Birleşmiş Milletler (BM) Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, 16 Kasım Pazartesi günü BM Güvenlik Konseyi’nde, Suriye’de hasar gören fiziksel varlıkların yeniden inşasının Dünya Bankası tahminine göre 216 milyar dolara mal olacağını söyledi. Cordone, ekonomik toparlanma ve yeniden imar için uluslararası desteğin artırılmasını istedi.
Middle East Monitor’ın aktardığına göre oturum “Orta Doğu’daki Durum” gündem maddesi altında yapıldı. Cordone, Beşşar Esad yönetiminin devrilmesinin ikinci yıl dönümü yaklaşırken Suriye’nin siyasi geçiş, ekonomik toparlanma ve güvenlik alanlarında ilerleme kaydettiğini, ancak yapılacak çok iş kaldığını belirtti. “Hızlı ekonomik toparlanma, Suriye’nin geçiş döneminin istikrarı için hayati önem taşıyor” dedi.
Cordone’ye göre Suriye’nin kamu finansmanı, kalkınma yardımı ve özel sektör yatırımını kapsayan sürekli bir uluslararası desteğe ihtiyacı var. Yaptırımların hafifletilmesi ile bölgesel ve uluslararası temasların artması da toparlanmayı hızlandırabilir. BM yetkilisi, altyapı yatırımlarının yanında kadınların, sivil toplum kuruluşlarının ve etkilenen toplulukların yerel yeniden imar önceliklerinin belirlenmesine katılması gerektiğini vurguladı.
Geçiş Dönemi Adaleti ve Güvenlik
BM Haberler’in aktardığına göre Cordone, Geçiş Dönemi Adaleti Yasası taslağının geçen hafta geçici Halk Meclisi’ne resmen sunulmasını memnuniyetle karşıladı. Adaletin seçici olmaması gerektiğini, hesap verebilirliğin “failler ya da mağdurlar kim olursa olsun” bütün suçlar için geçerli olması gerektiğini söyledi. Kalıcı anayasa ile güvenilir ve kapsayıcı seçimlerin hazırlığı için süreçlerin ve takvimin netleşmesi gerektiğini ekledi.
Güvenlik başlığında Cordone, ekim sonunda Tel Abyad’a dönmeye çalışan 100’den fazla Kürt ailenin şiddet ve yıldırmayla karşılaştığının bildirildiğini, Süveyda’da ise “gergin bir güvenlik ve siyasi tıkanıklığın” sürdüğünü aktardı. İsrail’in askerî faaliyetlerinin “Suriye’nin egemenliği ve toprak bütünlüğü ihlal edilerek aralıksız” devam ettiğini belirtti; 21 Ekim’de Dera’nın batısındaki Cemle’de bir İsrail operasyonu sırasında engelli bir adamın öldürülmesini kınadı. Ürdün’ün 27 Ekim’de Dera’da düzenlediği ve IŞİD militanlarıyla bir silah deposunu hedef aldığını açıkladığı hava saldırılarının da sivil kayıplara yol açtığını, ölenler arasında üç çocuğun bulunduğunun bildirildiğini söyledi.
Konsey’e seslenen Suriyeli feminist ve insan hakları savunucusu Hayma Alyousfi, kamuoyu önünde konuşan kadınların cinsel içerikli tehditler ve itibarsızlaştırma kampanyaları dahil çevrim içi tacize uğradığını anlattı. Yetkililere, ifade ve toplanma özgürlüğünü kısıtlayan Esad dönemi yasalarını askıya alma çağrısı yaptı. “Sessizlik üzerine kurulan istikrar barış değildir” dedi.
Arka plan
Aynı oturumda BM İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı Muhammed Yahya insani durumu anlatmış, patlayıcı kalıntıların bir ayda 19’u çocuk 30 kişiyi öldürdüğünü bildirmişti. BM verilerine göre Aralık 2024’ten bu yana yaklaşık dört milyon Suriyeli evine döndü; 730 binden fazla kişi ise hâlâ kamplarda yaşıyor.
Neden önemli?
216 milyar dolarlık tahmin yalnızca hasar gören fiziksel varlıkları kapsıyor ve ülkenin önündeki yeniden imar yükünün büyüklüğünü ortaya koyuyor. BM, bu yükün kamu kaynağı, kalkınma yardımı ve özel yatırım bir arada olmadan taşınamayacağını, yaptırımların hafifletilmesinin de bu tablonun parçası olduğunu söylüyor. Cordone’nin sözleri, ekonomik toparlanmanın geçiş döneminin istikrarıyla doğrudan bağlantılı görüldüğünü; adalet, seçim takvimi ve güvenlik sorunlarının ise çözüm bekleyen başlıklar olarak kaldığını gösteriyor.
Kaynak: Middle East Monitor, BM Haberler · Görsel: Bo yaser, CC BY-SA 3.0








Yorumlar
İlk yorumu siz yazın.