Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Yemen’deki çatışmaların tırmanmasına ilişkin 12. durum raporunda, sağlık acil durum merkezinin kayıtlarına göre 16 Kasım’a kadar yaralı ve ölü sayısının 12.779’a ulaştığını açıkladı. Bunların 10.519’u yaralı, 2.260’ı ölü. Rapor, cephe hattının Lahic üzerinden hızla ilerleyerek Aden’e yaklaştığı uyarısını da içeriyor.

Rapora göre kayıp sayısı sekiz günde 1.024 arttı. Günlük ortalama yaklaşık 225’ten 128’e düştü; ancak DSÖ, bildirimlerin eksik olduğunu (günlük yüzde 58 ile 92 arasında, 9-10 Kasım’da hiç bildirim yok) ve rakamların en düşük tahmin sayılması gerektiğini vurguladı. 11-15 Kasım arasında Marib’de 266 yaralı ve 49 ölü, Lahic’te 234 kayıp bildirildi. Dali’de ise DSÖ destekli, finansmanı sağlanmış bir travma ekibi hâlâ bulunmuyor.

DSÖ, cephe hattının ana sevk hastanelerinin, Sağlık Acil Operasyon Merkezi’nin ve yardım operasyonunu besleyen deponun bulunduğu Aden’e yaklaştığını belirtti. Rapora göre hattın daha da ilerlemesi kayıp ve göç akışını değiştirebilir, sevk ve ikmal yollarını kesebilir. Taiz’de yakıt, cerrahi malzeme ve anestezi ilaçlarında ciddi sıkıntı yaşandığı, bunun ameliyathaneleri ve yoğun bakımlar için oksijen üretimini aksattığı bildirildi; DSÖ üç sağlık kuruluşuna 19,6 ton ilaç ve malzeme ulaştırdı. Husilerin denetimindeki bölgelerdeki hastanelerde de tıbbi ve cerrahi malzeme eksikliği olduğu belirtildi.

Raporda, planlanan 35 travma istikrar noktasından yalnız dördünün finanse edildiği, bunların hiçbirinin Aden’de ya da cephenin ilerlediği Lahic bölgesinde olmadığı kaydedildi. DSÖ destekli 32 travma ekibinin tamamının finansmanı yalnızca Ocak 2027’ye kadar sağlanmış durumda. Örgütün BM Merkezi Acil Müdahale Fonu’na (CERF) üçüncü başvurusu 2,4 milyon dolar olarak hazırlanıyor.

Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ise 18 Kasım tarihli güncellemesinde, 1 Ağustos-17 Kasım arasında yaklaşık 356.602 kişinin (59.426 hane) yerinden edildiğini, tırmanmanın başladığı Haziran 2026’dan bu yana toplamın 357.658’e çıktığını açıkladı. Yerinden edilenlerin yüzde 41’i Taiz’de (145.344), yüzde 27’si Lahic’te (95.580), yüzde 20’si Aden’de (71.706) bulunuyor.

Arka plan

Yemen’de çatışmalar Eylül başında yeniden tırmanmıştı; UNICEF bir gün önce 3 Eylül’den bu yana en az 64 çocuğun öldüğünü açıklamıştı (ilgili haber). DSÖ raporuna göre kızamık-kızamıkçık aşı kampanyası hedefin yüzde 92,3’üne ulaştı ve 883.896 çocuk aşılandı; en çok etkilenen beş ilde kolera vakaları azalırken Hadramut’taki Terim’de yeni bir ishal salgını büyüyor.

Neden önemli?

Aden, Yemen hükümetinin merkezi olmasının yanında ülkedeki insani yardımın lojistik üssü konumunda. Cephenin kente yaklaşması, hem en büyük sevk hastanelerini hem de yardım deposunu riske atıyor. Finansmanın Ocak 2027’de tükenecek olması ve travma noktalarının büyük bölümünün kurulamaması, kayıpların artması hâlinde sağlık sisteminin karşılık veremeyebileceğini gösteriyor.

Kaynak: DSÖ (ReliefWeb), IOM Yemen (ReliefWeb) · Görsel: Unknown author Unknown author, Public domain