NEW YORK: Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi, Yemen ve çevresinde hızla tırmanan gerilimi ele almak üzere Pazartesi günü acil bir oturum düzenledi. Üye devletler, İran’ın Husilere yönelik desteğini sert bir dille kınarken, milislerin Riyad’a balistik füze fırlatmasının ardından Suudi Arabistan ile tam dayanışma içinde olduklarını vurguladı.
Acil toplantı talebi, Yemen Başbakanı Şaya Muhsin el-Zindani’nin 7 Temmuz’da gönderdiği bir mektupla geldi. Bu talep, Bahreyn ve BMGK’da Yemen dosyasının “kalemşoru” (öncüsü) konumundaki İngiltere tarafından da desteklendi.
Krizin Fitilini Ateşleyen Gelişmeler
Bölgedeki diplomatik ve askeri hareketlilik, 3 Temmuz’da İran’a ait bir uçağın Tahran’dan San’a Uluslararası Havalimanı’na uçmasıyla başladı. Uçağın, Husi yetkilileri İran’ın eski dini lideri Ali Hamaney’in cenazesine katılmak üzere taşıdığı ve ardından geri döndüğü bildirildi. Yemen hükümeti, bu uçuşu hava sahasının ve egemenliğinin açık bir ihlali olarak nitelendirerek şiddetle protesto etti.
-
Pazartesi Günkü Tırmanış: Husi bir heyeti taşıyan başka bir İran uçağı Pazartesi günü Hudeyde Havalimanı’na indi. Bu gelişme, İran uçağının inişini engellemek amacıyla Yemen hükümeti tarafından San’a Uluslararası Havalimanı pistinin vurulmasından sadece saatler sonra yaşandı.
-
Husilerin Misillemesi: Bu olayların ardından Husiler, Riyad ile sürdürdükleri “çatışmasızlık evresinin” sona erdiğini ilan ederek Suudi Arabistan’a balistik füzeler fırlattı. Füzelerin havada imha edildiği açıklandı.
BM Orta Doğu’dan Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Khaled Khiari Konsey’e verdiği brifingde, bu gelişmelerin Yemen’de “kapsayıcı, Yemenlilerin öncülüğünde bir siyasi sürecin alternatifi olmadığı” gerçeğini bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti. Khiari, tek taraflı adımların ülkeyi barışa yaklaştırmayacağı, aksine bölünmeleri ve parçalanmayı derinleştireceği uyarısında bulundu.
BMGK Üyelerinden İran’a Yönelik Sert Tepkiler
Oturumda söz alan büyükelçiler, bölgedeki istikrarsızlığın kaynağı olarak İran’ı işaret etti:
-
ABD (Tammy Bruce): Oturumdaki en sert kınama ABD cephesinden geldi. Büyükelçi Bruce, Tahran’ı 3 Temmuz’daki uçuşu bir “cenaze heyeti” kılıfı altında, “Husi terörizmini desteklemek amacıyla insansız hava aracı ve füze uzmanları da dahil olmak üzere Devrim Muhafızları (DMO) personelini” taşımak için kullanmakla suçladı ve bunun 2216 sayılı BMGK kararının ihlali olduğunu belirtti. Washington’ın deniz taşımacılığının hedef alınmaya devam edilmesi halinde güç kullanarak yanıt vereceğini vurgulayan Bruce, Hürmüz Boğazı’nda yanan bir Katar LNG tankeri ve BAE’ye giden bir konteyner gemisi dahil olmak üzere son bir haftada Körfez ülkelerine yönelik İran saldırılarına dikkat çekti.
-
İngiltere (Kate Foster): Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını “pervasız ve kabul edilemez” olarak nitelendirerek “en güçlü ifadelerle” kınayan Foster, Riyad ile “tam dayanışma” mesajı verdi. İzinsiz uçuşların Yemen egemenliğinin açık bir ihlali olduğunu belirten Foster, uçaklarda askeri personel veya teçhizat bulunduğuna dair teyitli raporların 2216 ve 2140 sayılı kararların ihlali anlamına geleceğini söyleyerek BM’yi soruşturma başlatmaya çağırdı.
-
Fransa (Jerome Bonnafont): İran’ın hükümetin izni olmadan San’a ve Hudeyde’ye uçak indirerek Yemen’in meşru makamlarının “altını oyduğunu” ve uluslararası hukuku ihlal ettiğini söyledi. Fransa’nın Suudi Arabistan ile dayanışmasını yineleyen Bonnafont, İran’ın Husilere yönelik tüm askeri transferleri derhal durdurmasını talep etti.
-
Bahreyn (Jamal Alrowaiei): Suudi Arabistan’a yönelik “terörist Husi saldırılarını” kınadı. Babülmendep Boğazı’nın kapatılması tehditleri de dahil olmak üzere Husilerin adımlarının BM kararlarını ihlal ettiğini belirterek, milislere verilecek her türlü desteğin bölge barışı için bir tehdit olduğunu vurguladı.
-
Rusya (Anna Evstigneeva): Batılı ülkelerden farklı bir tonda konuşan Rus Büyükelçi, 3 Temmuz’daki uçuşun “tamamen insani” amaçlı olduğunu, herhangi bir can kaybına veya maddi hasara yol açmadığını ancak gerilimi tırmandırdığını kabul etti. Moskova, Yemen’e yönelik hava, deniz ve kara ablukasının tamamen kaldırılması ve Suudi Arabistan ile İran da dahil olmak üzere komşu ülkelerin katılımıyla BM öncülüğündeki arabuluculuk çabalarının yeniden başlatılması çağrısında bulundu.
Derinleşen İnsani Kriz Uyarısı
Siyasi ve askeri krizin gölgesinde Yemen halkının yaşadığı dram da Konsey’in gündemindeydi. İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Vekili Indrika Ratwatte, yardım fonlarındaki yıkıcı açık nedeniyle yalnızca geçtiğimiz yıl 450 sağlık tesisinin kapandığını ve 18 milyondan fazla Yemenlinin açlıkla mücadele ettiğini aktardı. Ratwatte, bölgesel gerilimlerin ülke içine daha fazla sıçraması halinde bu insani krizin çok daha keskin bir şekilde derinleşeceği konusunda uluslararası toplumu uyardı.
İlk yorum yapan siz olun