Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan eş-Şeybani, Şam yönetiminin İsrail’le bir güvenlik mutabakatına varmaya, 1974 Ayrılma Anlaşması’nı yeniden işler hâle getirmeye ve BM Ayrılmayı Gözlem Gücü’nün (UNDOF) bölgeye konuşlandırılmasına bağlı kaldığını söyledi. Şeybani, İsrail’in ülkenin güneyindeki saldırı ve girişlerinin Suriye’nin geri kalanında güvenliği sağlama gücünü zayıflattığını da vurguladı.

Şeybani bu açıklamaları çarşamba günü Brüksel’de düzenlenen Schuman Güvenlik ve Savunma Forumu’nun marjındaki kapalı bir oturumda yaptı. Sözleri, Suriye devlet yayın kuruluşu el-İhbariye’nin aktarımına dayanıyor. Bakan, istikrarın korunması için UNDOF’un yeniden görev yapmasının önemine dikkat çekti.

Şeybani’nin aktarılan sözlerine göre Suriye, Aralık 2024’te Beşar Esad yönetiminin devrilmesinden bu yana 1.000’den fazla İsrail hava saldırısına maruz kaldı. Bakan, İsrail’in güneyde daha fazla toprağı kontrol altına aldığını, her gün girişler düzenlediğini ve sınır yakınındaki Suriyelileri gözaltına almaya çalıştığını öne sürdü. Şeybani, bu saldırıların “Suriye topraklarının geri kalanında güvenliği sağlama kapasitemizi zayıflattığını” söyledi.

El-İhbariye aynı gün İsrail güçlerinin üç askerî araçla Kuneytra’nın merkezindeki Semdaniye eş-Şarkiye köyüne girdiğini, bölge üzerinde keşif uçaklarının uçtuğunu bildirdi. Kanala göre bir gün önce de köyün çevresine üç top mermisi atılmıştı. İsrail’in bu bilgilere ilişkin bir açıklaması kaynakta yer almıyor; bilgiler bağımsız olarak doğrulanmadı.

Suriye Dışişleri Bakanlığı da salı akşamı yaptığı açıklamada Kuneytra ve Dera kırsalındaki girişleri, sivillere yönelik saldırıları ve halkın geçim kaynaklarına konan kısıtlamaları kınamış, bu adımların “silah zoruyla gayrimeşru bir durum dayatmayı” amaçladığını öne sürmüştü. Bakanlık, uluslararası toplumu girişleri durdurmak ve İsrail’i uluslararası hukuka uymaya zorlamak için harekete geçmeye çağırdı.

Arka plan

Esad yönetiminin devrilmesinin ardından İsrail, işgal altındaki Golan Tepeleri boyunca uzanan tampon bölgedeki askerî varlığını genişletti ve 1974 Ayrılma Anlaşması’na karşın güney Suriye’nin başka bölgelerine de girdi. Bakanlığın salı günkü açıklaması Suriye Dışişleri Bakanlığı: İsrail Kuneytra ve Dera’da Silah Zoruyla Gayrimeşru Bir Durum Dayatıyor başlıklı haberimizde yer almıştı. Şeybani bir gün önce Ankara’da da Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’la görüşmüştü (Türkiye Dışişleri Bakanı Fidan Şeybani ile Görüştü).

Neden önemli?

Şam, İsrail’in güneydeki girişlerini kınarken diplomatik kapıyı kapatmadığını Avrupa’da bir güvenlik forumunda yeniden duyurmuş oldu. 1974 anlaşması ve UNDOF’a yapılan vurgu, Suriye’nin sınır sorununu yeni bir düzen yerine mevcut uluslararası çerçeveye dayandırmak istediğini gösteriyor. Sahada girişlerin sürmesi ise bu tutumun yakında karşılık bulup bulmayacağı konusunda soru işareti bırakıyor.

Kaynak: Middle East Monitor · Görsel: Claudio Centonze, CC BY 4.0