İsrail’in ABD’nin Orta Batı bölgesindeki başkonsolosluğu, Iowa Başsavcısı Brenna Bird’e masrafları karşılanan bir İsrail gezisi önerdikten birkaç hafta sonra ondan, eyaletin boykot karşıtı yasasını Türkiye’ye karşı kullanmasını ve Uluslararası Ceza Mahkemesi’ni (UCM) kınamasını istedi. Bilgiler, ABD’li haber sitesi Drop Site News’un Iowa’nın kamu kayıtlarına erişim yasası yoluyla elde ettiği e-postalara dayanıyor.
Middle East Monitor’ün aktardığı yazışmalara göre Bird’e Şubat 2024’te, 25 Mayıs-2 Haziran 2024 tarihleri arasında yapılacak bir “İsrail inceleme gezisi” için davet gönderildi. Davet, İsrail’in Orta Batı Başkonsolosluğu, ABD Eyalet Başsavcıları Ulusal Birliği ve New York merkezli America-Israel Friendship League (AIFL) adına ortak olarak yapıldı. Uçak, otel, ulaşım, gezi, yemeklerin çoğu ve sigorta karşılanıyordu. Geziye katılan dönemin Alaska Başsavcısı Treg Taylor, gezinin değerini 7.200 dolar olarak beyan etti. E-postalar Bird’ün daveti kabul edip etmediğini göstermiyor; Bird’ün 2024 etik beyanlarında da gezi yer almıyor.
Nisan 2024’te İsrail Başkonsolosu Yinam Cohen, Bird’ün ofisine “Kudüs’ten gelen talimatlar” diye nitelediği bir yazı gönderdi. Cohen, Türkiye’nin İsrail’e yönelik ticaret kısıtlamalarının Iowa’nın boykot karşıtı yasasının “ruhuna” aykırı olup olmadığının soruşturulmasını istedi. Türkiye o ay, Gazze’de ateşkes sağlanana kadar 54 ürün grubunun İsrail’e ihracatını kısıtlamıştı. Cohen, eyaletin açacağı bir soruşturmanın Türk hükümetine kararını yeniden gözden geçirmesi için “güçlü bir mesaj” vereceğini savundu. Iowa yasası ise yabancı hükümetleri değil, İsrail’i boykot eden şirketleri hedef alacak biçimde yazılmış. E-postalar Bird’ün soruşturma başlatıp başlatmadığını göstermiyor. Florida ise Eylül 2025’te kendi yasasıyla hem Türk hükümetini hem bazı Türk şirketlerini kara listeye aldı.
Cohen bir ay sonra UCM için yeniden Bird’e başvurdu. UCM Savcısı Kerim Han’ın Mayıs 2024’te İsrail ve Hamas liderleri için tutuklama müzekkeresi istemesinin ardından Cohen, Bird’den savcının kararına karşı açıkça konuşmasını istedi. Birkaç hafta içinde Bird, Kongre’yi mahkemeye yaptırım uygulamaya çağıran 19 eyalet başsavcısıyla birlikte bir mektuba imza attı. Drop Site News, mektubun Cohen’in argümanlarının birçoğunu yinelediğini belirtti.
ABD’deki Quincy Enstitüsü’nden Ben Freeman, bu taleplere uyulması durumunda Yabancı Ajan Kayıt Yasası (FARA) açısından soru işaretleri doğacağını, aynı ülkeden ücretsiz gezi teklifinin bu kaygıyı artırdığını söyledi. Freeman, e-postaların tek başına kesin bir kanıt olmadığını da ekledi. Haberde, AIFL’nin Aralık 2025’te eyalet yetkililerine yönelik gezileri için İsrail Dışişleri Bakanlığı’ndan 150 bin dolarlık hibe aldığı ve FARA kapsamında hiç kayıt yaptırmadığı belirtildi. İsrail’in konuya ilişkin bir açıklaması haberde yer almadı.
Arka plan
Iowa, Filistinlilerin öncülüğündeki Boykot, Tecrit ve Yaptırım (BDS) hareketini hedef alan yasaları bulunan 30’dan fazla ABD eyaletinden biri. Eyaletin 2016’da çıkarılıp 2022’de genişletilen yasası, listedeki yabancı şirketlerle kamu fonlarının ilişiğini kestiriyor ve bu şirketlere 1.000 dolar ve üzeri kamu sözleşmesi verilmesini yasaklıyor. Sivil özgürlük kuruluşları bu tür yasaları ifade özgürlüğüne saldırı olarak eleştiriyor. UCM, Kasım 2024’te Başbakan Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama müzekkeresi çıkarmıştı.
Neden önemli?
E-postalar, Türkiye’nin Gazze savaşı sırasında aldığı ticaret kararlarının ABD’de eyalet düzeyinde de hedef alınmaya çalışıldığını gösteriyor. Florida’nın Türk hükümetini kara listeye alması, bu girişimlerin bazı eyaletlerde sonuç verdiğine işaret ediyor. Bu ay yeniden seçilemeyen Bird, 9 Kasım’da 12 Cumhuriyetçi başsavcıyla birlikte İngiltere ve Hollanda’yı yerleşim ürünlerine getirdikleri kısıtlamaları kaldırmaya çağıran bir mektuba öncülük etti; bu da benzer baskının başka ülkelere de yöneltildiğini gösteriyor.
Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: Paul R. Burley, CC BY-SA 4.0








Yorumlar
İlk yorumu siz yazın.