Avrupa Birliği Sığınma Ajansı (EUAA), Irak hakkında iki yeni menşe ülke bilgisi raporu yayımladı. Raporlar, ülkede siyasi parçalanmanın sürdüğünü, güvenlik olaylarının genel olarak azalmakla birlikte Mart 2026’da sert biçimde tırmandığını ve insan hakları alanındaki kaygıların devam ettiğini ortaya koyuyor.

Raporlara göre Kasım 2025’teki parlamento seçimlerinin ardından uzayan siyasi pazarlıklar, yeni federal hükümetin kurulmasını Mayıs 2026’ya kadar geciktirdi; bu tarihte Ali ez-Zeydi başbakan oldu. Kürdistan Bölgesi’nde ise Ekim 2024’teki bölgesel seçimlerden bu yana yeni hükümet kurulamadı. Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) ile Kürdistan Yurtseverler Birliği (KYB) arasında kabinenin bileşimi ve bölgesel ile federal makamların paylaşımı konusundaki anlaşmazlıklar süreci tıkadı. Eylül 2026 itibarıyla bölge parlamentosu büyük ölçüde işlevsizdi, Mesrur Barzani başkanlığındaki giden hükümet geçici olarak görevde kalıyordu. Ajans, uzayan tıkanıklığın bölgede fiilî bir idari bölünmeye de katkıda bulunduğunu belirtiyor.

Güvenlik alanında, olayların sayısı bir önceki rapor dönemine (Ağustos 2024-Temmuz 2025) kıyasla önemli ölçüde azaldı. Ancak olaylar, ABD ve İsrail’in İran’la savaşının başlamasının ardından Mart 2026’da zirve yaptı; nisanda geriledi ve mayıs-temmuz arasında görece düşük aylık düzeylere döndü. Raporlara göre bölgesel çatışmalar, milis saldırıları, aşiret şiddeti ve IŞİD faaliyetleri ülkeyi etkilemeyi sürdürdü. Eylül 2026’da tamamlanan ABD askerlerinin çekilmesi ise güvenlik ortamında yeni bir değişime işaret etti.

İnsan hakları ve yasal düzenlemeler

Raporlar; ifade özgürlüğüne yönelik kısıtlamaları, gazetecilerin ve aktivistlerin sindirilmesini ve yargılanmasını, zorla kaybetmeleri, hesap verebilirliğin yetersizliğini ve gözaltı koşullarına ilişkin kaygıları sıralıyor. Ocak 2025’te Kişisel Durum Yasası’nda yapılan değişikliklerin ardından Ekim 2025’te Caferi Kişisel Durum Yasası yürürlüğe girdi. Ajansa göre bu çerçeve dinî makamların aile hukukundaki rolünü genişletti; boşanma, miras, nafaka ve velayet konularında kadınlara karşı ayrımcılık kaygılarına yol açtı. Yolsuzluk, siyasi kayırmacılık ve kurumsal hesap verebilirliğin zayıflığı da yönetimi aşındırmayı sürdürdü.

Temmuz 2025 ile Ağustos 2026 arasında Irak vatandaşları AB+ ülkelerinde yaklaşık 11 bin sığınma başvurusu yaptı. Başvuruların üçte birinden fazlası Almanya’da (3.900) yapıldı; onu Yunanistan (1.900) ve İtalya (1.100) izledi. 2026’nın ilk yedi ayında başvurular bir önceki yılın aynı dönemine göre beşte birden fazla azaldı. Aynı dönemde tanınma oranı yüzde 26’ya yükseldi.

Arka plan

EUAA’nın menşe ülke bilgisi raporları, AB+ ülkelerindeki sığınma ve göç makamlarının başvuruları değerlendirirken kullandığı güncel ülke bilgilerini derliyor. Rapor dönemi olan Ağustos 2025-Temmuz 2026’da AB+ ülkeleri Irak vatandaşlarına yaklaşık 17 bin ilk derece kararı verdi; genel tanınma oranı yüzde 21 oldu. En çok kararı Almanya (9.600) verdi, onu Yunanistan (1.800) ve Hollanda (1.200) izledi.

Irak’ta IŞİD’e yönelik operasyonlar sürüyor; güvenlik güçleri geçen hafta Kerkük’te üç militanın öldürüldüğünü açıklamıştı.

Neden önemli?

Bu raporlar, Avrupa’daki sığınma makamlarının Iraklı başvurucular hakkında karar verirken başvurduğu temel kaynaklardan biri. Güvenlik olaylarının genel olarak azaldığı, buna karşılık insan hakları kaygılarının sürdüğü yönündeki tespitler, binlerce başvurunun değerlendirilmesinde dikkate alınacak.

Raporlar aynı zamanda Irak’ın iç dengelerine dair bir özet sunuyor: federal hükümet aylar süren pazarlıkla kurulabildi, Kürdistan Bölgesi ise iki yıla yakın süredir yeni hükümetini kuramadı. Ajans ayrıca yerinden edilmiş kişilerin kalıcı dönüşünün güvensizlik, hasarlı konutlar, yetersiz kamu hizmetleri, kuraklık ve geçim sıkıntısı nedeniyle büyük bir sorun olmayı sürdürdüğünü vurguluyor.

Kaynak: ReliefWeb (AB Sığınma Ajansı) · Görsel: Mohammed Qays, CC BY-SA 4.0