Körfez İşbirliği Konseyi’nin (KİK) altı üye ülkesini birbirine bağlayacak 1.768 kilometrelik Körfez Demiryolu projesi, Hürmüz Boğazı’ndaki güvenlik riskleri nedeniyle yeniden öncelik kazandı. Hattın yüzde 55,92’si tamamlandı; açılışın Aralık 2030’da yapılması planlanıyor.

Middle East Monitor’ın Anadolu’ya dayandırdığı habere göre proje, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırı başlatmasının ardından Tahran’ın boğazı kapatması ve deniz taşımacılığının aksamasıyla daha acil hâle geldi. Bölge ülkeleri o tarihten bu yana alternatif ticaret ve tedarik yolları arıyor.

Proje Aralık 2009’da KİK Yüksek Konseyi tarafından onaylandı; denetimini Aralık 2021’de kurulan Körfez Demiryolu Otoritesi yapıyor. Temel altyapı maliyetinin yaklaşık 15,4-16 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Uzmanlar ise finansman, ortak işletme standartları ve bölgesel gerginlikleri başlıca engeller olarak gösteriyor.

Hat Kuveyt’ten Suudi Arabistan’ın Dammam kentine, oradan Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri üzerinden Sohar’a ve Umman’ın başkenti Maskat’a uzanacak. Suudi Arabistan ile Bahreyn’i ise planlanan bir köprü bağlayacak. Güzergâhın 672 kilometresi Suudi Arabistan’da, 461 kilometresi BAE’de, 330 kilometresi Umman’da, 141 kilometresi Katar’da, 111 kilometresi Kuveyt’te ve 53 kilometresi Bahreyn’de bulunuyor.

Avrupa sinyalizasyon sistemiyle donatılacak hatta yolcu trenleri saatte 200 kilometre, yük trenleri 80-120 kilometre hızla gidecek. Hattın 2030’a kadar 6 milyon yolcu ve 200 milyon ton yük taşıması, 2045’te ise 8 milyonun üzerinde yolcu ve 271 milyon ton yüke ulaşması hedefleniyor.

Arka plan

Kuveytli ekonomist Nader el-Ubeyd, hattın deniz yollarındaki baskıyı hafifleteceğini, bölgesel ticareti ve lojistik bütünleşmeyi güçlendireceğini söyledi. El-Ubeyd’e göre demiryolu küresel şirketleri bölgeye çekebilir ve istikrar sağlandığında Irak ve İran pazarlarına erişimi kolaylaştırarak gıda güvenliğine katkı verebilir. Enerji ve ekonomi uzmanı Nihad İsmail ise projenin tamamlanmasının ABD-İsrail-İran çatışmasının çözümüne bağlı olduğunu, Tahran’ın Hürmüz’ü devre dışı bırakma çabalarını bölgedeki rolünü zayıflatma girişimi olarak görebileceğini belirtti ve Körfez ülkelerine İran’ı da bölgesel altyapı projelerine katmanın yollarını aramayı önerdi.

Neden önemli?

Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Körfez ekonomilerinin tek bir deniz geçidine ne kadar bağımlı olduğunu gösterdi. Demiryolu, karadan alternatif bir koridor sunarak bu bağımlılığı azaltabilir; ancak finansman ve bölgesel güvenlik sorunları çözülmeden 2030 hedefinin tutması belirsiz.

Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: Reinhard Dietrich, CC BY-SA 4.0