Husiler, resmî adıyla Ensarullah, Yemen’in kuzeyindeki Saada vilayetinde doğan ve 2014’te başkent Sana’yı ele geçiren Zeydi kökenli silahlı ve siyasi harekettir. Hareket, Kızıldeniz’deki gemilere ve İsrail’e yönelik saldırılarıyla Yemen iç savaşının ötesinde bölgesel bir aktöre dönüştü.
Husiler nasıl ortaya çıktı?
Hareketin ilk örgütü olan “Mümin Gençlik” 1992’de Saada vilayetinde kuruldu. Hareket adını kurucusu Hüseyin el-Husi’den alıyor. Mensupları Şii İslam’ın Zeydi koluna bağlıdır. “Sarha” olarak bilinen slogan 2003’te benimsendi.
2004’te Sana’da Mümin Gençlik’in 800 destekçisi gözaltına alındı. Dönemin Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih, 18 Haziran 2004’te Hüseyin el-Husi’nin yakalanması için hükümet güçlerini gönderdi. El-Husi silahlı bir ayaklanma başlattı ve 10 Eylül 2004’te öldürüldü. Hareketin başına o tarihten bu yana kardeşi Abdulmelik el-Husi geçti. “Saada savaşları” olarak anılan çatışmalar 2010’daki ateşkese kadar aralıklarla sürdü.
Sana’yı nasıl ele geçirdiler?
Husiler 2011’deki Yemen ayaklanmasına ve ardından Ulusal Diyalog Konferansı’na katıldı, ancak Kasım 2011’de Körfez İşbirliği Konseyi’nin arabuluculuğuyla varılan geçiş anlaşmasını reddetti. Mayıs 2012’ye gelindiğinde Saada, Cevf ve Hacce vilayetlerinin büyük bölümünü denetliyor ve Kızıldeniz’e erişebiliyorlardı.
2014’ün sonlarında eski düşmanları Salih’le ilişkilerini onaran Husiler başkent Sana’nın denetimini aldı. 20 Ocak 2015’te cumhurbaşkanlığı sarayını ele geçirdiler; 6 Şubat 2015’te parlamentoyu feshedip yönetimi resmen üstlendiler.
Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ne zaman müdahale etti?
Suudi Arabistan’ın önderlik ettiği koalisyon 27 Mart 2015’te hava saldırılarına başladı; ABD planlama, lojistik ve istihbarat desteği verdi. Salih’le ittifak 2017’de bozuldu: 28 Kasım 2017’de Sana’da çatışmalar başladı, Salih 2 Aralık’ta ittifaktan ayrıldığını duyurdu ve 4 Aralık 2017’de Husiler tarafından öldürüldü.
Savaş Yemen sınırlarını da aştı. 17 Ocak 2022’de Husilerin Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki sanayi tesislerine yönelik füze ve insansız hava aracı saldırısında üç yabancı işçi öldü. Dört gün sonra koalisyonun Yemen’de bir gözaltı merkezine düzenlediği hava saldırısında en az 70 kişi hayatını kaybetti.
İran’la ilişkileri ne?
Husiler, İran’ın desteklediği ve “Direniş Ekseni” olarak anılan grupların bir parçası sayılıyor. İran’ın Kudüs Gücü’nün 2009’dan itibaren harekete silah, 2015’ten itibaren de füze parçaları ulaştırdığı belirtiliyor. Husiler ise İran’dan kayda değer mali ya da askerî destek aldıklarını reddediyor. Araştırmacı Thomas Juneau, İran desteğinin Yemen’deki güç dengesini belirgin biçimde değiştiremeyecek kadar sınırlı kaldığını yazdı.
Kızıldeniz’deki gemilere neden saldırıyorlar?
Gazze savaşının başlamasının ardından Husiler İsrail’e füze fırlattı ve Kızıldeniz’deki gemilere saldırmaya başladı. ABD ve İngiltere Ocak 2024’te Yemen’deki Husi hedeflerine hava saldırıları düzenledi; aynı ay Washington hareketi “özel olarak belirlenmiş küresel terörist” listesine aldı. ABD, Ocak 2021’de de Husileri terör örgütü ilan etmiş, ancak bu karar yaklaşık bir ay sonra geri alınmıştı.
Şubat 2026’da Husiler, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik hava saldırılarına karşılık gemilere saldırıları yeniden başlattıklarını duyurdu. O tarihten bu yana hem Suudi Arabistan’a hem Yemen’in güneyine saldırılar sürüyor: Aden Havalimanı füzelerle hedef alındı, Arap Birliği ve BM Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları kınadı. Son olarak BM Güvenlik Konseyi Husilerin İHA ve füze üretimine ilişkin bir kararı oybirliğiyle kabul etti.
Husilerin gücü ne kadar?
Tahminler zaman içinde hızla büyüdü. Hareketin 2005’te 1.000–3.000, 2009’da 2.000–10.000 savaşçısı olduğu hesaplanıyordu. 2024 itibarıyla üye sayısı 350 bin olarak veriliyor. Hareketi Yemen’in uluslararası tanınan yönetimi, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, ABD ve İsrail’in de aralarında bulunduğu bir dizi ülke terör örgütü sayıyor.
Neden önemli?
Husiler, Yemen’in başkentini ve Kızıldeniz kıyısının bir bölümünü denetleyerek dünya ticaretinin ana güzergâhlarından birini tehdit edebiliyor. İran’la bağları onları ABD-İran savaşının cephelerinden biri hâline getirirken, Taiz kuşatması gibi iç cepheler Yemen’deki insani krizi derinleştiriyor. Güncel gelişmeler için Husiler haberleri sayfasına bakabilirsiniz.
Kaynak: Vikipedi (İngilizce), Houthis · Görsel: Hamza Shiban, CC BY-SA 3.0
İlk yorum yapan siz olun