İsrailli siyasi ve askerî analistler, Başbakan Binyamin Netanyahu’nun hükümet kurma görevi alan Gadi Eizenkot’un önünü kesmek ya da kendi liderliğinde bir birlik hükümetini dayatmak için İran tehdidini yeniden siyasetin merkezine taşıdığını yazdı. Analistlere göre İsrail ordusu ise İran’dan gelen tehlikeyi gerçek ama acil olmayan bir tehdit olarak görüyor.

Middle East Monitor’ün aktardığına göre Haaretz gazetesinin askerî analisti Amos Harel cuma günü, Netanyahu’nun Arap partilerin “seçimi çaldığı” iddiaları sönükleştikten sonra İran tehdidini yeniden gündeme getirdiğini yazdı. Harel, “Arap partilerin seçimi nasıl çaldığı masalı bu hafta buharlaşıp gitti. İran oyalaması ise hâlâ canlı” ifadesini kullandı. Harel’e göre Netanyahu “acil ve olağanüstü” bir İran tehdidinden söz ederek Eizenkot’u da içeren, ancak kendi koşullarıyla ve kendi liderliğinde kurulacak bir birlik hükümeti istiyor; ayrıca geçiş hükümeti döneminde ABD’nin işbirliği ya da en azından örtülü onayıyla İran’a olası bir saldırıyı savunmayı sürdürüyor.

Harel, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in şu aşamada İran’a yeni bir saldırıya karşı olduğunu, ordunun böyle bir karşılaşmadan önce iç siyasi istikrar, kamuoyu uzlaşısı ve ABD yönetimiyle eşgüdüm istediğini belirtti. Ordunun, İran’ın böyle bir saldırıya iç cepheye yönelik balistik füze ve İHA saldırılarıyla, süresi belirsiz biçimde yanıt vereceğini beklediği aktarıldı. Harel yine de Genelkurmay Başkanı’nın da gelecekte İran’a karşı üçüncü bir harekâtın gerekeceği görüşünü büyük ölçüde paylaştığını yazdı.

Maariv yorumcusu Ben Caspit, Netanyahu’nun seçim yenilgisinin ardından Trump’ı İran’la yeni bir çatışma turuna ikna etmeye çalıştığını, güvenlik kurumlarının ise buna acil bir gerek görmediğini yazdı. Yedioth Ahronoth analisti Ron Ben-Yişay da Netanyahu’nun İran’a ilişkin istihbaratı hem birlik hükümeti hem de ABD ile ortak askerî harekât için gerekçe olarak kullanabileceğini belirtti. Ben-Yişay’a göre Kudüs ile Washington arasındaki asıl görüş ayrılığı, İran’ın bu kabiliyetlere ne kadar sürede ulaşacağı ve tehdidin hemen saldırıyı gerektirip gerektirmediği. The New York Times de çarşamba günü, Netanyahu’nun Washington’ı İran’a karşı dört ila yedi gün sürecek geniş çaplı bir hava harekâtına katılmaya ikna etmeye çalıştığını yazmıştı. ABD Başkanı Donald Trump perşembe günü İran konusunda karar vermek için acelesi olmadığını söyledi.

Arka plan

Ekim seçimlerinde Netanyahu’nun bloğu Knesset’in 120 sandalyesinden 53’ünü kazandı; Netanyahu’ya karşı olan partiler ise 19’u Arap partilere ait olmak üzere 67 sandalye aldı. Cumhurbaşkanı İzak Herzog, 8 Kasım’da hükümet kurma görevini Eizenkot’a verdi. Eizenkot, siyasi bölünmeyi aşmak için geniş bir ulusal acil durum hükümeti çağrısı yaptı. Netanyahu ise Likud’un 27, Eizenkot’un Yaşar partisinin 21 sandalyesine dayanarak kendi liderliğinde Siyonist ve Haredi partilerden oluşan bir birlik hükümeti önerdi. Netanyahu 14 Kasım’da Eizenkot’u koşulsuz müzakereye davet etti; Eizenkot bu daveti bir “medya manevrası” olarak niteledi. Taraflar arasında başbakanlık, hükümetin bileşimi ve Haredilerin askerlik yükümlülüğü gibi konularda anlaşmazlık sürüyor.

İsrail, ABD desteğiyle 13 Haziran 2025’te İran’a karşı 12 gün süren bir savaş başlatmış, İsrail ve ABD 28 Şubat 2026’da ikinci bir savaşa girmişti. Taraflar nisanda ateşkese varıp haziranda bir çerçeve mutabakat imzaladı; ancak uygulama, nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer güvenliği konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle durdu.

Neden önemli?

İsrail’de hükümetin kim tarafından kurulacağı, İran’la yeni bir savaş olasılığından ayrı düşünülemiyor. Analistlerin değerlendirmesi doğruysa, İran tehdidi Netanyahu için hem iktidarda kalmanın hem de muhalefet bloğunu bölmenin aracı hâline geliyor. Ordu ile siyasi liderlik arasında tehdidin aciliyeti konusundaki ayrılık ve Washington’ın temkinli tutumu, bölgenin önümüzdeki haftalarda yeni bir çatışmaya sürüklenip sürüklenmeyeceğini belirleyecek başlıca etkenler olarak öne çıkıyor.

Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: יהב טרודלר (Yahav Trudler – Yahav Studio‬‏), CC BY-SA 3.0