İddia Bu haberdeki bilgiler olayın taraflarından birinin yayın organına (Mehr (Devrim Muhafızları açıklaması), Mehr (İran Ordusu açıklaması), Mehr (MQM-170 açıklaması)) dayanıyor; bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı semalarında ABD ordusuna ait bir MQ-9 tipi insansız hava aracını (İHA) vurduğunu açıkladı. İran’ın yarı resmî haber ajansı Mehr’in 21 Kasım’da aktardığı açıklamaya göre bu, ABD’ye ait düşürülen 58’inci MQ-9. Bilgi bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı; ABD ordusundan iddiaya ilişkin bir açıklama, haberin hazırlandığı saatte kaynaklarda yer almıyordu.

Devrim Muhafızları’nın açıklamasında, keşif ve operasyon kabiliyeti yüksek araçlar arasında sayılan MQ-9’un, Hürmüz Boğazı bölgesindeki hava hareketliliği izlenirken Devrim Muhafızları Hava-Uzay Kuvvetleri’nin “yeni nesil” hava savunma sistemi tarafından tespit edilip hedef alındığı belirtildi. Açıklamada aracın nerede düştüğüne, enkazına ya da kullanılan sistemin adına dair ayrıntı verilmedi.

Bu, son günlerde İran tarafının duyurduğu tek İHA iddiası değil. Mehr’e göre bir gün önce İran Ordusu da Hürmüz Boğazı üzerinde ABD’ye ait bir MQ-9’u düşürdüğünü açıklamıştı. Devrim Muhafızları Deniz Kuvvetleri ise daha önce ABD ordusuna ait MQM-170 tipi bir İHA’yı Keşm Adası’nın güneyinde “elektronik harp operasyonuyla” sağlam biçimde yere indirdiğini öne sürmüştü. O açıklamada aracın, Devrim Muhafızları hava savunmasınca Hürmüz bölgesinde sağlam ele geçirilen sekizinci İHA olduğu ileri sürülmüştü.

MQM-170 açıklamasında, ABD ordusunun MQ-9 ve MQ-1’lerden LUCAS adlı kamikaze İHA’lara kadar farklı sistemleri sahaya sürdüğü ve bunların Devrim Muhafızları personelince “etkisiz hale getirildiği” savunuldu. Açıklama, ABD’li komutanlara “asılsız iddiaları tekrarlamak yerine sahadaki gerçekleri kabul etmeleri” ve İran’ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğine saygı göstermeleri çağrısıyla sona erdi. Bu ifade, ABD tarafının İran’ın önceki düşürme açıklamalarını kabul etmediğine işaret ediyor; ancak ABD’nin son iddiaya yanıtı bilinmiyor.

Arka plan

Hürmüz Boğazı, İran ile ABD arasındaki çatışmanın en gergin noktalarından biri olmayı sürdürüyor. İran tarafı boğazda izinsiz güzergâhı kullanan gemilere karşı uyarılarını sürdürürken Washington da baskıyı ekonomik alanda artırıyor: ABD Hazine Bakanlığı 21 Kasım’da İran’ın petrol satışlarını yürüten dört kişiye yaptırım uyguladı. Aynı günlerde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğundaki temaslarda “onuru zedeleyecek” bir anlaşmayı kabul etmeyeceklerini söyledi.

Neden önemli?

Sık aralıklarla gelen düşürme açıklamaları, Hürmüz çevresinde hava sahasındaki askerî hareketliliğin yoğunlaştığını gösteriyor. Rakamlar doğrulanamasa da her yeni iddia, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği boğazda yanlış hesap ve tırmanma riskini artırıyor. İran’ın sayıyı sürekli güncellemesi aynı zamanda bir iç ve dış kamuoyu mesajı; ABD’nin bu konudaki sessizliği ya da olası yalanlaması, tarafların sahadaki durumu nasıl gördüğünü anlamak için belirleyici olacak.

Kaynak: Mehr (Devrim Muhafızları açıklaması), Mehr (İran Ordusu açıklaması), Mehr (MQM-170 açıklaması) · Görsel: Lt. Col. Leslie Pratt, Public domain