Ticaret Bakanlığı, deniz ve hava ulaştırmacılığında kullanılan eşyanın gümrük muafiyeti uygulamalarını yeniden düzenleyen 2026/12 sayılı Genelge’yi yayımladı. Düzenlemeyle muafiyet kodları yeniden belirlendi, denizcilikte kullanılan malzemeler de havacılıktaki gibi gümrük tarife pozisyonuna göre tanımlandı.

Bakanlığın 19 Kasım’da yaptığı açıklamaya göre genelge, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ile birlikte yürütülen çalışmaların sonucunda hazırlandı. Bakanlık, metnin hazırlanmasında sektör temsilcilerinin sahadaki ihtiyaç ve taleplerinin dikkate alındığını belirtti. Düzenleme, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde gemi ve uçak işletmeciliğinde kullanılan işletme ve donatım malzemelerine ilişkin uygulamaları güncelliyor.

Yeni düzenlemeyle havacılık ve denizcilik sektörlerindeki gümrük işlemlerinde kullanılacak muafiyet kodları; sektör, eşya ve yetkilendirilmiş yararlanıcı ölçütlerine göre yeniden düzenlendi. Denizcilikte kullanılan donatım ve işletme malzemeleri, havacılıkta olduğu gibi Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu (GTİP) bazında belirlendi. Bakanlık, bu adımla eşya tanımlarında ve gümrük işlemlerinde standart bir yapının sağlandığını açıkladı.

Genelgenin gerektirdiği teknik düzenlemelerin bakanlığın gümrük işlemleri sistemi BİLGE’de tamamlanarak uygulamaya alındığı bildirildi. Firmaların ve gümrük müşavirlerinin yeni süreçleri izleyebilmesi için ayrıca bir uygulama broşürü yayımlandı.

Bakanlık, uygulamada hata ve aksaklık yaşanmaması için firmalara bazı hatırlatmalarda bulundu. Buna göre yetkili kurumlara yapılan başvuruların ardından firmaların vergi numaralarının sistemle doğru biçimde ilişkilendirilmesi, gümrük beyannamelerinde uygun muafiyet kodlarının seçilmesi ve izin sürelerine uyulması gerekiyor. Muafiyet kapsamında ithal edilen eşyanın devri, satışı, kiralanması ve kullanım amacında da mevzuata uygun davranılması isteniyor.

Arka plan

Gemi ve uçakların işletilmesinde kullanılan yedek parça, donatım ve işletme malzemeleri belirli koşullarla gümrük vergisinden muaf tutulabiliyor. Bu muafiyetten yararlanmak için gümrük beyannamesinde doğru muafiyet kodunun kullanılması ve eşyanın muafiyet amacına uygun kullanılması gerekiyor. Havacılıkta eşyanın tarife pozisyonuna göre tanımlanması daha önce uygulanıyordu; genelge bu yöntemi denizcilik sektörüne de taşıdı.

Neden önemli?

Denizcilik ve havacılık firmaları, gemi ve uçaklarda kullanılan malzemeyi sık ve yüksek hacimde ithal ediyor. Eşya tanımlarının tek bir ölçüte bağlanması, beyannamelerdeki yorum farklarını azaltarak işlemleri hızlandırabilir. Öte yandan bakanlığın hatırlatmaları, yanlış kod seçimi ya da muaf eşyanın amaç dışı kullanımı durumunda firmaların yaptırımla karşılaşabileceğini de gösteriyor; sektördeki şirketlerin kayıtlarını yeni düzene göre gözden geçirmesi gerekiyor.

Kaynak: Ticaret Bakanlığı · Görsel: SeyfettinGündoğdu, CC BY-SA 4.0