BM Genel Sekreteri’nin Suriye Özel Temsilci Yardımcısı Claudio Cordone, Güvenlik Konseyi’ne yaptığı brifingde, Suriye’de yeni dönemin ikinci yılına girilirken kalıcı anayasa ve kapsayıcı seçimler için süreç ve takvimin netleşmesi gerektiğini söyledi. Cordone, “Zaman daralıyor” uyarısında bulundu.

Cordone, 16 Kasım’daki brifingini siyasi geçiş, ekonomi ve yeniden inşa, istikrar ve güvenlik başlıklarında topladı. Geçici Halk Meclisi’nin kurulmasını geçişin önemli aşamalarından biri olarak niteleyen Cordone, Geçiş Dönemi Adaleti Yasası taslağının geçen hafta resmen Meclis’e sunulmasını memnuniyetle karşıladı. Yasanın açık ve şeffaf biçimde görüşülmesini isteyen Cordone, adaletin seçici olmaması, failler ve mağdurlar kim olursa olsun suçlara hesap sorulması gerektiğini vurguladı. Seçimler için bağımsız bir seçim kurulu, yasal düzenleme ve seçmenlerin belirlenmesi gerektiğini, ofisinin hükümete bu konuda öneriler sunduğunu belirtti.

Ekonomi başlığında Cordone, Dünya Bankası’nın yalnızca hasar gören fiziksel varlıkların yeniden inşa maliyetini 216 milyar dolar olarak hesapladığını hatırlattı. Suriye Toparlanma ve Yeniden İnşa Güven Fonu’nun kurulmasını memnuniyetle karşılayan Cordone, konut, arazi ve mülkiyet anlaşmazlıklarının ve hizmetlere eşitsiz erişimin derin bir şikâyet kaynağı olmayı sürdürdüğünü söyledi.

Güvenlik başlığında kuzeydoğuda 29 Ocak anlaşmasının uygulanmasının sürdüğünü, eski SDG mensuplarının güvenlik görevlerine atandığını aktaran Cordone, Ekim sonunda Tel Abyad’a dönmeye çalışan 100’den fazla Kürt ailenin şiddet ve yıldırmayla karşılaştığına ilişkin haberlerin soruşturulmasını istedi. Süveyda’da gerginliğin sürdüğünü, hükümetin yerel silahlı gruplara İsrail desteğinin devam ettiğine dair haberler üzerine ek güç gönderdiğini söyledi. Cordone, ülkenin batısında İsrail’in baskın, geçici kontrol noktası, gözaltı ve topçu atışlarının Suriye’nin egemenliğini ihlal ederek sürdüğünü, 21 Ekim’de Batı Dera’daki Cemle’de engelli bir adamın İsrail operasyonu sırasında öldürüldüğünü belirtti. İsrail ordusu olayın incelendiğini açıklamıştı. Cordone ayrıca Ürdün’ün 27 Ekim’de Dera’da IŞİD’i hedef aldığını söylediği hava saldırılarında aralarında üç çocuğun da bulunduğu sivillerin öldüğünü, iki ülkenin ortak güvenlik komitesi kurmayı kararlaştırdığını aktardı.

Arka plan

Beşşar Esad yönetimi 8 Aralık 2024’te devrilmişti. BM Mülteci Ajansı’nın verilerine göre o tarihten bu yana yaklaşık 1,85 milyon Suriyeli yurt dışından, 2,1 milyon yerinden edilmiş kişi de ülke içinde evine döndü (ayrıntılar). Cordone, BM Genel Sekreteri’nin 1974 Kuvvetlerin Ayrılması Anlaşması’na yönelik ihlallerin sona ermesi çağrısını da yineledi.

Neden önemli?

Brifing, Suriye’deki geçişin kurumsal adımlarla ilerlediğini ama anayasa, seçim takvimi, azınlık hakları ve güvenlik gibi temel konuların hâlâ açık olduğunu gösteriyor. 216 milyar dolarlık yeniden inşa ihtiyacı, uluslararası desteğin ölçeğine bağlı. Cordone, bölgesel çatışmaların Suriye üzerindeki baskısına dikkat çekerek ülkenin bu çatışmaların dışında kalmasının önemini vurguladı; IŞİD hücrelerine yönelik operasyonlar ise güvenlik tehdidinin sürdüğünü gösteriyor.

Kaynak: BM Suriye Özel Temsilciliği (ReliefWeb) · Görsel: Wikiweeki, CC BY 4.0