haklarının ve uluslararası hukukun ağır biçimde ihlal edildiği iddialarını gerekçe göstererek anlaşmanın tümüyle askıya alınmasını talep ediyor.
Kampanyayı düzenleyenler, anlaşmanın insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıyı şart koşan hükümler içerdiğini hatırlatıyor. Onlara göre İsrail’in Filistin halkına yönelik süregelen ihlalleri, hem anlaşmanın hem de İsrail’in bu çerçevede yararlandığı ayrıcalıkların gözden geçirilmesini gerektiriyor.
Aynı gün kampanya destekçileri, imzaları Komisyon yetkililerine sunmak üzere Brüksel’deki Schuman Meydanı’nda toplandı.
Vatandaş Girişimi Nasıl İşliyor?
Avrupa Vatandaş Girişimi, AB vatandaşlarına Komisyon’dan yetki alanına giren bir konuda yasa ya da politika önerisi hazırlamasını isteme hakkı tanıyor. Bunun için en az bir milyon imza toplanması ve en az yedi üye ülkede belirlenen asgari imza sayısına ulaşılması gerekiyor. Söz konusu kampanya bu iki koşulu da yerine getirdi.
Komisyon’un incelemesi anlaşmanın kendiliğinden askıya alınacağı anlamına gelmiyor; mekanizma, kurumu talebi resmen değerlendirmekle yükümlü kılıyor. Haberde Komisyon’un inceleme takvimine ve İsrail hükümetinin tepkisine ilişkin bilgi yer almadı.
Arka plan
2000 yılında yürürlüğe giren AB-İsrail Ortaklık Anlaşması, iki taraf arasındaki ticari, ekonomik ve siyasi ilişkilerin hukuki çerçevesini oluşturuyor. Anlaşma, tarafların ilişkisini insan haklarına ve demokratik ilkelere saygı temeline dayandırıyor; girişimi düzenleyenlerin başvurduğu hüküm de bu. Toplanan imzalar doğrulandıktan sonra girişim Komisyon’un önüne geldi; bundan sonraki aşama, AB kurumlarının talebi resmen incelemesi. Bir milyon imza eşiği ve yedi ülke şartı, girişimin tek bir ülkedeki kampanyayla sınırlı kalmamasını amaçlıyor.
Arşivimizdeki haberlere göre İsrail’in Batı Şeria’daki yerleşim birimleri son yıllarda rekor hızla genişledi. Ürdün Kralı II. Abdullah da eylül ayında Batı Şeria’nın ilhakına yönelik adımlara karşı uyarıda bulunmuştu. Bu hafta ise Gazze’deki Nasır Hastanesi’ne düzenlenen saldırı uluslararası tepkilere yol açtı.
Neden önemli?
Ortaklık Anlaşması, İsrail’in AB pazarıyla ilişkisinin temel metni; askıya alınması hâlinde ticaretten siyasi diyaloğa uzanan geniş bir alan etkilenir. Bir milyonu aşan doğrulanmış imza, konunun yalnız hükümetler arasında değil, Avrupa kamuoyunda da karşılık bulduğunu gösteriyor.
Öte yandan vatandaş girişimleri Komisyon’u bağlayıcı bir adım atmaya zorlamıyor. Bu nedenle incelemenin nasıl sonuçlanacağı belirsiz. Girişim şimdilik, Brüksel’i İsrail politikası konusunda resmî ve gerekçeli bir yanıt vermeye mecbur bırakmış oluyor.
Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: EmDee, CC BY-SA 4.0
İlk yorum yapan siz olun