Tahran yönetimi Cuma günü yaptığı açıklamada, stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için yeni bir plan sunduğunu duyurdu. Ancak bu açıklamadan sadece saatler sonra, ABD Başkanı Donald Trump’ın teklifi reddettiğine dair haberler basına yansıdı.
Küresel petrol tedarikinin can damarı olan bu su yolu, ABD ile İran arasında yaklaşık yedi aydır çıkmaza giren çatışmanın merkezinde yer alıyor. Buna rağmen, bu hafta New York’ta dünya liderlerini bir araya getiren BM toplantılarındaki yeni arabuluculuk çabaları, bir anlaşmaya varılabileceği yönünde iyimserlik yaratmıştı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Salı günü Trump’ın elçisi Steve Witkoff ile bir araya gelerek savaşı sona erdirme ve hayati önem taşıyan deniz yolunu yeniden trafiğe açma şartlarını ortaya koymuştu.
Arakçi, BM’de yaptığı konuşmada, “İran, Katar aracılığıyla ABD’ye yedi günlük somut bir plan iletti. Gerekli şartlar sağlandığı takdirde boğaz yeniden açılabilir ve yedi gün içinde normal deniz trafiği yeniden sağlanabilir,” ifadelerini kullandı. Arakçi sözlerine şöyle devam etti: “Artık seçim ABD’ye kalmış durumda. İran baskı, tehdit ya da gözdağını kabul etmez ve baskı altında egemenlik haklarından vazgeçmeyecektir.”
Ancak bu açıklamalardan saatler sonra The Wall Street Journal (WSJ), konuya aşina ABD’li yetkililere dayandırdığı haberinde Trump’ın teklifi reddettiğini yazdı. Haberde, 80 yaşındaki başkanın Tahran’ın taleplerini yerine getireceğine şüpheyle yaklaştığı ve yeniden başlayacak bir bombardıman harekatını olası gördüğü belirtildi.
Trump ayrıca, kendisine ait sosyal medya platformu Truth Social’da Hürmüz Boğazı’nın daire içine alındığı ve “Trump Boğazı” olarak etiketlendiği bir harita görseli paylaştı.
Daha önce basında çıkan haberlere göre, sunulan yeni plan Lübnan da dahil olmak üzere Orta Doğu’daki tüm çatışmaların yedi gün süreyle durdurulmasını öngörüyor.
Dondurulmuş Varlıklar
Planın ayrıca, İran’ın dondurulmuş haldeki en az 12 milyar dolar değerindeki varlıklarının serbest bırakılmasını, İran petrolüne yönelik yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasına son vermesini talep ettiği bildiriliyor. Ateşkesin yedinci gününde ise İran’ın Hürmüz’ü yeniden ulaşıma açacağı ifade ediliyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, CBS televizyonuna verdiği mülakatta ateşkes “sürecinin, (ABD’nin) bunu kabul ettiği gün başlayacağını” söyledi. Pezeşkiyan, “Daha önce Pakistan’da imzalanan mutabakat zaptı temelinde bir anlaşmaya varmıştık… Eğer ABD bu şekilde ilerlemeyi kabul ederse, her şey eskisine dönecektir,” dedi.
Devrim Muhafızları Sözcüsü Hüseyin Muhibbi ise Salı günü AFP’ye verdiği özel mülakatta, Yemen’deki çatışmaların sona ermesinin de Tahran’ın talepleri arasında olduğunu belirtti.
ABD ve İran, Haziran ayında savaşı sona erdirmeyi, boğazı yeniden açmayı ve İran’ın nükleer programı üzerine görüşmeler başlatmayı amaçlayan bir mutabakat zaptı imzalamıştı. Ancak anlaşma, kısa süre sonra İran’ın Hürmüz’deki onaylı rotasından sapmakla suçladığı ticari gemilere ateş açmasıyla bozulmuştu.
İran, güvenlik ve egemenlik gerekçelerini öne sürerek gemilerin geçişten önce izin almasını şart koşuyor. Kurallara uymayı reddeden gemiler düzenli olarak hedef alınırken, ABD de buna misilleme olarak zaman zaman İran’ın kıyı bölgelerini bombalıyor.
İlk yorum yapan siz olun