İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ülkesinin petrol ihracatını yeniden başlatabilmesi için ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukasının kırılması gerektiğini söyledi. Arakçi’nin açıklaması, petrol tankerlerini izleyen TankerTrackers firmasının İran’ın deniz yoluyla ham petrol satışına yeniden hazırlandığını bildirmesinin ardından geldi.

Arakçi, 20 Kasım Cuma günü Tahran’da gazetecilerin sorularını yanıtladı. Bakana, İran’ın ABD ablukasına meydan okumaya hazırlandığına ilişkin haberler soruldu. Middle East Monitor’ın aktardığına göre Arakçi, “Petrol ihracatı ve müzakereler konusunda mümkün olan her çabayı gösteriyoruz. Deniz ablukası kırılmalı” dedi. Bakan, bu adımın nasıl ve ne zaman atılacağına dair ayrıntı vermedi.

Aynı gün İran’ın Fars haber ajansı da konuya sembolik bir göndermeyle yer verdi. Ajans, Şehname destanındaki Feridun’un, hükümdar Dahhak’a karşı savaşırken ordusuyla Şattülarap’ı (İran’da Arvend Nehri olarak bilinir) geçmeye çalıştığı sırada karşılaştığı engeli anlatan bir çizim yayımladı. Çizimde İran bayrağı taşıyan çok sayıda petrol tankeri de yer alıyordu; bu, ablukanın aşılması çağrılarına gönderme olarak yorumlandı.

Mehr’in Reuters’a dayandırdığı habere göre TankerTrackers, 19 Kasım Perşembe günü yaptığı açıklamada Körfez’de bir petrol tankerinin gemiden gemiye aktarma yöntemiyle İran ham petrolü yüklediğini duyurdu. Firma, tanker ABD deniz ablukasının sınırları dışına çıkmayı başarırsa bunun temmuz ortasından bu yana deniz yoluyla başarıyla yapılan ilk İran ham petrolü sevkiyatı olacağını belirtti. ABD yönetiminden konuya ilişkin bir açıklama gelmedi.

Arka plan

İran, ABD ve İsrail’in İran’a karşı savaşı başlatmasının ardından 2 Mart’ta Hürmüz Boğazı’nı kapatmıştı. Washington buna 13 Nisan’da İran’a deniz ablukası uygulayarak karşılık verdi. Abluka, gelirinin önemli bölümünü petrol satışından elde eden İran’ın ihracatını ciddi biçimde aksattı. TankerTrackers’ın verisine göre İran temmuz ortasından bu yana deniz yoluyla başarılı bir ham petrol sevkiyatı yapamadı.

Neden önemli?

Bir İran tankerinin ablukayı aşmaya çalışması, ABD donanmasıyla denizde doğrudan karşı karşıya gelme riskini artırabilir. Sevkiyatın başarılı olması ise ablukanın etkinliğini sorgulatır ve dünya petrol piyasasına yeni arz anlamına gelir. Arakçi’nin petrol ihracatını müzakerelerle birlikte anması, Tahran’ın ablukayı hem sahada hem de diplomasi masasında gündemde tutmak istediğini gösteriyor.

Kaynak: Middle East Monitor, Mehr · Görsel: IAEA Imagebank, CC BY 2.0