İran ordusu, perşembe günü Hürmüz Boğazı’nın doğusundaki yasak sularda iki petrol tankerinin deniz mayınına çarparak alev aldığını açıkladı. Açıklamada gemilerin adı, bayrağı ve hasarın boyutu belirtilmedi; olay bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
Middle East Monitor’ün İran devlet yayın kuruluşu IRIB’e dayanarak aktardığına göre ordunun halkla ilişkiler birimi, gemilerin perşembe günü öğleden sonra uyarılara rağmen ve radar sistemlerini kapatarak “yasak ve güvenli olmayan” bir bölgeye girdiğini öne sürdü.
İran ordusu, olayın asıl sorumlusunun ABD Başkanı Donald Trump olduğunu savundu. Açıklamada gemi sahipleri de Washington’ın “yanıltıcı” olarak nitelenen açıklamalarına güvenmekle suçlandı.
Tankerlerin hangi şirkete ait olduğu, mürettebatın durumu ve yangının söndürülüp söndürülmediği konusunda bilgi verilmedi. Haberde ABD tarafının olaya ilişkin bir açıklaması yer almadı.
Trump: Anlaşmaya İhtiyaç Yok
Açıklama, Trump’ın İran’la bir anlaşmaya “ihtiyaç olmadığını” söylediği güne denk geldi. Middle East Monitor’e göre bu sözlerin ardından perşembe günü küresel piyasalarda petrol fiyatları yüzde 1’den fazla yükseldi; artış hem Brent hem de ABD tipi Batı Teksas (WTI) ham petrolünün vadeli işlemlerinde görüldü. Piyasalar, dünyaya büyük miktarda petrolün taşındığı Hürmüz Boğazı nedeniyle Washington-Tahran hattındaki gelişmeleri yakından izliyor.
Arka plan
Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askerî harekâtının başladığı 28 Şubat’tan bu yana defalarca kesintiye uğradı. İran güçleri daha önce de yasak ilan ettikleri sulara giren ticari gemilerle ilgili benzer olaylar bildirmişti. Denizden geçiş ve ABD’nin deniz ablukası, iki ülke arasındaki diplomatik temasların merkezindeki başlıklar arasında.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ekim ayında, boğazın yedi gün içinde yeniden açılmasına ilişkin teklifin hâlâ masada olduğunu söylemişti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise Körfez ülkelerinin boğaz üzerinden 1,5 milyar varilden fazla petrol ihraç etmesine destek verdiğini duyurmuştu. Bu hafta İran Devrim Muhafızları da Bahreyn’deki bir ABD radar sistemini hedef aldıklarını açıklamıştı.
Neden önemli?
İddia doğruysa, boğazın çevresindeki mayın tehlikesi ticari gemiler için sürüyor ve taraflar aynı suların denetimi konusunda taban tabana zıt mesajlar veriyor. İran, gemileri yasak bölgeye girmemeleri konusunda uyardığını söylerken sorumluluğu Washington’a yüklüyor. Gemilerin kimliği açıklanmadığı için olayın sigorta, navlun ve sevkiyat üzerindeki etkisini şimdilik ölçmek mümkün değil.
Petrol fiyatlarının tek bir açıklamayla hareketlenmesi ise piyasaların boğazdaki her gelişmeye ne kadar duyarlı olduğunu gösteriyor. Diplomatik süreç tıkanırsa benzer olaylar hem enerji fiyatlarını hem de Körfez ülkelerinin ihracatını etkileyebilir.
Kaynak: Middle East Monitor, Middle East Monitor · Görsel: MODIS Land Rapid Response Team, NASA GSFC, Public domain
İlk yorum yapan siz olun