2021’de çıkan orman yangınlarında zarar gören alanları yeniden ağaçlandırmak için yürütülen bir araştırma projesinde, dronlarla kızılçam ve karaçam tohumu serpiliyor. Bir yılda yaklaşık 600 hektarlık yanmış alanın tohumlandığı proje, Antalya’daki BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’de katılımcılara tanıtıldı.

“Orman Yangınlarından Etkilenmiş Alanların Ağaçlandırılmasında İnsansız Hava Araçlarının Kullanımı Araştırma Çalışmaları Projesi” adlı çalışmayı, yangınların ardından bir araya gelen üç akademisyen hazırladı: Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi’nden Doç. Dr. Ercan Oktan, Artvin Çoruh Üniversitesi Orman Fakültesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Neslihan Atar ve emekli akademisyen Prof. Dr. Zafer Ölmez. Oktan’ın öncülüğündeki projeye Orman Genel Müdürlüğü de destek veriyor.

Geçen yıl kurulan ekip, İzmir, Çanakkale ve Bursa orman bölge müdürlüklerine bağlı illerdeki yanmış alanlarda inceleme yaptı. Analizlerin ardından bu bölgelerdeki sahalara, her biri yaklaşık 60 kilogram yük taşıyabilen 8 dronla hektar başına 15 kilogram civarında tohum bırakıldı. Tohumlama çalışmaları hâlâ sürüyor.

Oktan, tohumların alanın yapısına göre üç farklı biçimde atıldığını anlattı: çıplak tohum, tohum topu ve “karbon küpü”. Yangının şiddeti ve şekli gibi etkenlerin yöntemi belirlediğini söyleyen Oktan, çıplak tohumun yalnız çimlenmeye uygun alanlarda kullanıldığını belirtti. Çok eğimli, taşlık ve kayalık sahalarda ise karbon küplerine başvuruluyor. Bu küpler, bitkisel atıkların oksijensiz ortamda işlenip sıkıştırılmasıyla hazırlanıyor; tohum küpün ortasında duruyor. Oktan’a göre küp, tohuma hazır bir besin ortamı sağlıyor, şekli sayesinde yamaçtan yuvarlanmıyor ve sincap, fare, kuş gibi hayvanların tohumu toplamasını zorlaştırıyor. Ekip ayrıca alg karışımları, kil ve bazı mineralleri birleştirerek tohum topu da üretiyor.

Oktan, sonuçların önümüzdeki yıl çimlenmelerle birlikte görüleceğini söyledi. Ekibin yalnız tohum atmakla kalmayıp kaç fidan elde edildiğini, çimlenme başarısını ve orman oluşumunun aşamalarını da izlediğini vurgulayan Oktan, çalışmayı “ekosistemin oluşumunun ilk aşamasını izleme projesi” olarak tanımladı. Oktan’a göre yöntem ihtiyaç duyulan başka yerlerde de uygulanabilir.

Arka plan

Proje, 2021’de çeşitli nedenlerle çıkan yangınlarda zarar gören alanlar için başlatıldı. Oktan, ekosistemin kendini çok yavaş yenilediğini, yüzlerce yılda oluşan bir ormanın yangınla bir anda yok olabildiğini ve özellikle kayalık arazide doğanın bu sistemi yeniden kurmasının çok zor olduğunu anlatıyor. Bilimsel çalışmalarla her alan için en uygun yöntemi bulup iklim değişikliğiyle mücadeleyi hızlandırmayı amaçladıklarını söylüyor. Türkiye’nin ev sahipliğindeki iklim zirvesinin son günlerinde ise fosil yakıt tartışması öne çıkmıştı.

Neden önemli?

Yangın sonrası ağaçlandırma, özellikle ulaşılması zor, eğimli ve taşlık arazide zaman ve iş gücü isteyen bir iş. Dronla tohumlama kısa sürede geniş alan kapsayabildiği için yanmış ormanların yeniden kazanılmasında yeni bir seçenek sunuyor. Ancak yöntemin gerçek başarısı tohumların ne kadarının çimlenip fidana dönüşeceğine bağlı; bu da ancak önümüzdeki yıl ölçülebilecek.

Kaynak: İletişim Başkanlığı (Taka Gazetesi) · Görsel: vom Thüringer, CC BY 3.0