Üst düzey bir geçiş dönemi adaleti yetkilisinin çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, devrik Suriye rejimi döneminde askeri hastanelerin gözaltındaki kişilerin kimliklerini gizlemeye ve ölüm nedenlerini tahrif etmeye yardımcı olduğu yönündeki iddialar, eski adli tıp yetkililerinin yargılandığı davalarda inceleniyor.
Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Komisyonu Hesap Verebilirlik Dairesi Başkanı Radif Mustafa, bu yargılamaların sağlık personelinin gözaltındaki kişilere yönelik ihlallere ve bunları gizleme çabalarına dahliyetini gün yüzüne çıkarabileceğini belirtti.
Mustafa’nın aktardığına göre, Şam Dördüncü Geçiş Dönemi Adaleti Ceza Mahkemesi salı günü 10 duruşma gerçekleştirerek hem mevcut davalara devam etti hem de devrik rejim altında işlendiği iddia edilen ağır ihlalleri kapsayan yeni dosyalar açtı.
Eski Adli Tıp Şefi Savaş Suçlarından Yargılanıyor
Bu dosyalar arasında, Teşrin Askeri Hastanesi’nde adli tıp bölümünün başkanlığını yapmış olan eski Tuğgeneral Ekrem el-Şaar’ın davası da bulunuyor.
Mustafa, el-Şaar’ın savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar kapsamında değerlendirilen, ölümle sonuçlanan tekrarlı işkence eylemlerine suç ortaklığı yapmakla suçlandığını ifade etti.
Sanığın huzurunda okunan iddianamenin ardından savcılar, iddia makamının tanıklarını belirten altı sayfalık bir suçlama belgesi sundu. Hakkındaki suçlamaları reddeden ve ilk ifadelerini geri çeken el-Şaar’ın duruşması, tanıkların dinlenmesi amacıyla mahkeme tarafından 18 Kasım’a ertelendi.
Mustafa, davanın, el-Şaar’ın hayatını kaybeden tutukluların cansız bedenlerini incelemekle görevli üç kişilik adli tıp komitelerine liderlik ettiği iddia edilen rolü nedeniyle büyük önem taşıdığını vurguladı. Bu süreçlerin, adli tıp personelinin cesetlere nasıl muamele ettiğine, kimlikleri nasıl tespit ettiğine, işkence izlerini nasıl belgelendirdiğine ve ölüm raporlarını nasıl hazırladığına ışık tutabileceği belirtiliyor.
Söz konusu dava; gözaltındakilerin kimliklerinin ve kalıntılarının gizlenmesi ve sahte olduğu düşünülen ölüm raporlarının düzenlenmesi de dahil olmak üzere 601 Numaralı Hastane, Teşrin Askeri Hastanesi ve Haresta Hastanesi ile bağlantılı iddia edilen ihlallere yönelik daha geniş kapsamlı bir soruşturmanın parçasını oluşturuyor.
Adli Tıp Kayıtları Hakikat ve Hesap Verebilirlik İçin Kilit Rolde
Mahkeme ayrıca, sağlık personelinin gözaltı merkezleri ve askeri hastanelerde işlenen ihlallere olası katılımına yönelik soruşturmalara dikkat çeken eski Albay ve Adli Tıp Uzmanı Eymen Hallu’nun yargılamasını da gerçekleştirdi.
Davaların, ihlallere olanak sağlayan veya bunların gizlenmesine yardımcı olan kurum ve uygulamaları ortaya çıkarırken,aynı zamanda bireysel sorumluluğu tesis etmeyi amaçladığını belirten Mustafa, hesap verebilirliğin yalnızca sanıkların eski unvanlarına değil, belgelenmiş kanıtlara ve adil yargılama süreçlerine dayanması gerektiğinin altını çizdi.
Gözaltı merkezlerinde ve askeri hastanelerde hayatını kaybedenlere yönelik soruşturmaların, kayıp kişilerin akıbetini belirleme çabalarının merkezinde yer almaya devam ettiğini söyleyen Mustafa, sözlerini şöyle tamamladı:
“Tıbbi ve adli kayıtlar, kurbanların kimliklerinin tespit edilmesine, ölüm nedenlerinin belirlenmesine, işkencenin belgelenmesine ve resmi raporların tutukluların ölümlerini çevreleyen koşulları doğru yansıtıp yansıtmadığının anlaşılmasına yardımcı olabilir. Bu tür kanıtlar, sorumluluğun tesis edilmesi ile kurban yakınlarının hakikat ve adalet hakkının korunması için hayati önem taşımaktadır.”
Arka plan
Beşşar Esad yönetimi Aralık 2024’te devrildi. Rejim döneminde gözaltı merkezlerinde ölenlerin cesetlerinin askerî hastanelere götürüldüğü, 2014’te “Sezar” kod adlı bir askerî fotoğrafçının ülke dışına çıkardığı on binlerce fotoğrafla dünya kamuoyuna yansımıştı. Fotoğrafların büyük bölümünün, bu davalarda adı geçen 601 Numaralı Hastane ile Teşrin Askeri Hastanesi’nde çekildiği belirtilmişti.
Yargılamaları yürüten Ulusal Geçiş Dönemi Adaleti Komisyonu, 2025’te yeni yönetimin kararnamesiyle kuruldu. Kayıp yakınlarının arayışı ise sürüyor: 2012’de gözaltında kaybolan bir kardiyoloğun ailesi hâlâ cenazesini arıyor.
Neden önemli?
Suriye’de hak örgütlerinin tahminlerine göre yüz binden fazla kişinin akıbeti bilinmiyor. Adli tıp kayıtları, bu kişilerin kimliklerinin ve ölüm nedenlerinin belirlenmesi için eldeki en somut kaynaklardan biri. Davalar bu nedenle yalnızca sanıkların cezalandırılması açısından değil, ailelere yanıt verilebilmesi açısından da önem taşıyor.
Yargılamalar, yeni yönetimin hesap verebilirlik konusundaki tutumu için de bir sınav. Ağustos ayında bir gencin gözaltında ölmesi eski dönemin uygulamalarına dair kaygıları yeniden gündeme getirmişti. Tanıkların dinleneceği 18 Kasım’daki duruşma, delillerin nasıl ele alınacağını gösterecek.
İlk yorum yapan siz olun