Beş uluslararası yardım kuruluşu, Gazze için hazırlanan ve BM Güvenlik Konseyi’nce onaylanan 20 maddelik planı yürürlüğe girişinin birinci yılında 26 üzerinden 4 puanla değerlendirdi. Kuruluşlara göre ateşkes ilanından bu yana en az 1.650 Filistinli hayatını kaybetti, İsrail güçlerinin denetimindeki alan yüzde 70’e çıktı.

Danimarka Mülteci Konseyi, Norveç Mülteci Konseyi, Oxfam, Refugees International ve Save the Children’ın hazırladığı değerlendirme karnesi 19 Kasım’da Washington’da açıklandı. Karne, Trump yönetiminin 20 maddelik planını kendi hedefleriyle ölçüyor: sivillerin korunması, insani yardıma erişim, yeniden imar ve ekonomik kalkınma, hareket serbestisi ve geri dönüş. Planın altıncı ayında, Nisan 2026’da yapılan aynı değerlendirmede puan 5’ti.

Karneye göre Ekim 2025’teki ateşkes ilanından kasım ortasına kadar en az 1.650 Filistinli öldü, 5.975 kişi yaralandı. Bu, altıncı aydaki ölü sayısının iki katından fazla. İsrail güçlerinin denetlediği alan ateşkesin başındaki yüzde 58’den yüzde 70’e kadar çıktı. Kuruluşlar, BM’nin son bir yılda yoğun nüfuslu bölgelere neredeyse her gün İsrail hava saldırısı bildirdiğini aktarıyor.

Ateşkesi 17 Kasım 2025’te onaylayan Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararı, BM eşgüdümünde günde en az 600 yardım tırının Gazze’ye girmesini öngörüyordu. Karneye göre eylülde günde ortalama 49 BM tırı girdi ve bunların yalnızca yüzde 2’si tıbbi malzeme taşıyordu. İnsani yardıma erişim başlığı, nisandaki gibi sıfır puan aldı. Kuruluşlar İsrail hükümetinin barınak malzemesi, tıbbi ekipman ve su-kanalizasyon onarımı için gereken malzemelerin girişini engellemeyi sürdürdüğünü belirtiyor.

Raporda Gazze’deki altı atık su arıtma tesisinin hiçbirinin çalışmadığı ve tam kapasiteyle hizmet veren tek bir hastane bulunmadığı belirtiliyor. Bölge dördüncü kışına girerken yaklaşık 1 milyon kişi orta ya da yüksek sel riski taşıyan alanlarda yaşıyor, hanelerin yüzde 89’u barınaklarında kemirgen bulunduğunu bildiriyor. Bu ay bir yağmur fırtınası 70 binden fazla çadırı su altında bıraktı, dokuz aylık bir bebeğin soğuktan öldüğü bildirildi.

Refugees International Başkanı Jeremy Konyndyk, bir yıl önce verilen sözlerin sahadaki gerçekliği değiştirmedikçe pek bir anlam taşımadığını söyledi. Norveç Mülteci Konseyi Genel Sekreteri Jan Egeland ise İsrail’in tüm sınır kapılarını açması ve yardımın girmesine izin vermesi gerektiğini vurguladı. Danimarka Mülteci Konseyi’nden Lilu Thapa, Sarı Hat’ın genişlemesiyle 1,8 milyon kişinin temiz su ve sanitasyondan yoksun alanlara sıkıştığını belirterek durumu “tasarlanmış yerinden etme” diye niteledi.

Arka plan

Kuruluşlar BM Güvenlik Konseyi’ne, Barış Kurulu’na ve üye ülkelere tüm kapıların açılması, İsrail’in onay ve denetim sürecinin yerine bağımsız bir yardım doğrulama düzeni kurulması, BM yetkili izleme ve üç ayda bir insani durum raporu çağrısında bulundu. Bugün BM de İsrail’in orta Gazze’deki operasyonu nedeniyle Deyr el-Belah’ta 18 binden fazla kişinin yerinden edilme riski taşıdığını açıklamıştı.

Neden önemli?

Değerlendirme, ateşkesin ilk yılında Gazze’deki insani durumun planın kendi hedeflerine göre geriye gittiğini rakamlarla ortaya koyuyor. Kış koşulları ve yardım girişindeki düşük seviye, kuruluşların uluslararası topluma yaptığı baskı çağrısını önümüzdeki haftalarda daha da gündemde tutabilir.

Kaynak: Islamic Relief / ReliefWeb · Görsel: Foreign, Commonwealth & Development Office, CC BY 4.0