İsrail meclisi Knesset’in Dışişleri ve Savunma Komisyonu, pazartesi günü sağcı Yisrael Beiteinu partisinin lideri Avigdor Liberman’ı başkanlığa seçti. Seçim, muhalefetin yeni meclisteki ağırlığını kurumlara yansıtma çabasının bir parçası; aynı saatlerde İsrail basını, Binyamin Netanyahu’nun çevresinin Itamar Ben-Gvir’in partisi olmadan kurulacak bir birlik hükümetine kapı araladığını yazdı.

Knesset, internet sitesinde Liberman’ın komisyon başkanlığına seçildiğini duyurdu. Oylamanın ayrıntıları ilk aşamada paylaşılmadı. Eski savunma bakanı olan Liberman, geçen ay yapılan seçimlere giren muhalefetteki “Değişim Bloğu”nun üyesi.

Dışişleri ve Savunma Komisyonu, Knesset’in en önemli organlarından biri sayılıyor ve zaman zaman “küçük Knesset” diye anılıyor. Meclisin sitesine göre komisyon orduyu ve güvenlik kurumlarını, dış politikayı ve istihbarat teşkilatlarını denetliyor. Görev alanına Savunma Bakanlığı, İsrail ordusu, Dışişleri Bakanlığı ile Mossad ve Şin-Bet gibi istihbarat servisleri giriyor. Komisyon ayrıca savunma bütçelerini inceliyor, olağanüstü hâl düzenlemelerini onaylıyor ve ulusal güvenliği ilgilendiren yasa tasarılarını hazırlıyor; askere alma ve ultra-Ortodoks Haredi topluluğunun statüsü gibi konuları da görüşüyor.

Muhalefet, salı günü Knesset’e yeni bir başkan seçmeyi ve geçici hükümetin başbakanı Netanyahu’nun partisi Likud’dan Amir Ohana’nın yerini doldurmayı umuyor.

Ben-Gvir’siz birlik hükümeti iddiası

Israel Hayom gazetesinin pazar günü yayımladığı habere göre Netanyahu’nun yakın çevresi, Yashar partisinin lideri Gadi Eisenkot’un ekibine, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in partisi Otzma Yehudit’in (Yahudi Gücü) yer almadığı bir birlik hükümetini kabul edebileceklerini iletti. Gazeteye göre aynı kişiler, geniş bir koalisyon için görüşmeler açılırsa Likud’un Otzma Yehudit’te ısrar etmeyeceğini, Washington’ın da bu partinin dışarıda bırakılmasını istediğini söyledi.

Likud böyle bir mesaj iletildiğini yalanladı. Otzma Yehudit milletvekili Tally Gotliv ise gazeteye yaptığı değerlendirmede haberin partisinin uyarılarını doğruladığını savundu: “Yeni olan ne? Kampanya sırasında başbakanın Eisenkot’la, Otzma Yehudit olmadan bir birlik hükümeti aradığını söylemiştik.”

Haberdeki öneri, Netanyahu’nun seçim döneminde Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in de aralarında bulunduğu sağcı ortaklarıyla ittifakını koruyacağı yönündeki sözüyle çelişiyor. Eisenkot ise Likud’un kendi başkanlığındaki bir hükümete ancak açıkladığı ilkeleri kabul eder ve aşırı siyasi güçlerle bağını koparırsa katılabileceğini söylemişti.

Arka plan

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 8 Kasım’da hükümeti kurma görevini “Değişim Bloğu”nun lideri Gadi Eisenkot’a verdi. Eisenkot’un görevlendirme tarihinden itibaren 28 günü var; bu süre 14 gün uzatılabiliyor. Başaramazsa görev başka bir milletvekiline verilebilir. 120 sandalyeli Knesset’te Eisenkot’un bloğu 48, Netanyahu’nun bloğu 53, Arap partileri ise 19 sandalyeye sahip; iki kamp da tek başına hükümet kuramıyor.

Liberman, komisyon başkanlığını pazartesi günü devralacağını önceden duyurmuş ve bunu yeni bir hükümete giden yolda “ilk adım” diye tanımlamıştı (Liberman, komisyon başkanlığını pazartesi devralıyor).

Neden önemli?

Komisyon başkanlığı, hükümet kurulmadan önce muhalefete orduyu, istihbaratı ve savunma bütçesini denetleme imkânı veriyor. Knesset başkanlığı da el değiştirirse muhalefet meclis gündemini belirleyen iki kilit makamı almış olacak. Birlik hükümeti iddiası ise sandalye dağılımının dayattığı pazarlığı gösteriyor: hiçbir blok çoğunluğa ulaşamadığı için hem Eisenkot’un hem Netanyahu’nun karşı kamptan ortak bulması ya da Arap partilerinin desteğini alması gerekiyor.

Kaynak: Middle East Monitor, Middle East Monitor · Görsel: Gary Todd from Xinzheng, China, CC0